4. sınıf Matematik dersinin 5, 6, 9, 10. haftalarda işlenen “Doğal Sayılarla Çıkarma İşlemi” konusu için hazırlanan konu özeti, renkli defter notu ve siyah-beyaz boyama çalışmasını bu sayfada inceleyebilirsiniz.
Doğal Sayılarla Çıkarma İşlemi Konu Özeti
Doğal Sayılarla Çıkarma İşlemi Renkli Görsel
Doğal Sayılarla Çıkarma İşlemi Siyah-Beyaz Görsel
4. Sınıf Matematik Doğal Sayılarla Çıkarma İşlemi
- Sınıf Matematik Doğal Sayılarla Çıkarma İşlemi – Konu Özeti
- Sınıf Matematik Doğal Sayılarla Çıkarma İşlemi konusunda bir çokluktan belirli miktarı eksiltmeyi, iki sayı arasındaki farkı bulmayı, onluk bozarak çıkarma yapmayı ve çıkarma işlemini toplama ile kontrol etmeyi öğreniriz.
ÇIKARMA İŞLEMİ NEDİR?
Bir çokluktan belirli bir miktarın azaltılması veya iki sayı arasındaki farkın bulunması çıkarma işlemiyle ifade edilebilir.
Örneğin:
5.000 – 1.275
işleminde 5.000’den 1.275 çıkarılır.
ÇIKARMA İŞLEMİNİN ÖGELERİ
5.000 – 1.275 = 3.725
5.000 → Eksilen
1.275 → Çıkan
3.725 → Fark
tır.
ÇIKARMA İŞARETİ
Çıkarma işlemi:
işaretiyle gösterilir.
BASAMAKLARI DOĞRU YERLEŞTİRME
Örneğin:
6.485
- 2.243
Birlikler birliklerin,
onluklar onlukların,
yüzlükler yüzlüklerin,
binlikler binliklerin
altına yazılır.
DÖRT BASAMAKLI SAYILARLA ÇIKARMA
Örneğin:
6.758 – 2.314
Birlikler:
8 – 4 = 4
Onluklar:
5 – 1 = 4
Yüzlükler:
7 – 3 = 4
Binlikler:
6 – 2 = 4
Sonuç:
4.444
tür.
ONLUK BOZMADAN ÇIKARMA
Örneğin:
8.764 – 3.521
Her basamakta üstteki rakam alttakinden büyük veya eşittir.
Bu nedenle yeniden gruplama gerekmez.
Sonuç:
5.243
tür.
ONLUK BOZMA NEDİR?
Bir basamakta çıkarma yapmaya yeterli miktar bulunmuyorsa bir üst basamaktaki değeri yeniden gruplarız.
Örneğin:
1 onluk:
10 birlik
olarak düşünülebilir.
1 yüzlük:
10 onluk
olarak düşünülebilir.
1 binlik:
10 yüzlük
olarak düşünülebilir.
BİRLİKLERDE ONLUK BOZMA
Örneğin:
432 – 178
Birliklerde:
2 – 8
yapılamaz.
1 onluk bozulur.
32 yerine:
2 onluk + 12 birlik
düşünülür.
12 – 8 = 4
olur.
ONLUKLARDA BOZMA
Devam edelim:
432 – 178
Birlikler sonrası onluk basamağında:
2 – 7
yapılamaz.
1 yüzlük:
10 onluk
olarak bozulur.
12 onluk – 7 onluk = 5 onluk
Yüzlükler:
3 – 1 = 2
Sonuç:
254
tür.
BİNLİK BOZMA
Örneğin dört basamaklı bir işlemde yüzlükler yeterli değilse:
1 binlik
10 yüzlük
olarak yeniden gruplandırılabilir.
Bu işlem, 3. sınıfta öğrenilen onluk bozmanın binler basamağına genişletilmiş hâlidir.
SIFIRLI SAYILARDA ÇIKARMA
Örneğin:
4.000 – 1.256
işlemi daha dikkatli yeniden gruplama gerektirir.
4 binlikten biri bozulabilir.
Bu değer gerektiğinde yüzlük, onluk ve birlik basamaklarına aktarılır.
Bu tür işlemlerde basamak tablosu kullanmak yararlıdır.
BASAMAK TABLOSUYLA ÇIKARMA
Örneğin:
5.324 – 2.178
Binler | Yüzler | Onlar | Birler
5 | 3 | 2 | 4
2 | 1 | 7 | 8
İşlem birlerden başlanarak adım adım yürütülür.
SAYILARI ÇÖZÜMLEYEREK ÇIKARMA
5.000 – 2.300
50 yüzlük – 23 yüzlük
27 yüzlük
=
2.700
şeklinde düşünülebilir.
ZİHİNDEN ÇIKARMA
Örneğin:
3.750 – 1.000 = 2.750
3.750 – 500 = 3.250
3.750 – 50 = 3.700
Sayıların basamak özelliklerini kullanmak zihinden çıkarmayı kolaylaştırır.
PARÇALAYARAK ÇIKARMA
Örneğin:
3.685 – 243
243:
200 + 40 + 3
olarak ayrılabilir.
3.685 – 200 = 3.485
3.485 – 40 = 3.445
3.445 – 3 = 3.442
Sonuç:
3.442
dir.
