3. Sınıf Hayat Bilgisi Çocuk Hakları – Konu Özeti

3. sınıf Hayat Bilgisi dersinin 5, 6. haftalarda işlenen “Çocuk Hakları” konusu için hazırlanan konu özeti, renkli defter notu ve siyah-beyaz boyama çalışmasını bu sayfada inceleyebilirsiniz.

3. Sınıf Hayat Bilgisi Çocuk Hakları

3. Sınıf Hayat Bilgisi Çocuk Hakları – Konu Özeti
4. Sınıf Hayat Bilgisi Çocuk Hakları konusu, çocukların sahip olduğu temel hakları tanımamıza, bu hakların neden önemli olduğunu anlamamıza ve çocuk haklarını çevremizdeki insanlara tanıtmak için çalışmalar yapmamıza yardımcı olur.

Çocuklar da diğer insanlar gibi değerlidir.

Her çocuğun sağlıklı büyümeye, eğitim almaya, korunmaya, oyun oynamaya, düşüncelerini ifade etmeye ve kendisini ilgilendiren konularda görüş bildirmeye hakkı vardır.

Çocuk hakları bütün çocuklar içindir.

Bir çocuğun:

kız veya erkek olması,
nerede yaşadığı,
hangi dili konuştuğu,
ailesinin ekonomik durumu,
fiziksel özellikleri,
yetenekleri

haklara sahip olmasını değiştirmez.

HAK NEDİR?

Hak, insanların sahip olduğu ve korunması gereken temel imkân ve özgürlüklerdir.

Çocukların da kendilerine özgü bazı hakları vardır.

Bu haklar çocukların:

sağlıklı,
güvenli,
mutlu,
özgür,
saygı gördüğü

bir ortamda büyüyebilmesini amaçlar.

ÇOCUK HAKLARI NEDİR?

Çocukların sağlıklı gelişmesi, korunması, eğitim alması ve kendilerini ifade edebilmesi için sahip olduğu haklara çocuk hakları denir.

Çocuk hakları yalnızca bir ülkedeki çocuklar için değildir.

Dünyadaki bütün çocuklar için geçerlidir.

ÇOCUK KİMDİR?

Çocuk haklarıyla ilgili uluslararası düzenlemelerde 18 yaşından küçük bireyler çocuk olarak kabul edilir.

Bu nedenle çocuk hakları 18 yaşından küçük herkes için önemlidir.

ÇOCUK HAKLARINA DAİR SÖZLEŞME

Çocuk haklarının korunması amacıyla uluslararası düzeyde Çocuk Haklarına Dair Sözleşme hazırlanmıştır.

Bu sözleşme çocukların sahip olduğu temel hakların tanınması ve korunması açısından önemlidir.

3. sınıf düzeyinde sözleşmenin bütün maddelerini ezberlememiz gerekmez.

Önemli olan çocukların temel haklarını tanımak ve bu hakların neden korunması gerektiğini anlamaktır.

YAŞAMA HAKKI

Her çocuğun yaşama hakkı vardır.

Çocukların sağlıklı biçimde büyüyebilmesi için:

beslenme,
barınma,
sağlık,
güvenlik

gibi temel ihtiyaçlarının karşılanması önemlidir.

Yaşama hakkı çocukların en temel haklarından biridir.

SAĞLIK HAKKI

Her çocuk sağlık hizmetlerinden yararlanabilmelidir.

Çocukların:

hastalandığında tedavi olabilmesi,
aşı ve sağlık kontrollerinden yararlanabilmesi,
sağlıklı beslenebilmesi

sağlıklı büyümeleri açısından önemlidir.

Sağlık hakkı yalnızca hastalandığımızda doktora gitmekten ibaret değildir.

Sağlıklı gelişmek için gerekli koşulların sağlanması da bu hakla ilişkilidir.

EĞİTİM HAKKI

Her çocuğun eğitim alma hakkı vardır.

Çocuklar okulda:

okuma,
yazma,
matematik,
bilim,
sanat,
sosyal beceriler

gibi birçok alanda kendilerini geliştirebilir.

Eğitim çocukların yeteneklerini fark etmelerine ve geleceğe hazırlanmalarına yardımcı olur.

EĞİTİM HAKKI NEDEN ÖNEMLİDİR?

Eğitim sayesinde:

bilgi ediniriz,
düşünmeyi öğreniriz,
soru sorarız,
yeteneklerimizi geliştiririz,
toplum yaşamına hazırlanırız.

Bu nedenle hiçbir çocuk eğitim hakkından mahrum bırakılmamalıdır.

OYUN OYNAMA HAKKI

Çocukların oyun oynama, dinlenme ve boş zamanlarını değerlendirme hakkı vardır.

Oyun çocukların:

bedensel,
zihinsel,
sosyal,
duygusal

gelişimine katkı sağlar.

Oyun sadece eğlence değildir.

Çocuklar oyun oynarken birçok beceri öğrenebilir.

OYUNDA ADALET

Oyun hakkı herkes içindir.

Bu nedenle arkadaşlarımızı:

dışlamamalı,
oyuna katılmalarını gereksiz yere engellememeli,
alay etmemeliyiz.

Oyunlarda kurallara uymak ve başkalarının oyun hakkına saygı göstermek önemlidir.

DİNLENME HAKKI

Çocukların yalnızca ders çalışması beklenmemelidir.

Dinlenmek de sağlıklı gelişim için gereklidir.

Uyku,

dinlenme,

oyun,

hobiler

çocukların günlük yaşamında dengeli biçimde yer almalıdır.

