4. sınıf Sosyal Bilgiler dersinin 5. haftasında işlenen “Aile Tarihi Çalışması” konusu için hazırlanan konu özeti, renkli defter notu ve siyah-beyaz boyama çalışmasını bu sayfada inceleyebilirsiniz.
Aile Tarihi Çalışması Konu Özeti
Aile Tarihi Çalışması Renkli Görsel
Aile Tarihi Çalışması Siyah-Beyaz Görsel
4. Sınıf Aile Tarihi Çalışması
- Sınıf Sosyal Bilgiler Aile Tarihi Çalışması – Konu Özeti
Aile Tarihi Çalışması konusunda ailemizin geçmişi hakkında bilgi edinmek için farklı kaynaklardan ve kanıtlardan yararlanmayı öğreniriz.
AİLE TARİHİ NEDİR?
Bir ailenin geçmişte yaşadığı olaylar, aile üyelerinin deneyimleri, yaşam biçimleri ve geçmişten günümüze ulaşan izler aile tarihinin bir bölümünü oluşturabilir.
Aile tarihi çalışmasında:
duyduklarımızı,
gördüklerimizi,
bulduğumuz belgeleri
bir arada değerlendiririz.
AİLE TARİHİ NEDEN ARAŞTIRILIR?
Aile tarihi çalışması:
geçmişimizi tanımamıza,
aile büyüklerinin deneyimlerini öğrenmemize,
eski eşyaların ve belgelerin anlamını fark etmemize,
geçmişle bugün arasında bağ kurmamıza
yardımcı olabilir.
KANIT NEDİR?
Geçmiş hakkında bilgi edinmemizi sağlayan izlere ve kaynaklara kanıt diyebiliriz.
Aile tarihi için kullanılabilecek kanıtlar:
fotoğraflar,
mektuplar,
diplomalar,
karneler,
eski kıyafetler,
ev eşyaları,
kartpostallar,
belgeler,
aile büyüklerinin anlattıkları
olabilir.
FOTOĞRAFLAR
Eski bir fotoğraf bize:
kişiler,
giysiler,
mekânlar,
dönemin yaşam biçimi
hakkında ipuçları verebilir.
Ancak yalnızca fotoğrafa bakarak kesin bilgi vermemeliyiz.
Örneğin:
“Bu fotoğraf kesin 1975 yılında çekilmiştir.”
demek için tarih veya başka bir kanıt gerekir.
Daha uygun:
“Fotoğraftaki kıyafet ve eşyalardan eski bir tarihte çekilmiş olabileceğini düşünüyorum.”
BELGELER
Eski:
diplomalar,
karneler,
sertifikalar,
resmî belgeler
aile geçmişi hakkında bilgiler verebilir.
Örneğin bir diploma:
kişinin hangi okulda okuduğunu,
mezuniyet tarihini
gösterebilir.
MEKTUPLAR
Eski mektuplar:
kişiler arası ilişkiler,
yaşanan yerler,
dönemin olayları,
günlük yaşam
hakkında bilgiler içerebilir.
Ancak özel yazışmalar:
kişisel mahremiyet gözetilerek
kullanılmalıdır.
ESKİ EŞYALAR
Bir ailede geçmişten kalmış:
saat,
radyo,
oyuncak,
mutfak eşyası,
kıyafet,
el işi ürün
gibi nesneler bulunabilir.
Bu eşyalar:
geçmişte kullanılan araçlar,
günlük yaşam,
kültürel özellikler
hakkında fikir verebilir.
AİLE BÜYÜKLERİYLE GÖRÜŞME
Aile tarihi araştırmasında:
aile büyükleriyle görüşme
önemli bir kaynak olabilir.
Örneğin:
anneanne,
babaanne,
dede,
anne,
baba,
teyze,
amca
gibi ulaşılabilir aile üyelerinden bilgi alınabilir.
GÖRÜŞMEDEN ÖNCE HAZIRLIK
Görüşmeden önce:
kiminle görüşeceğimizi belirleriz,
ne öğrenmek istediğimizi düşünürüz,
sorularımızı hazırlarız,
not almak için araç gereçlerimizi hazırlarız.
SORU ÖRNEKLERİ
“Çocukluğunuzda hangi oyunları oynardınız?”
“Okula nasıl giderdiniz?”
“Yaşadığınız yerde hangi gelenekler vardı?”
“Çocukluğunuzda kullandığınız oyuncaklar nasıldı?”
“Ailenizde geçmişten kalan önemli bir eşya var mı?”
“Bu eşyanın hikâyesi nedir?”
Sorular:
saygılı,
açık,
anlaşılır
olmalıdır.
GÖRÜŞME SIRASINDA
Karşımızdaki kişiyi dikkatle dinleriz.
Sözünü kesmeyiz.