ÜZERİNE EKLEME STRATEJİSİ
Örneğin:
2.000 – 1.750
1.750’den 2.000’e ulaşmak için:
+250
gerekir.
Bu nedenle:
2.000 – 1.750 = 250
olur.
Zihinden çıkarma işleminde üzerine ekleme stratejisinden yararlanılabilir.
YAKIN SAYIDAN YARARLANMA
Örneğin:
4.250 – 999
Önce:
4.250 – 1.000 = 3.250
Bir fazla çıkardığımız için:
3.250 + 1 = 3.251
Sonuç:
3.251
dir.
FARK BULMA
Örneğin:
Bir okulda 2.850 öğrenci,
başka bir okulda 2.475 öğrenci
olsun.
Aralarındaki fark:
2.850 – 2.475
işlemiyle bulunur.
KALAN MİKTARI BULMA
Bir depoda:
7.500 kutu
vardı.
2.350 kutu gönderildi.
Kalan:
7.500 – 2.350 = 5.150
kutudur.
ÇIKARMA İŞLEMİNDE SAYILARIN YERİ DEĞİŞTİRİLEMEZ
Örneğin:
8 – 3 = 5
ancak:
3 – 8
aynı işlem değildir.
Toplamada olduğu gibi sayıların yerini değiştirmek sonucu korumaz.
TOPLAMA VE ÇIKARMA BİRBİRİNİN TERSİDİR
4.325 – 1.210 = 3.115
ise:
3.115 + 1.210 = 4.325
olur.
ÇIKARMAYI TOPLAMA İLE KONTROL
İşlem:
6.480 – 2.315 = 4.165
Kontrol:
4.165 + 2.315 = 6.480
Eksilene ulaşıyorsak işlem doğru olabilir.
VERİLMEYEN ÇIKANI BULMA
5.000 – ? = 3.250
Çıkanı bulmak için:
5.000 – 3.250 = 1.750
yapılır.
VERİLMEYEN EKSİLENİ BULMA
? – 1.240 = 2.350
Eksileni bulmak için:
2.350 + 1.240 = 3.590
yapılır.
TAHMİNLE KONTROL
Örneğin:
7.842 – 3.190
Yaklaşık:
8.000 – 3.000 = 5.000
Gerçek sonuç:
4.652
dir.
Sonuç yaklaşık değere yakın olduğu için mantıklıdır.
10.000’E KADAR ÇIKARMA
- sınıf programında:
10.000 dâhil
olmak üzere bu büyüklüğe kadar olan doğal sayılarla çıkarma çalışmaları yapılır.
Örneğin:
10.000 – 3.425
gibi işlemler kullanılabilir.
MAT.4.2.1 VE MAT.4.2.2’NİN TEMELİ
Öğrenciden:
Sayıları basamak değerlerine ayırması,
Zihinden çıkarma stratejileri kullanması,
Dört basamaklı doğal sayılarla çıkarma yapması,
Onluk bozmanın nedenini anlaması,
İşleme birlerden başlaması,
Çıkarma ile toplama arasındaki ters işlem ilişkisini kurması,
İşlem adımlarını açıklaması
beklenmektedir.
DOĞRU MU YANLIŞ MI?
“Çıkarma işleminde işleme birlerden başlanır.”
Doğru.
“1 binlik 10 yüzlük olarak düşünülebilir.”
Doğru.
“Çıkarma işleminde eksilen ile çıkan her zaman yer değiştirebilir.”
Yanlış.
“Çıkarma işlemi toplama ile kontrol edilebilir.”
Doğru.
“10.000’den çıkarma yapılabilir.”
Doğru.
BOŞLUĞU TAMAMLAYALIM
5.000 – 2.000 = ______
Cevap:
3.000
4.250 – 250 = ______
Cevap:
4.000
1 binlik = ______ yüzlük
Cevap:
10
6.000 – ______ = 4.500
Cevap:
1.500
ÇIKARMA İŞLEMİ KARTI
İşlem:
Eksilen:
Çıkan:
Birlikler:
Onluklar:
Yüzlükler:
Binlikler:
Bozma var mı?
Fark:
Toplama ile kontrol:
ÖĞRENDİKLERİMİZİ HATIRLAYALIM
Doğal sayılarla çıkarma işleminde:
eksilen,
çıkan,
fark
kavramlarını kullanırız.
Dört basamaklı sayılarla işlem yapabiliriz.
İşleme birlerden başlarız.
Gerektiğinde:
1 onluk → 10 birlik
1 yüzlük → 10 onluk
1 binlik → 10 yüzlük
olarak yeniden gruplandırırız.
Çıkarma işlemini toplamayla kontrol ederiz.
Cemalin Etkinlik Fabrikası tarafından hazırlanan Doğal Sayılarla Çıkarma İşlemi Konu Özeti; dört basamaklı çıkarma, onluk bozma, basamak tablosu, zihinden çıkarma, bilinmeyen eksilen-çıkan ve sağlama çalışmalarında kullanılabilir.
Basamak değerlerini kullanıyor, gerektiğinde yeniden grupluyor ve doğal sayılarla çıkarma işlemini adım adım anlamlandırıyoruz!