KORUNMA HAKKI

Çocukların her türlü kötü muamele, ihmal, şiddet ve tehlikeden korunma hakkı vardır.

Hiç kimse bir çocuğa:

şiddet uygulamamalı,
onu korkutmamalı,
tehdit etmemeli,
zarar vermemelidir.

Çocukların güvenliği yetişkinlerin önemli sorumluluklarından biridir.

ŞİDDET DOĞRU DEĞİLDİR

Bir çocuğa:

vurmak,
itmek,
hakaret etmek,
sürekli korkutmak

doğru değildir.

Bir çocuk böyle bir durum yaşarsa güvenilir bir yetişkinden yardım istemelidir.

Yardım istemek çocuğun hakkıdır.

İHMAL NEDİR?

Bir çocuğun temel ihtiyaçlarının gerektiği hâlde karşılanmamasına ihmal denebilir.

Örneğin:

beslenme,
sağlık,
eğitim,
güvenlik

gibi önemli ihtiyaçların sürekli olarak göz ardı edilmesi çocuk için zararlı olabilir.

Çocukların korunması yalnızca fiziksel güvenliği değil, sağlıklı gelişimini de kapsar.

KENDİNİ GÜVENDE HİSSETME HAKKI

Çocuklar:

evde,
okulda,
parkta,
sosyal çevrede

kendilerini güvende hissetmelidir.

Kendimizi güvende hissetmediğimiz bir durumda güvenilir yetişkinlere durumu anlatabiliriz.

Örneğin:

öğretmenimize,
aile büyüğümüze,
okul yöneticisine

başvurabiliriz.

DÜŞÜNCESİNİ İFADE ETME HAKKI

Çocukların düşüncelerini uygun biçimde ifade etme hakkı vardır.

Örneğin:

Bir etkinlik hakkındaki fikrimizi söyleyebiliriz.

Bir durumdan rahatsız olduğumuzu açıklayabiliriz.

Bir önerimizi paylaşabiliriz.

Ancak düşüncemizi ifade ederken başkalarının haklarına saygı göstermeliyiz.

İFADE ÖZGÜRLÜĞÜ SINIRSIZ DEĞİLDİR

“Düşüncemi söylemek benim hakkım.”

diyerek başka bir kişiye hakaret edemeyiz.

İfade özgürlüğü:

saygılı,
uygun,
başkalarının haklarını gözeten

bir şekilde kullanılmalıdır.

KATILIM HAKKI

Çocuklar kendilerini ilgilendiren konularda düşüncelerini paylaşabilmelidir.

Örneğin:

sınıfta yapılacak etkinlik,
oyun seçimi,
okulda yapılmasını istedikleri sosyal faaliyet

hakkında fikir belirtebilirler.

Katılım hakkı çocukların görüşlerinin dinlenmesini sağlar.

ÇOCUKLARIN GÖRÜŞÜ NEDEN ÖNEMLİDİR?

Çocukların yaşamını ilgilendiren bir konuda onların ne düşündüğünü bilmek önemlidir.

Bu:

her istediğinin mutlaka yapılacağı

anlamına gelmez.

Ancak çocuğun görüşünün dinlenmesi ve uygun biçimde değerlendirilmesi önemlidir.

KİMLİK HAKKI

Her çocuğun bir kimliğe sahip olma hakkı vardır.

Adımız,

soyadımız,

doğum bilgilerimiz

kişisel kimliğimizin parçalarındandır.

Kimlik bilgileri kişisel bilgilerimiz arasında yer alır ve dikkatli korunmalıdır.

AİLEYLE YAŞAMA VE BAKIM HAKKI

Çocukların sağlıklı gelişimi için bakım ve sevgi görmesi önemlidir.

Aile ortamı çocuğun gelişiminde önemli rol oynayabilir.

Çocukların güvenli ve destekleyici bir ortamda büyümesi gerekir.

ÖZEL YAŞAM HAKKI

Çocukların özel yaşamına saygı gösterilmelidir.

Örneğin:

kişisel eşyalar,
özel bilgiler,
kişisel alan

izinsiz biçimde ihlal edilmemelidir.

Arkadaşımızın çantasını izinsiz karıştırmamak buna günlük yaşamdan bir örnektir.

KİŞİSEL BİLGİLERİMİZİ KORURUZ

Adımız gibi bazı bilgiler günlük yaşamda kullanılabilir.

Ancak:

adres,
şifre,
telefon numarası,
özel fotoğraflar

gibi bilgilerimizi özellikle çevrim içi ortamlarda tanımadığımız kişilerle paylaşmamalıyız.

Çocukların güvenliği dijital ortamda da önemlidir.

EŞİTLİK HAKKI

Bütün çocuklar değerlidir.

Hiçbir çocuk:

cinsiyeti,
dili,
ailesi,
fiziksel özelliği,
engeli,
ekonomik durumu

nedeniyle ayrımcılığa uğramamalıdır.

Çocuk hakları bütün çocuklar için geçerlidir.

AYRIMCILIK DOĞRU DEĞİLDİR

Bir arkadaşımızı farklı olduğu için oyuna almamak doğru değildir.

Bir kişinin:

görünüşüyle,
konuşmasıyla,
ailesiyle

alay etmek çocuk haklarına ve insan onuruna saygılı bir davranış değildir.

FARKLILIKLARA SAYGI

Her çocuk birbirinden farklı olabilir.

Bazılarımız:

resimde,
sporda,
müzikte,
matematikte

daha güçlü olabilir.

Bazılarımız farklı şekillerde öğrenebilir.

Farklılıklarımız haklarımızın değerini değiştirmez.

