1. sınıf Matematik dersinin 4, 5. haftalarda işlenen “Rakamlar Ve Sayılar” konusu için hazırlanan konu özeti, renkli defter notu ve siyah-beyaz boyama çalışmasını bu sayfada inceleyebilirsiniz.
Rakamlar Ve Sayılar Konu Özeti
Rakamlar Ve Sayılar Renkli Görsel
Rakamlar Ve Sayılar Siyah-Beyaz Görsel
- Sınıf Matematik Rakamlar ve Sayılar – Konu Özeti
- Sınıf Matematik Rakamlar ve Sayılar konusu, çevremizdeki nesnelerin kaç tane olduğunu belirlemeyi ve bu çoklukları rakam ve sayılarla ifade etmeyi öğrenmemize yardımcı olur.
Günlük yaşamımızda sayılar her yerdedir. Sınıfımızdaki öğrenci sayısını, çantamızdaki kalemleri, tabaktaki elmaları, oyuncaklarımızı ve daha birçok şeyi sayılarla gösterebiliriz.
Rakamları tanır, sayıları okur ve yazarız. Nesneleri sayarak uygun sayıyla eşleştiririz.
RAKAM NEDİR?
Sayıları yazmak için kullandığımız işaretlere rakam denir.
Kullandığımız rakamlar şunlardır:
0, 1, 2, 3, 4, 5, 6, 7, 8, 9
Toplam 10 farklı rakam vardır.
Bu rakamları kullanarak birçok farklı sayı oluşturabiliriz.
Örneğin:
1 ve 2 rakamlarını kullanarak 12 sayısını,
1 ve 5 rakamlarını kullanarak 15 sayısını,
2 ve 0 rakamlarını kullanarak 20 sayısını
yazabiliriz.
RAKAM İLE SAYI AYNI ŞEY DEĞİLDİR
Rakamlar, sayıları yazmak için kullandığımız işaretlerdir.
Örneğin:
7 bir rakamdır.
17 ise iki rakamdan oluşan bir sayıdır.
17 sayısını yazarken 1 ve 7 rakamlarını kullanırız.
Bu nedenle rakam ile sayı kavramlarını birbirinden ayırmamız gerekir.
0’DAN 9’A KADAR RAKAMLAR
Rakamlarımız:
0
1
2
3
4
5
6
7
8
9
şeklindedir.
Bu rakamları doğru tanımak ve yazmak, ileride daha büyük sayıları öğrenmemizi kolaylaştırır.
0 RAKAMI
0 rakamı hiçliği gösterebilir.
Örneğin masada hiç kalem yoksa kalem sayısını:
0
ile gösterebiliriz.
Tabakta hiç elma yoksa:
0 elma
deriz.
0 da diğer rakamlar gibi önemli bir rakamdır.
HİÇLİK NE DEMEKTİR?
Bir grupta hiç nesne bulunmaması durumuna hiçlik diyebiliriz.
Örneğin:
Sepette hiç top yok.
Bu durumda top sayısı:
0
olur.
Başka bir örnek:
Kutuda hiç kalem yok.
Kalem sayısını yine:
0
ile gösteririz.
1 SAYISI
Bir tane nesne varsa bunu 1 sayısıyla gösteririz.
Örneğin:
1 kitap
1 kalem
1 top
1 elma
Bir nesneyi sayarken “bir” deriz.
2 SAYISI
İki tane nesne varsa bunu 2 sayısıyla gösteririz.
Örneğin:
2 kalem
2 çiçek
2 top
Nesneleri birer birer sayarak kaç tane olduklarını bulabiliriz.
3 SAYISI
Üç tane nesne varsa:
3
sayısını kullanırız.
Örneğin görselimizde:
3 elma
vardır.
Elmaları:
1, 2, 3
diye sayarız ve uygun sayı olarak 3 yazarız.
4 VE 5 SAYILARI
4 nesne olduğunda 4,
5 nesne olduğunda 5
sayısını kullanırız.
Örneğin:
4 kitap
5 kalem
gibi.