Gerekli yerlerde not alırız.
Anlamadığımız bilgiyi nazikçe tekrar sorabiliriz.
Örneğin:
“Bunu biraz daha açıklayabilir misiniz?”
GÖRÜŞME KAYDI VE İZİN
Ses veya görüntü kaydı yapmak istiyorsak:
önce izin almalıyız.
Bir kişinin bilgilerini:
izinsiz paylaşmamalıyız.
Bu hem saygı hem mahremiyet açısından önemlidir.
HER ANLATILAN KESİN KANIT MIDIR?
Sözlü anlatımlar değerli kaynaklardır ancak insanların:
bazı ayrıntıları unutabileceğini,
tarihleri karıştırabileceğini
düşünmeliyiz.
Bu nedenle mümkün olduğunda:
fotoğraf,
belge,
başka bir aile üyesinin anlatımı
ile bilgileri karşılaştırabiliriz.
KANITA DAYALI ÇIKARIM
Fotoğraf:
Bir kişinin eski bir okul fotoğrafı.
Belge:
Aynı kişinin karnesi.
Görüşme:
Aile büyüğünün okul anısı.
Bu üç kaynağı birlikte inceleyerek:
“Bu kişi şu yıllarda bu okulda eğitim görmüş olabilir.”
gibi daha güçlü bir çıkarım yapabiliriz.
KESİN BİLGİ İLE TAHMİNİ AYIRALIM
Belgede yazıyor:
“1978”
→ Kanıta dayalı bilgi.
Fotoğrafa bakarak:
“Yaklaşık bu yıllarda çekilmiş olabilir.”
→ Tahmin.
Sosyal bilgilerde bilgi ve tahmini ayırmak önemlidir.
SOY AĞACI
Aile üyeleri arasındaki akrabalık ilişkilerini göstermeye yarayan şemaya soy ağacı denebilir.
Soy ağacında:
anne,
baba,
büyükanne,
büyükbaba
gibi aile ilişkileri gösterilebilir.
Ancak soy ağacı:
aile tarihinin tamamı değildir.
Aile tarihini anlamak için:
anı,
belge,
eşya,
fotoğraf
gibi başka kaynaklara da ihtiyaç vardır.
GÜNCEL TYMM’DE ÖNEMLİ FARK
Güncel programda öğrencilerin kendi aile tarihlerini kronolojik bir çizelge hâline getirmeleri özellikle istenmemektedir.
Bunun yerine:
kanıtlara ulaşmaları,
kanıtlardan çıkarım yapmaları,
görüşlerini yansıtan bir ürün oluşturmaları,
bu ürünü paylaşmaları
beklenmektedir.
Bu nedenle aile tarihi çalışmasını yalnızca:
“1890 → 1920 → 1950…”
şeklindeki bir zaman çizelgesine dönüştürmek doğru değildir.
AİLE TARİHİ ÜRÜNÜ
Araştırma sonucunda:
tanıtım kartı,
aile tarihi albümü,
poster,
sunum,
dijital sunu,
fotoğraf ve eşya sergisi
hazırlanabilir.
Ürün mutlaka elde edilen kanıtlara dayanmalıdır.
AİLE TARİHİ SERGİSİ
Örneğin sınıfa:
eski bir fotoğraf,
eski bir karne,
eski bir eşyanın fotoğrafı
getirilebilir.
Yanına tanıtım kartı hazırlanabilir.
Tanıtım kartı:
Eşyanın / belgenin adı:
Kime ait?
Yaklaşık tarihi:
Bu bilgiye hangi kaynaktan ulaştım?
Aile tarihi hakkında ne anlatıyor?
KAYNAKLARI KARŞILAŞTIRMA
Bir aile büyüğü:
“Bu evde 1980 yılında yaşamaya başladık.”
dedi.
Eski bir belgenin tarihi:
1981.
Bu durumda:
kaynakları karşılaştırır,
gerekirse yeniden soru sorarız.
Birbirinden farklı bilgiler çıktığında:
kanıtları incelemeden kesin karar vermeyiz.
AİLE TARİHİ ARAŞTIRMA PLANI
- Araştırma konusunu belirle.
- Ulaşabileceğin kaynakları düşün.
- Aile büyüğüyle görüşme soruları hazırla.
- Fotoğraf ve belgeleri incele.
- Bilgileri not al.
- Kaynakları karşılaştır.
- Kanıta dayalı çıkarım yap.
- Bir ürün oluştur.
- Kaynaklarını belirt.
- Ürününü paylaş.
KAYNAK BELİRTMEK NEDEN ÖNEMLİDİR?
Bir bilgiyi nereden aldığımızı belirtmek:
bilginin güvenilirliğini değerlendirmemize,
başkasının verdiği bilgiye saygı göstermemize
yardımcı olur.