BİLGİYE ULAŞMA HAKKI

Çocukların yaşlarına uygun ve güvenilir bilgiye ulaşabilmesi önemlidir.

Kitaplar,

öğretmenler,

kütüphaneler,

güvenilir dijital kaynaklar

bilgi edinmemize yardımcı olabilir.

Ancak her internet içeriğinin doğru olmayabileceğini bilmeliyiz.

ÇOCUK HAKLARI VE SORUMLULUKLAR

Haklarımızın olması sorumluluklarımız olmadığı anlamına gelmez.

Örneğin:

Eğitim alma hakkımız vardır.

Derslere katılmak ve öğrenmek için çaba göstermek sorumluluğumuzdur.

Oyun hakkımız vardır.

Arkadaşlarımıza zarar vermeden oynamak sorumluluğumuzdur.

Düşüncemizi ifade etme hakkımız vardır.

Başkalarının düşüncesini dinlemek sorumluluğumuzdur.

HAK İLE SORUMLULUĞU KARIŞTIRMAYALIM

Hak:

sahip olduğumuz temel imkân veya özgürlüktür.

Sorumluluk:

yerine getirmemiz gereken görev ve davranışlardır.

Örneğin:

Eğitim almak → Hak

Ödevimizi yapmak → Sorumluluk

Saygı görmek → Hak

Başkalarına saygı göstermek → Sorumluluk

HAKLARIMIZ VAZGEÇİLEBİLİR Mİ?

Temel çocuk hakları çocukların korunması ve gelişimi için vardır.

Bir çocuğun:

“Ben eğitim istemiyorum.”

demesi eğitim hakkının önemsiz olduğu anlamına gelmez.

Çocukların bazı haklarının korunmasında yetişkinlerin de sorumluluğu vardır.

HAKLARIMIZI BİLMEK NEDEN ÖNEMLİDİR?

Haklarımızı bilirsek:

hangi durumların doğru olmadığını daha kolay fark ederiz,
gerektiğinde yardım isteyebiliriz,
başkalarının haklarına daha fazla saygı gösterebiliriz.

Hak bilgisi kendimizi ve başkalarını korumamıza yardımcı olur.

BAŞKALARININ HAKLARINI DA KORURUZ

Sadece kendi hakkımız önemli değildir.

Bir arkadaşımız dışlanıyorsa,

onunla alay ediliyorsa,

oyuna alınmıyorsa

bunun doğru olmadığını fark etmeliyiz.

Güvenli ve uygun biçimde arkadaşımıza destek olabilir ve gerektiğinde yetişkinden yardım isteyebiliriz.

ÇOCUK HAKLARINI TANITMAK

Güncel 3. sınıf Hayat Bilgisi programında asıl hedeflerden biri çocuk haklarını tanıtmaktır.

Öğrenciden:

bir fikir oluşturması,
plan yapması,
görev paylaşması,
planını uygulaması,
sonucu değerlendirmesi

beklenir.

Yani konuyu öğrenmekle yetinmeyiz.

Öğrendiklerimizi başka insanlara anlatmak için bir çalışma da yaparız.

FARKINDALIK NEDİR?

Bir konu hakkında insanların dikkatini çekmeye ve bilgi sahibi olmasını sağlamaya farkındalık oluşturmak diyebiliriz.

Çocuk hakları farkındalığı için:

afiş,
broşür,
poster,
sunum,
sınıf panosu

hazırlayabiliriz.

ÇOCUK HAKLARI İÇİN PLAN YAPIYORUZ

Önce kendimize şu soruları sorabiliriz:

Hangi hakkı tanıtacağız?

Kime anlatacağız?

Nasıl anlatacağız?

Hangi malzemeleri kullanacağız?

Kim hangi görevi yapacak?

Bu sorular plan yapmamıza yardımcı olur.

PROGRAMIN İLK ADIMI: PLAN YAPMA

HB.3.1.3 öğrenme çıktısının ilk aşaması:

çocuk haklarını tanıtmak için plan yapmaktır.

Örneğin:

Amaç:
Eğitim hakkını tanıtmak.

Ürün:
Afiş.

Görevler:
Bir öğrenci metni yazacak.
Bir öğrenci görselleri hazırlayacak.
Bir öğrenci sunacak.

Bu bir plan örneğidir.

İKİNCİ ADIM: PLANI UYGULAMA

Plan hazırladıktan sonra çalışmayı gerçekleştiririz.

Afiş yapacaksak:

başlığı belirleriz,
bilgileri yazarız,
uygun görseller oluştururuz,
çalışmayı düzenleriz.

Herkes görevini yerine getirir.

ÜÇÜNCÜ ADIM: DEĞERLENDİRME

Çalışma tamamlandığında kendimize sorarız:

Çocuk hakkını doğru anlattık mı?

Mesajımız anlaşılır mı?

Herkes görevini yaptı mı?

Bir daha yapsak neyi geliştirirdik?

Bu aşama çalışmamızı değerlendirmemizi sağlar.

GRUP ÇALIŞMASI

Çocuk haklarını tanıtmak için küçük gruplar oluşturabiliriz.

Grup içinde:

fikir üretir,
görev paylaşır,
birbirimizi dinler,
ortak karar veririz.

Programda bu süreçte iş birliği, yardımlaşma ve dayanışma özellikle desteklenmektedir.

FARKLI DÜŞÜNCELER ÜZERİNDE UZLAŞMA

Bir öğrenci poster hazırlamak isteyebilir.

Başka öğrenci sunum yapmak isteyebilir.