Nesneleri sayarken hiçbir nesneyi atlamamaya ve aynı nesneyi iki kez saymamaya dikkat etmeliyiz.
6 VE 7 SAYILARI
6 tane nesne varsa 6,
7 tane nesne varsa 7
sayısıyla gösteririz.
Görselimizde farklı renklerde 7 balon bulunmaktadır.
Balonları tek tek saydığımızda:
1, 2, 3, 4, 5, 6, 7
sonucuna ulaşırız.
Bu nedenle balonların sayısı 7’dir.
8 VE 9 SAYILARI
8 nesneyi:
8
sayısıyla,
9 nesneyi:
9
sayısıyla gösteririz.
Nesne sayısını bulduktan sonra uygun rakamı veya sayıyı yazabiliriz.
10 SAYISI
10 sayısı iki rakamla yazılır:
1 ve 0
Bu bize önemli bir şeyi gösterir:
Sayılar bazen birden fazla rakamdan oluşabilir.
Görselimizde 10 blok vardır.
Blokları saydığımızda:
1, 2, 3, 4, 5, 6, 7, 8, 9, 10
sonucunu buluruz.
Bu çokluğu 10 sayısıyla gösteririz.
0’DAN 20’YE KADAR SAYILAR
- sınıfta 0’dan 20’ye kadar olan sayıları okuyup yazmayı öğreniriz.
Bu sayılar:
0, 1, 2, 3, 4, 5, 6, 7, 8, 9, 10,
11, 12, 13, 14, 15, 16, 17, 18, 19, 20
şeklindedir.
Sayıları sırayla söyleyebilir ve yazabiliriz.
11 SAYISI
11 sayısı:
1 ve 1
rakamlarıyla yazılır.
On bir diye okunur.
12 SAYISI
12 sayısı:
1 ve 2
rakamlarından oluşur.
On iki diye okunur.
13 SAYISI
13 sayısı:
1 ve 3
rakamlarından oluşur.
On üç diye okunur.
14 SAYISI
14 sayısı:
1 ve 4
rakamlarından oluşur.
On dört diye okunur.
15 SAYISI
15 sayısı:
1 ve 5
rakamlarından oluşur.
On beş diye okunur.
16 SAYISI
16 sayısı:
1 ve 6
rakamlarından oluşur.
On altı diye okunur.
17 SAYISI
17 sayısı:
1 ve 7
rakamlarından oluşur.
On yedi diye okunur.
18 SAYISI
18 sayısı:
1 ve 8
rakamlarından oluşur.
On sekiz diye okunur.
19 SAYISI
19 sayısı:
1 ve 9
rakamlarından oluşur.
On dokuz diye okunur.
20 SAYISI
20 sayısı:
2 ve 0
rakamlarından oluşur.
Yirmi diye okunur.
Böylece 0’dan 20’ye kadar olan sayıları tanımış oluruz.
SAYILAR ÇOKLUKLARI GÖSTERİR
Sayıların en önemli görevlerinden biri bir grupta kaç nesne olduğunu göstermektir.
Örneğin:
3 elma → 3
7 balon → 7
10 blok → 10
hiç nesne yok → 0
şeklinde gösterilebilir.
Bir grubun sayısını belirlemek için nesneleri dikkatle sayarız.
NESNELERİ SAYIYORUZ
Bir nesne grubundaki nesnelerin kaç tane olduğunu bulmak için sayma yaparız.
Sayarken:
- Bir nesneden başlarız.
- Her nesneyi yalnızca bir kez sayarız.
- Saydığımız nesneyi tekrar saymamaya dikkat ederiz.
- Son söylediğimiz sayı bize toplam nesne sayısını gösterir.
Örneğin dört top varsa:
1, 2, 3, 4
diye sayarız.
Son söylediğimiz 4 sayısı toplam top sayısını gösterir.
SON SÖYLEDİĞİMİZ SAYI NEYİ GÖSTERİR?
Bir gruptaki nesneleri sayarken son söylediğimiz sayı, o grupta kaç nesne olduğunu gösterir.
Örneğin:
1, 2, 3, 4, 5
diye saydıysak nesne sayısı 5’tir.