Örneğin:
Kaynak:
Dedemle yapılan görüşme.
Kaynak:
1978 tarihli okul karnesi.
Kaynak:
Aile albümündeki fotoğraf.
AİLE MAHREMİYETİNE SAYGI
Aile tarihi çalışmasında her bilgi:
sınıfta paylaşılmak zorunda değildir.
Aileye ait:
özel,
kişisel,
paylaşılmak istenmeyen
bilgiler kullanılmamalıdır.
Bir fotoğraf veya belgeyi paylaşmadan önce:
aileden izin almak
uygun bir davranıştır.
AİLELER FARKLI YAPILARDA OLABİLİR
Her öğrencinin:
aile yapısı,
ulaşabildiği aile büyükleri,
sahip olduğu belge ve fotoğraf sayısı
aynı olmayabilir.
Bu nedenle aile tarihi etkinliklerinde:
her öğrencinin aynı türde kaynak getirmesi beklenmemelidir.
Öğrenci ulaşabildiği ve paylaşmak istediği kaynakları kullanmalıdır.
Bu yaklaşım daha kapsayıcı ve saygılıdır.
AİLE TARİHİ KAYNAK KARTI
Kaynağın türü:
□ Fotoğraf
□ Belge
□ Eşya
□ Görüşme
□ Mektup
□ Diğer
Kaynağın adı:
Yaklaşık tarihi:
Bana ne anlatıyor?
Bu bilgiden nasıl emin oldum?
Başka bir kaynakla kontrol ettim mi?
ARAŞTIRMA SONUCU
Araştırmamda öğrendiğim en önemli bilgi:
Bu bilgiyi hangi kanıta dayandırıyorum?
Beni şaşırtan bilgi:
Ailemizin geçmişiyle bugün arasında gördüğüm değişiklik:
2018 PROGRAMI İLE BAĞLANTI
Eski programda:
SB.4.2.1:
Sözlü, yazılı, görsel kaynaklar ve nesnelerden yararlanarak aile tarihi çalışması yapar.
Temel süreç:
SORULAR HAZIRLA
↓
AİLE BÜYÜKLERİYLE GÖRÜŞ
↓
FOTOĞRAF VE BELGELERİ İNCELE
↓
EŞYALARI DEĞERLENDİR
↓
BİLGİLERİ KAYDET
↓
AİLE TARİHİ ÇALIŞMASI OLUŞTUR
şeklinde yürütülebilir.
GÜNCEL TYMM İLE BAĞLANTI
SB.4.3.2:
Aile tarihini yansıtan bir ürün paylaşabilme.
Öğrenciden:
a) Aile tarihine ilişkin elde ettiği kaynaklara dayalı çıkarım yapması,
b) Kanıtlardaki bilgilerden hareketle görüşünü yansıtan bir ürün oluşturması,
c) Oluşturduğu ürünü paylaşması
beklenir.
Bu nedenle güncel süreç:
KAYNAK TOPLA
↓
KAYNAĞI İNCELE
↓
KANITI DEĞERLENDİR
↓
ÇIKARIM YAP
↓
ÜRÜN OLUŞTUR
↓
KAYNAĞINI BELİRT
↓
ÜRÜNÜ PAYLAŞ
şeklindedir.
DOĞRU MU YANLIŞ MI?
“Fotoğraflar aile tarihi için kaynak olabilir.”
Doğru.
“Aile büyükleriyle yapılan görüşmeler bilgi sağlayabilir.”
Doğru.
“Bir kişinin anlattığı her ayrıntı başka kanıta bakılmadan kesin kabul edilmelidir.”
Yanlış.
“Eski karneler aile tarihi için kanıt olabilir.”
Doğru.
“Aile tarihindeki bütün özel bilgiler sınıfta paylaşılmalıdır.”
Yanlış.
“Güncel TYMM öğrenciden kanıtlara dayalı bir ürün oluşturmasını ister.”
Doğru.
ÖĞRENDİKLERİMİZİ HATIRLAYALIM
Aile tarihini araştırırken:
sözlü,
yazılı,
görsel,
nesnel
kaynaklardan yararlanabiliriz.
Önemli olan yalnızca bilgi toplamak değil:
kanıtı incelemek,
bilgileri karşılaştırmak,
kanıta dayalı çıkarım yapmak,
mahremiyete saygı göstermek,
öğrendiklerimizi uygun bir ürünle paylaşmaktır.
Cemalin Etkinlik Fabrikası tarafından hazırlanan Aile Tarihi Çalışması Konu Özeti; 4. sınıf öğrencilerinin aile geçmişini kanıta dayalı biçimde araştırmaları, farklı kaynakları değerlendirmeleri ve elde ettikleri bilgilerden bir ürün oluşturmaları amacıyla kullanılabilir.