Grup üyeleri birbirini dinleyip ortak bir karar verebilir.

Uzlaşmak:

herkesin aynı düşünmesi

değil,

farklı düşünceleri değerlendirerek ortak çözüm bulmak

demektir.

GÖREV PAYLAŞIMI

Bir projede görevler şöyle paylaşılabilir:

Araştırmacı → Haklarla ilgili bilgileri toplar.

Yazıcı → Kısa açıklamaları yazar.

Tasarımcı → Poster düzenini hazırlar.

Sunucu → Çalışmayı sınıfa anlatır.

Her öğrenci aldığı görevi zamanında yerine getirmelidir.

ÇOCUK HAKLARI AFİŞİ

Bir afişte şu başlık kullanılabilir:

“Çocukların Hakları Var!”

Altına:

Eğitim hakkı

Sağlık hakkı

Oyun hakkı

Korunma hakkı

Düşüncesini ifade etme hakkı

Katılım hakkı

gibi temel haklar eklenebilir.

Afişte kısa ve anlaşılır ifadeler kullanmalıyız.

EĞİTİM HAKKI AFİŞİ

Başlık:

“Her Çocuğun Eğitim Hakkı Vardır!”

Alt mesaj:

Her çocuk öğrenebilmeli ve kendini geliştirebilmelidir.

Görsel:

Okulda birlikte öğrenen çocuklar.

Bu tür çalışma tek bir hakkı daha ayrıntılı tanıtmak için kullanılabilir.

OYUN HAKKI AFİŞİ

Başlık:

“Her Çocuğun Oyun Hakkı Var!”

Mesaj:

Oyun çocukların gelişimi için önemlidir.

Görsel:

Birlikte ve güvenli şekilde oyun oynayan çocuklar.

Alt mesaj:

Kimseyi oyundan dışlama.

KORUNMA HAKKI AFİŞİ

Başlık:

“Çocuklar Güvende Olmalı!”

Mesaj:

Hiçbir çocuk şiddet ve kötü muamele görmemelidir.

Bir çocuk kendini güvende hissetmiyorsa güvenilir bir yetişkinden yardım istemelidir.

SAĞLIK HAKKI AFİŞİ

Başlık:

“Sağlıklı Büyümek Her Çocuğun Hakkı!”

Mesaj:

Çocukların sağlık hizmetlerine, temiz suya ve sağlıklı beslenmeye ulaşması önemlidir.

KATILIM HAKKI AFİŞİ

Başlık:

“Benim de Fikrim Var!”

Mesaj:

Çocukların kendilerini ilgilendiren konularda düşüncelerini söyleme hakkı vardır.

Ancak herkes birbirini saygıyla dinlemelidir.

ÇOCUK HAKLARI BROŞÜRÜ

Broşürümüzü bölümlere ayırabiliriz:

1. Çocuk hakları nedir?
2. Temel çocuk haklarımız nelerdir?
3. Haklarımız neden korunmalıdır?
4. Bir sorun olduğunda kimden yardım isteyebiliriz?

Böylece kısa ve anlaşılır bir bilgilendirme ürünü oluşturabiliriz.

ÇOCUK HAKLARI PANOSU

Sınıfta “Haklarımızı Tanıyoruz” başlıklı bir pano hazırlanabilir.

Panoda:

çocukların çizimleri,
kısa hak açıklamaları,
sloganlar,
öğrencilerin kendi cümleleri

yer alabilir.

Her öğrenci bir hakkı tanıtabilir.

FARKINDALIK PROJESİ

Programda sınıf içi performans görevi olarak çocuk haklarını tanıtan farkındalık projeleri geliştirilmesi doğrudan önerilmektedir.

Örneğin proje adı:

“Haklarımı Biliyorum”

Amaç:
Okuldaki öğrencilerin temel çocuk haklarını öğrenmesini sağlamak.

Ürünler:
Posterler ve sınıf sunumu.

Hedef kitle:
Sınıf arkadaşları.

Görev dağılımı:
Grup üyeleri arasında paylaşılır.

PROJE TANITIM METNİ

Projenin adı:

Haklarımı Biliyorum

Amacımız:

Çocukların sahip oldukları temel hakları tanıtmak.

Neler yapacağız?

Çocuk haklarıyla ilgili afişler hazırlayacağız ve sınıfta sunacağız.

Neden yapıyoruz?

Her çocuğun haklarını bilmesinin önemli olduğunu düşünüyoruz.

Bu tür kısa bir tanıtım metni hazırlanabilir.

ÇOCUK HAKLARI SLOGANLARI

Afiş veya posterlerde şu tür kısa mesajlar kullanılabilir:

Her Çocuğun Eğitim Hakkı Var!

Çocuklar Güvende Büyümeli!

Oyun Oynamak Haktır!

Benim de Fikrim Var!

Her Çocuk Değerlidir!

Haklarımızı Bilelim, Birbirimize Saygı Gösterelim!

Sloganlar kısa, anlaşılır ve hakların anlamına uygun olmalıdır.

DÜNYA ÇOCUK HAKLARI GÜNÜ

20 Kasım, Dünya Çocuk Hakları Günü olarak çocuk haklarına dikkat çekilen özel bir gündür.

Bu gün çocuk haklarıyla ilgili:

afişler,
sunumlar,
sınıf etkinlikleri

hazırlanabilir.

Ancak çocuk hakları yalnızca bir gün hatırlanmamalıdır.

Her gün korunmalıdır.

ÇOCUK HAKLARI GÜNLÜK YAŞAMDA

Çocuk haklarını günlük yaşamla ilişkilendirebiliriz.