Bu önemli bir sayma kuralıdır.
NESNELER FARKLI ŞEKİLDE DİZİLEBİLİR
Nesneler yan yana, üst üste veya dağınık şekilde bulunabilir.
Dizilişleri değişse bile nesne sayısı değişmeyebilir.
Örneğin 5 düğme yan yana dizilebilir.
Aynı 5 düğme daha sonra dağınık hâlde yerleştirilebilir.
Her iki durumda da toplam:
5 düğme
vardır.
Bu nedenle sayarken nesnelerin bulunduğu yere değil, kaç tane olduklarına dikkat ederiz.
PARMAKLARIMIZLA SAYABİLİRİZ
- sınıfta sayıları öğrenirken parmaklarımızdan yararlanabiliriz.
Örneğin:
3 sayısını göstermek için 3 parmağımızı,
5 sayısını göstermek için 5 parmağımızı
kaldırabiliriz.
Bu yöntem sayı ile çokluk arasında ilişki kurmamıza yardımcı olur.
NESNE İLE SAYIYI EŞLEŞTİRİYORUZ
Bir resimde 6 çiçek varsa uygun sayı:
6
olur.
Bir resimde 2 kitap varsa uygun sayı:
2
olur.
Bir tabakta hiç nesne yoksa uygun sayı:
0
olur.
Bu tür eşleştirmeler sayıların neyi gösterdiğini anlamamızı sağlar.
SAYI KARTLARI KULLANABİLİRİZ
0’dan 20’ye kadar sayıların yazılı olduğu kartlar hazırlayabiliriz.
Öğretmenimiz bir nesne grubu gösterir.
Örneğin:
8 blok
Biz de 8 yazılı kartı seçeriz.
Bu etkinlik sayı ile çokluğu eşleştirmemize yardımcı olur.
SAYILARI OKUYORUZ
Sayıları gördüğümüzde doğru şekilde okuyabiliriz.
Örneğin:
4 → dört
8 → sekiz
10 → on
13 → on üç
17 → on yedi
20 → yirmi
Sayıları hem rakamla görüp hem de sözel olarak ifade edebilmek önemlidir.
SAYILARI YAZIYORUZ
Duyduğumuz sayıyı rakamlarla yazabiliriz.
Örneğin:
“beş” denildiğinde:
5
“on iki” denildiğinde:
12
“yirmi” denildiğinde:
20
yazarız.
Rakamları doğru yönde ve okunaklı yazmaya dikkat etmeliyiz.
RAKAMLARI DOĞRU YAZIYORUZ
Rakamları yazarken biçimlerine dikkat ederiz.
0 ile 6’yı,
6 ile 9’u,
1 ile 7’yi
karıştırmamaya özen gösteririz.
Rakamları ters yazmamaya ve yazı alanına uygun büyüklükte yazmaya çalışırız.
SAYI DOĞRUSU NEDİR?
Sayıların belirli bir sırada gösterildiği çizgiye sayı doğrusu denir.
Görselimizde 0’dan 20’ye kadar sayıların yer aldığı bir sayı doğrusu bulunmaktadır.
Sayı doğrusunda:
0, 1, 2, 3, 4, 5…
şeklinde ilerleriz.
Sayılar soldan sağa doğru artar.
SAYI DOĞRUSUNDA 0
0 sayısı sayı doğrusunun başlangıcında yer alabilir.
0’dan sonra:
1, 2, 3, 4…
şeklinde saymaya devam ederiz.
Sayı doğrusu sayıların sırasını anlamamıza yardımcı olur.
ÖNCEKİ VE SONRAKİ SAYI
Sayı doğrusundan bir sayının öncesindeki ve sonrasındaki sayıyı bulabiliriz.
Örneğin:
5 sayısından önce 4,
5 sayısından sonra 6
gelir.
Başka bir örnek:
12’den önce 11,
12’den sonra 13
gelir.
Bu çalışmalar sayı sırasını öğrenmemizi kolaylaştırır.
SAYILARI SIRAYLA SÖYLÜYORUZ
0’dan başlayarak ileri doğru sayabiliriz:
0, 1, 2, 3, 4, 5…
20’ye kadar devam ederiz.