Okula gitmek → Eğitim hakkı

Doktora gitmek → Sağlık hakkı

Parkta oyun oynamak → Oyun hakkı

Bir konuda fikrini söylemek → İfade ve katılım hakkı

Güvenli bir ortamda bulunmak → Korunma hakkı

Bu örnekler hakların günlük yaşamımızdaki yerini anlamamıza yardımcı olur.

HAKKI BUL OYUNU

Öğretmen bir durum söyler.

“Ece hastalandığında doktora gitti.”

Cevap:

Sağlık hakkı.

“Ali okulda derslere katılıyor.”

Cevap:

Eğitim hakkı.

“Mert arkadaşlarıyla parkta oyun oynuyor.”

Cevap:

Oyun hakkı.

“Defne sınıf etkinliği hakkındaki fikrini söylüyor.”

Cevap:

Katılım veya ifade hakkı.

HAK MI, İSTEK Mİ?

Eğitim almak → Hak

Sağlık hizmeti almak → Hak

Güvende olmak → Hak

Her gün yeni oyuncak almak → İstek

İstediği zaman bütün kuralları değiştirmek → Hak değildir.

Bu etkinlik hak ile isteği ayırt etmemize yardımcı olur.

DOĞRU MU YANLIŞ MI?

“Çocukların eğitim alma hakkı vardır.”

Doğru.

“Yalnızca bazı çocukların oyun hakkı vardır.”

Yanlış.

“Çocukların düşüncelerini ifade etme hakkı vardır.”

Doğru.

“Çocuklara şiddet uygulanabilir.”

Yanlış.

“Bütün çocuklar eşit değerdedir.”

Doğru.

“Çocuk hakları yalnızca okulda geçerlidir.”

Yanlış.

“Çocuk haklarını tanıtmak için proje hazırlayabiliriz.”

Doğru.

“Bir projede görev paylaşımı yapmak iş birliğini destekler.”

Doğru.

“Başka çocukların haklarına saygı göstermemize gerek yoktur.”

Yanlış.

BOŞLUĞU TAMAMLAYALIM

Her çocuğun ______ alma hakkı vardır.

Cevap:

eğitim

Çocukların oyun oynama ve ______ hakkı vardır.

Cevap:

dinlenme

Her çocuk şiddetten ve tehlikelerden ______ hakkına sahiptir.

Cevap:

korunma

Çocuklar düşüncelerini ______ etme hakkına sahiptir.

Cevap:

ifade

Bütün çocuklar haklardan ______ biçimde yararlanmalıdır.

Cevap:

eşit

ÖRNEK OLAY: EĞİTİM

Bir çocuk okula gitmek istiyor ancak eğitim almasına izin verilmiyor.

Hangi hakkıyla ilişkilidir?

Eğitim hakkı.

Her çocuğun eğitim alma hakkı vardır.

ÖRNEK OLAY: OYUN

Bir grup çocuk başka bir öğrenciyi sürekli oyundan dışlıyor.

Bu davranış doğru değildir.

Çocukların oyun ve sosyal etkinliklere katılma hakkına saygı gösterilmelidir.

ÖRNEK OLAY: DÜŞÜNCE

Öğretmen:

“Sınıf etkinliğinde ne yapmak istersiniz?”

diye soruyor.

Öğrenciler düşüncelerini paylaşıyor.

Bu durum çocukların katılım ve düşüncelerini ifade etme hakkıyla ilişkilidir.

ÖRNEK OLAY: KORUNMA

Bir çocuk sürekli olarak başka bir çocuk tarafından tehdit ediliyor.

Çocuk bunu saklamak yerine güvenilir bir yetişkine anlatmalıdır.

Her çocuğun güvenli ve şiddetten uzak bir ortamda yaşama hakkı vardır.

ÖRNEK OLAY: EŞİTLİK

Bir öğrenci farklı konuştuğu için oyuna alınmıyor.

Bu doğru değildir.

Çocuklar farklı özelliklerinden dolayı ayrımcılığa uğramamalıdır.

BİR HAKKI SEÇ VE TANIT

Öğrenci şu haklardan birini seçebilir:

Eğitim hakkı

Sağlık hakkı

Oyun hakkı

Korunma hakkı

Katılım hakkı

İfade hakkı

Seçtiği hak için:

adı,
kısa açıklaması,
günlük yaşam örneği,
sloganı

hazırlayabilir.

PROGRAMIN DESTEKLEME ÇALIŞMASI

Güncel programda öğrencilerin sunulan farklı çocuk haklarından birini seçmeleri ve seçtikleri hakkı tanıtmak için afiş hazırlamaları doğrudan önerilmektedir.

Bu nedenle tek hak odaklı afiş etkinliği konuya çok uygundur.

YENİ BİR ÇOCUK HAKKI FİKRİ

Programın zenginleştirme bölümünde öğrencilerden sahip olmak istedikleri yeni bir çocuk hakkına ilişkin fikir geliştirmeleri ve bunu görsel ve yazılı olarak sunmaları istenebileceği belirtilmektedir.

Burada önemli olan öğrencinin:

neden bu hakkın gerekli olduğunu açıklaması

dır.

Örneğin:

“Her çocuğun yaşadığı yerde güvenli oyun alanlarına kolayca ulaşabilmesini isterdim.”

Öğrenci bunun neden önemli olduğunu açıklayabilir.

FİKRİMİ EYLEME DÖNÜŞTÜRÜYORUM

Bu konunun en önemli noktalarından biri budur.

Sadece:

“Çocukların hakları vardır.”

demek yeterli değildir.