Bu sırayı öğrenmek nesne saymayı da kolaylaştırır.
GERİYE DOĞRU SAYABİLİRİZ
20’ye kadar sayıları öğrendikçe geriye doğru sayma çalışmalarına da başlayabiliriz.
Örneğin:
10, 9, 8, 7, 6…
şeklinde geri sayabiliriz.
Bu çalışmalar sayıların sırasını daha iyi kavramamıza yardımcı olur.
GÜNLÜK HAYATTA SAYILAR
Sayılarla günlük yaşamımızın birçok yerinde karşılaşırız.
Örneğin:
- Evimizin kapı numarası,
- Otobüs numarası,
- Saat,
- Takvim,
- Sınıf numarası,
- Forma numarası,
- Telefon tuşları
sayıların günlük yaşamda kullanıldığı yerlere örnektir.
Sayılar yalnızca matematik dersinde karşımıza çıkmaz.
SINIFIMIZDA SAYMA YAPABİLİRİZ
Sınıfımızdaki nesneleri sayabiliriz.
Örneğin:
Kaç pencere var?
Kaç sıra var?
Kaç kitap var?
Kaç kalem var?
Kaç öğrenci var?
Bu sorulara cevap vermek için sayıları kullanırız.
EVİMİZDE SAYILARI BULABİLİRİZ
Evimizde de sayıların kullanıldığı birçok yer vardır.
Örneğin:
- Saatte,
- Telefonda,
- Takvimde,
- Televizyon kumandasında,
- Apartman numaralarında
sayılar bulunabilir.
Ailemizin yardımıyla çevremizdeki sayıları keşfedebiliriz.
SAYMA OYUNU OYNAYABİLİRİZ
Öğretmenimiz masaya bazı nesneler koyabilir.
Örneğin:
6 kalem.
Biz kalemleri sayarız ve:
6
sayısını gösteren kartı seçeriz.
Daha sonra nesne sayısı değiştirilebilir.
Bu oyun sayı öğrenmeyi eğlenceli hâle getirir.
SAYI AVI OYUNU
Sınıfın farklı yerlerine 0’dan 20’ye kadar sayı kartları yerleştirilebilir.
Öğretmenimiz:
“14 sayısını bul.”
dediğinde doğru kartı ararız.
Sonra:
“14’ten sonra hangi sayı gelir?”
gibi sorular cevaplanabilir.
Bu etkinlik sayı tanımayı ve sıralamayı geliştirir.
NESNE AVI YAPABİLİRİZ
Öğretmenimiz:
“Sınıfta 5 tane olan bir şey bulabilir misiniz?”
diye sorabilir.
Biz de çevremizdeki nesneleri sayarak cevap arayabiliriz.
Bu çalışma sayı ile gerçek yaşam arasında ilişki kurmamızı sağlar.
SAYI VE NESNE HAFIZA OYUNU
Bir kartta sayı, başka bir kartta o sayı kadar nesne bulunabilir.
Örneğin:
Bir kartta 4,
başka bir kartta 4 yıldız.
Bu iki kart birbirinin eşidir.
Kartları eşleştirerek hem sayıları hem de çoklukları öğrenebiliriz.
BOYAMA ETKİNLİĞİ YAPABİLİRİZ
Bir çalışma kâğıdında:
“5 tane yıldızı boya.”
gibi bir yönerge olabilir.
Öğrenci yalnızca 5 yıldızı boyar.
Böylece sayının gösterdiği miktarı uygular.
ÇİZEREK GÖSTERELİM
Bir sayı verildiğinde o sayı kadar nesne çizebiliriz.
Örneğin:
3
sayısı verilirse 3 top çizebiliriz.
8
sayısı verilirse 8 yıldız çizebiliriz.
Bu etkinlik sayılar ile çokluklar arasındaki ilişkiyi pekiştirir.
EKSİK SAYILARI BULALIM
Bir sayı dizisi verilebilir:
0, 1, 2, __, 4, 5
Eksik sayı:
3
olur.