Öğrendiğimiz bilgiyi kullanarak:

afiş yapar,
proje hazırlar,
sunum gerçekleştirir,
farkındalık oluştururuz.

Böylece düşüncemizi gerçek bir ürüne dönüştürürüz.

SOSYAL KATILIM

HB.3.1.3 sosyal katılım becerisiyle ilişkilidir.

Sosyal katılım:

çevremizdeki bir konu hakkında düşünmek,
fikir geliştirmek,
başkalarıyla birlikte çalışmak,
uygun bir etkinlik gerçekleştirmek

şeklinde düşünülebilir.

Çocuk haklarını tanıtma projesi sosyal katılıma güzel bir örnektir.

YARDIMLAŞMA

Grup projesinde bir arkadaşımız zorlandığında ona destek olabiliriz.

Ancak bütün görevini onun yerine yapmak doğru değildir.

Yardımlaşma:

birlikte çözüm bulmak

demektir.

DAYANIŞMA

Herkes ortak bir amaç için çalıştığında dayanışma oluşur.

Örneğin bütün sınıf çocuk haklarını tanıtmak için birlikte bir sergi hazırlayabilir.

Bir öğrenci çizim yapar,

başka öğrenci yazar,

başka öğrenci sunar.

Herkes ortak amaca katkıda bulunur.

AÇIK FİKİRLİ OLMAK

Grup çalışmasında arkadaşımızın önerisi bizimkinden farklı olabilir.

Hemen:

“Benim fikrim daha iyi.”

demek yerine arkadaşımızı dinlemeliyiz.

Farklı fikirler yeni ve daha iyi çözümler oluşturabilir.

SABIR

Bir proje hemen tamamlanmayabilir.

Afiş hazırlanırken,

görevler paylaşılırken,

sunum çalışılırken

sabırlı olmak gerekir.

Sabır iş birliğini kolaylaştırabilir.

ADALET

Görevler paylaşılırken adil davranmalıyız.

Bir öğrencinin bütün işi yapması,

başka bir öğrencinin hiçbir görev almaması

adil değildir.

Herkes yaşına ve becerisine uygun bir katkı sağlayabilir.

ÇOCUK HAKLARI VE ADALET

Çocuk haklarının temelinde adalet düşüncesi de vardır.

Her çocuğun:

değerli olması,
haklardan yararlanabilmesi,
ayrımcılığa uğramaması

önemlidir.

Adalet başkalarının da haklarını düşünmeyi gerektirir.

HAKLARIN KORUNMASINDA YETİŞKİNLER

Çocuklar haklarını bilmelidir.

Ancak bütün sorumluluk çocuklara ait değildir.

Aileler,

öğretmenler,

okul yöneticileri,

kurumlar

çocukların haklarını korumada önemli sorumluluklara sahiptir.

Çocukların haklarını tek başına savunmak zorunda olduğunu düşünmek doğru değildir.

SORUN YAŞADIĞIMIZDA

Bir hakkımızın ihlal edildiğini düşünüyorsak:

önce güvenilir bir yetişkine durumu anlatabiliriz.

Örneğin:

ailemiz,
öğretmenimiz,
rehber öğretmenimiz,
okul yöneticimiz.

Tehlikeli bir durumda sessiz kalmamalıyız.

GİZLİ TUTMAMIZ İSTENİRSE

Bir kişi bize zarar veriyor ve:

“Bunu kimseye söyleme.”

diyorsa bunu saklamak zorunda değiliz.

Güvenilir bir yetişkine anlatabiliriz.

Çocukların güvenliği sır saklama isteğinden daha önemlidir.

GÜVENLİ VE GÜVENSİZ SIRLAR

Doğum günü sürprizi gibi kısa süreli, kimseye zarar vermeyen bir sır güvenli olabilir.

Ancak bizi:

korkutan,
üzen,
rahatsız eden,
tehlikeye sokan

bir şeyi gizlememiz istenirse güvenilir bir yetişkine söylemeliyiz.

Bu temel güvenlik davranışıdır.

ÇOCUK HAKLARI VE DİJİTAL YAŞAM

Çocukların hakları çevrim içi ortamlarda da önemlidir.

İnternette:

kişisel bilgilerimizi korumak,
kötü davranışları yetişkine bildirmek,
başkasının fotoğrafını izinsiz paylaşmamak

önemlidir.

Özel yaşam ve güvenlik hakları dijital ortamda da korunmalıdır.

BAŞKASININ FOTOĞRAFINI PAYLAŞMA

Bir arkadaşımızın fotoğrafını izinsiz paylaşmak onun özel yaşamına zarar verebilir.

Bu nedenle dijital ortamda da:

izin,
saygı,
gizlilik

konularına dikkat ederiz.

ÇOCUK HAKLARI EVDE

Evde de çocuk haklarından yararlanırız.

Örneğin:

dinlenme,
oyun,
bakım görme,
güvenlik,
düşüncemizi ifade etme

hakları günlük aile yaşamında önemlidir.

Ancak ailede de yaşımıza uygun sorumluluklarımız olabilir.

ÇOCUK HAKLARI OKULDA

Okulda:

eğitim,
güvenlik,
saygı,
katılım,
düşüncesini ifade etme

hakları önemlidir.

Okuldaki haklarımızı kullanırken:

kurallara uyar,
arkadaşlarımızın haklarına saygı gösteririz.

ÇOCUK HAKLARI TOPLUMDA

Parkta,

kütüphanede,

sağlık merkezinde,

ulaşımda

çocukların güvenliği ve ihtiyaçları dikkate alınmalıdır.

Çocuk hakları hayatın yalnızca tek bir alanında değil, birçok alanında geçerlidir.

23 NİSAN VE ÇOCUKLAR

23 Nisan Ulusal Egemenlik ve Çocuk Bayramı çocuklara armağan edilmiş özel bir millî bayramdır.

Bu özel gün çocuklara verilen değeri hatırlamamıza yardımcı olur.

Çocuk hakları konusuyla 23 Nisan arasında çocukların önemini fark etme açısından bağlantı kurulabilir.

Ancak çocuk hakları yalnızca bayram günlerinde değil her zaman geçerlidir.

ÇOCUK OLMAK

Çocukluk:

öğrenme,
oyun,
keşfetme,
gelişme

dönemidir.

Çocukların bu dönemi güvenli ve sağlıklı koşullarda yaşayabilmesi önemlidir.

Bu nedenle çocuk haklarının korunması bütün toplum için önem taşır.

HAKLARIMIZI RESİMLE ANLATALIM

Bir öğrenci:

eğitim hakkı için okul resmi,

oyun hakkı için park resmi,

sağlık hakkı için sağlık çalışanı ve çocuk,

katılım hakkı için fikirlerini paylaşan çocuklar

çizebilir.

Görsel çalışmalar hakların daha kolay anlaşılmasını sağlayabilir.

ÇOCUK HAKLARI KARTLARI

Kartlara şu haklar yazılabilir:

Eğitim

Sağlık

Oyun ve dinlenme

Korunma

İfade

Katılım

Kimlik

Eşitlik

Öğrenciler her kart için günlük yaşamdan bir örnek verebilir.

EŞLEŞTİRME ETKİNLİĞİ

Eğitim hakkı → Okula gitmek

Sağlık hakkı → Hastalandığında sağlık hizmeti almak

Oyun hakkı → Güvenli ortamda oyun oynamak

İfade hakkı → Düşüncesini uygun biçimde söylemek

Korunma hakkı → Şiddetten uzak tutulmak

Katılım hakkı → Kendini ilgilendiren konuda görüş belirtmek

Bu eşleştirmeler temel hakları anlamamıza yardımcı olur.

ÇOCUK HAKLARI ÇARKI

Bir çarkın bölümlerine farklı çocuk hakları yazılabilir.

Çark çevrilir.

Örneğin:

“Eğitim hakkı”

gelirse öğrenci bu hakla ilgili bir günlük yaşam örneği söyler.

Bu etkinlik bilgileri tekrar etmenin eğlenceli yollarından biridir.

BENİM HAKKIM

Öğrenci:

“Benim ______ hakkım var.”

cümlesini tamamlayabilir.

Örneğin:

Benim eğitim alma hakkım var.

Benim oyun oynama hakkım var.

Benim düşüncemi ifade etme hakkım var.

Daha sonra:

“Bu hakkı kullanırken hangi sorumluluğum var?”

sorusu eklenebilir.

HAK VE SORUMLULUĞU BİRLİKTE DÜŞÜNELİM

Hak:
Oyun oynama.

Sorumluluk:
Arkadaşına zarar vermemek.

Hak:
Düşüncesini söyleme.

Sorumluluk:
Saygılı konuşmak.

Hak:
Eğitim alma.

Sorumluluk:
Derse katılmak ve başkasının öğrenmesini engellememek.

Bu bağlantılar günlük yaşamda haklarımızı doğru kullanmamıza yardımcı olur.

ÇOCUK HAKLARI GÜNLÜĞÜ

Bir hafta boyunca hangi haklardan yararlandığımızı gözlemleyebiliriz.

Pazartesi:
Okula gittim → Eğitim hakkı.

Salı:
Arkadaşlarımla oyun oynadım → Oyun hakkı.

Çarşamba:
Sınıfta düşüncemi söyledim → İfade hakkı.

Perşembe:
Sağlık kontrolüne gittim → Sağlık hakkı.

Bu çalışma hakları günlük yaşamla ilişkilendirir.

SINIF SERGİSİ

Her grup bir çocuk hakkını seçebilir.

Hazırlanan:

afişler,
resimler,
bilgi kartları

sınıfta sergilenebilir.

Öğrenciler sergiyi gezerken farklı haklar hakkında bilgi edinebilir.

ÇOCUK HAKLARI SUNUMU

Kısa bir sunum şöyle olabilir:

“Biz oyun hakkını araştırdık.

Her çocuğun oyun oynama ve dinlenme hakkı vardır.

Oyun çocukların gelişimine yardımcı olur.

Arkadaşlarımızı oyundan dışlamamalıyız.

Hazırladığımız afişle bu hakkı tanıtmak istiyoruz.”

Bu sunum hem hak bilgisini hem sosyal katılım becerisini destekler.

PROJE SONUNDA DEĞERLENDİRME

Çocuk hakları projemiz bittikten sonra:

Planımıza uyduk mu?

Görevlerimizi yaptık mı?

Çocuk hakkını doğru anlattık mı?

İş birliği yaptık mı?

Sunumumuz anlaşılır mıydı?

sorularını cevaplayabiliriz.

KONTROL LİSTESİ

Projemde:

Çocuk hakkının adı var. □

Hakkın açıklaması var. □

Günlük yaşam örneği var. □

Görsel var. □

Mesaj anlaşılır. □

Grup üyeleri görevlerini yaptı. □

Çalışmamızı değerlendirdik. □

Bu kontrol listesi programdaki değerlendirme yaklaşımıyla uyumludur.

ÖZ DEĞERLENDİRME

Kendimize sorabiliriz:

Grup arkadaşlarımı dinledim mi?