Başka bir örnek:
15, 16, __, 18, 19, 20
Eksik sayı:
17
olur.
Bu tür etkinlikler sayı sırasını öğrenmemizi sağlar.
SAYI DOĞRUSUNDA EKSİK SAYILAR
Sayı doğrusunda bazı sayıların yeri boş bırakılabilir.
Örneğin:
8, 9, __, 11, 12
Buradaki eksik sayı:
10
dur.
Sayı doğrusuna bakarak eksik sayıları daha kolay bulabiliriz.
SAYI İLE RAKAM SAYISINI KARIŞTIRMIYORUZ
Örneğin:
8 sayısı tek rakamla yazılır.
18 sayısı ise iki rakamla yazılır.
18 sayısında:
1 ve 8
olmak üzere iki rakam vardır.
Bu nedenle sayının kaç rakamla yazıldığı ile gösterdiği miktarın aynı şey olmadığını fark ederiz.
SAYILARI ÇEVREMİZDE KEŞFEDİYORUZ
Sayılar hayatımızın her yerindedir.
Sayılar sayesinde:
- Kaç tane nesne olduğunu,
- Hangi sırada olduğumuzu,
- Saatin kaç olduğunu,
- Bir şeyin numarasını
anlatabiliriz.
- sınıfta bu sayı dünyasının temelini rakamları tanıyarak oluştururuz.
ÖĞRENDİKLERİMİZİ KONTROL EDELİM
Kendimize şu soruları sorabiliriz:
0’dan 9’a kadar rakamları tanıyor muyum?
Rakam ile sayı arasındaki farkı anlayabiliyor muyum?
0’dan 20’ye kadar sayıları okuyabiliyor muyum?
0’dan 20’ye kadar sayıları yazabiliyor muyum?
Bir gruptaki nesneleri doğru sayabiliyor muyum?
Saydığım nesne grubunu doğru sayıyla eşleştirebiliyor muyum?
0’ın hiçliği gösterebildiğini biliyor muyum?
Sayı doğrusunda sayıları sırasıyla gösterebiliyor muyum?
Bu sorular öğrendiklerimizi değerlendirmemize yardımcı olur.
ÖĞRENDİKLERİMİZİ HATIRLAYALIM
- Sınıf Matematik Rakamlar ve Sayılar konusunda sayı dünyasının temelini öğreniriz.
Rakamlarımız:
0, 1, 2, 3, 4, 5, 6, 7, 8, 9
şeklindedir.
Bu rakamları kullanarak sayıları yazarız.
0’dan 20’ye kadar olan sayıları tanır, okur ve yazarız.
Nesneleri sayar ve kaç tane olduklarını sayılarla ifade ederiz.
Örneğin:
3 elma → 3
7 balon → 7
10 blok → 10
hiç nesne yok → 0
şeklinde gösterilir.
Sayı doğrusunda sayıların sırasını inceleriz.
0’dan 20’ye kadar sayıları sırayla söyleyebiliriz.
Rakam ile sayının aynı şey olmadığını öğreniriz.
0’ın hiçliği temsil edebildiğini fark ederiz.
Unutmayalım:
Rakamlar sayıları yazmamızı sağlar, sayılar ise çoklukların kaç tane olduğunu göstermemize yardımcı olur.
Cemalin Etkinlik Fabrikası tarafından hazırlanan Rakamlar ve Sayılar Konu Özeti, 1. sınıf öğrencilerinin 0-9 rakamlarını tanımalarına, 0’dan 20’ye kadar sayıları okumalarına ve yazmalarına, nesne sayısını belirlemelerine ve sayılarla çokluklar arasında ilişki kurmalarına yardımcı olmak amacıyla kullanılabilir.
Çalışma; konu anlatımı, sayı kartları, nesne-sayı eşleştirme, sayı doğrusu etkinliği, eksik sayıları bulma, sayı avı, boyama, çizme, akıllı tahta etkinliği, öğrenci defteri veya ev çalışmasında yardımcı materyal olarak değerlendirilebilir.
Sayıyor, rakamları tanıyor ve sayıların dünyasını adım adım keşfediyoruz!