Görevimi zamanında yaptım mı?

Fikirlerimi açıkça söyledim mi?

Farklı fikirlere saygı gösterdim mi?

Arkadaşlarıma yardım ettim mi?

Bu değerlendirme proje sürecindeki davranışlarımızı geliştirmemize yardımcı olur.

AKRAN DEĞERLENDİRMESİ

Başka bir grubun çalışmasını incelerken:

Çocuk hakkı açık biçimde anlatılmış mı?

Görseller konuyla uyumlu mu?

Mesaj anlaşılır mı?

Sunum düzenli mi?

gibi sorular kullanabiliriz.

Eleştirimizi kırıcı olmayan bir dille yapmalıyız.

ÖĞRENDİKLERİMİZİ KONTROL EDELİM

Çocuk haklarının ne olduğunu açıklayabiliyor muyum?

Bütün çocukların haklara sahip olduğunu biliyor muyum?

Eğitim hakkına örnek verebiliyor muyum?

Sağlık hakkının neden önemli olduğunu açıklayabiliyor muyum?

Oyun ve dinlenme hakkını biliyor muyum?

Korunma hakkını açıklayabiliyor muyum?

Düşüncelerimi ifade etme hakkım olduğunu biliyor muyum?

Katılım hakkının ne anlama geldiğini biliyor muyum?

Bütün çocukların eşit değerde olduğunu biliyor muyum?

Ayrımcılığın doğru olmadığını açıklayabiliyor muyum?

Özel yaşam ve kişisel bilgilerin korunması gerektiğini biliyor muyum?

Hak ile sorumluluk arasındaki farkı açıklayabiliyor muyum?

Kendi hakkımı kullanırken başkalarının hakkına saygı göstermem gerektiğini biliyor muyum?

Bir hakkım ihlal edildiğinde güvenilir yetişkinden yardım isteyebiliyor muyum?

Çocuk haklarını tanıtmak için bir plan hazırlayabiliyor muyum?

Planımda görev paylaşımı yapabiliyor muyum?

Hazırladığım planı uygulayabiliyor muyum?

Çalışmamın sonucunu değerlendirebiliyor muyum?

Bir çocuk hakkını afiş, poster veya sunumla tanıtabiliyor muyum?

Bu sorular öğrendiklerimizi değerlendirmemize yardımcı olur.

ÖĞRENDİKLERİMİZİ HATIRLAYALIM

3. Sınıf Hayat Bilgisi Çocuk Hakları konusunda bütün çocukların sahip olduğu temel hakları öğreniriz.

Çocukların temel haklarından bazıları:

• Yaşama hakkı
• Eğitim hakkı
• Sağlık hakkı
• Oyun ve dinlenme hakkı
• Korunma hakkı
• Düşüncesini ifade etme hakkı
• Katılım hakkı
• Kimlik hakkı
• Özel yaşam hakkı
• Eşitlik ve ayrımcılığa uğramama hakkı

şeklindedir.

Bu haklar bütün çocuklar için geçerlidir.

Çocuklar:

şiddetten,
kötü muameleden,
ayrımcılıktan,
tehlikelerden

korunmalıdır.

Haklarımız kadar başkalarının haklarına da saygı göstermeliyiz.

Eğitim alma hakkımız varsa arkadaşlarımızın eğitim hakkına da saygı göstermeliyiz.

Oyun hakkımız varsa başkalarını oyundan dışlamamalıyız.

Düşüncemizi ifade edebiliyorsak başkalarının düşüncelerini de dinlemeliyiz.

Güncel Türkiye Yüzyılı Maarif Modeli’nde HB.3.1.3 kapsamında yalnızca çocuk haklarını tanımamız beklenmez.

Çocuk haklarını tanıtmak için:

• Plan yaparız.
• Grup arkadaşlarımızla görev paylaşırız.
• Planımızı uygularız.
• Afiş, poster, sunum veya farkındalık projesi hazırlayabiliriz.
• Çalışmamızı değerlendiririz.

Bu nedenle Çocuk Hakları konusu bilgi öğrenmenin yanında sosyal katılım ve eyleme geçme becerisini de geliştirir.

Unutmayalım:

Her çocuk değerlidir ve haklara sahiptir. Haklarımızı bilir, başkalarının haklarına saygı gösterir ve çocuk haklarının daha iyi tanınması için düşüncelerimizi uygun çalışmalarla eyleme dönüştürebiliriz.

Cemalin Etkinlik Fabrikası tarafından hazırlanan Çocuk Hakları Konu Özeti, 3. sınıf öğrencilerinin temel çocuk haklarını tanımalarına, bu hakları günlük yaşamla ilişkilendirmelerine, hak ve sorumluluk arasındaki ilişkiyi anlamalarına ve çocuk haklarını tanıtmak için planlı farkındalık çalışmaları geliştirmelerine yardımcı olmak amacıyla kullanılabilir.

Çalışma; konu anlatımı, hak kartları, hak-sorumluluk eşleştirme, örnek olaylar, çocuk hakları çarkı, çocuk hakları günlüğü, poster-afiş-broşür hazırlama, farkındalık projesi, grup çalışması, görev paylaşımı, sunum, öz değerlendirme, akran değerlendirmesi, akıllı tahta etkinliği, öğrenci defteri veya ev çalışmasında yardımcı materyal olarak değerlendirilebilir.

Haklarımızı öğreniyor, bütün çocukların haklarına saygı gösteriyor ve çocuk haklarını tanıtmak için fikirlerimizi eyleme dönüştürüyoruz!