4. sınıf İnsan Hakları dersinin 6. haftasında işlenen “Hak, Özgürlük Ve Sorumluluk Arasındaki İlişki” konusu için hazırlanan konu özeti, renkli defter notu ve siyah-beyaz boyama çalışmasını bu sayfada inceleyebilirsiniz.
Hak, Özgürlük Ve Sorumluluk Arasındaki İlişki Konu Özeti
Hak, Özgürlük Ve Sorumluluk Arasındaki İlişki Renkli Görsel
Hak, Özgürlük Ve Sorumluluk Arasındaki İlişki Siyah-Beyaz Görsel
4. Sınıf Hak Özgürlük ve Sorumluluk Arasındaki İlişki
- Sınıf İnsan Hakları, Vatandaşlık ve Demokrasi – Hak, Özgürlük ve Sorumluluk Arasındaki İlişki Konu Özeti
Hak, özgürlük ve sorumluluk birbirinden tamamen ayrı kavramlar değildir. Bir hakkımızı kullanırken başkalarının haklarını gözetmemiz ve davranışlarımızın sonuçlarını düşünmemiz gerekir.
HAK NEDİR?
Hak:
insanın sahip olduğu ve korunması gereken imkânlarla
ilişkilidir.
Örneğin:
eğitim hakkı,
sağlık hakkı,
yaşama hakkı,
düşünce özgürlüğü
temel hak ve özgürlüklerimiz arasındadır.
ÖZGÜRLÜK NEDİR?
Özgürlük:
kişinin başkalarının haklarına zarar vermeden seçim yapabilmesi,
düşünebilmesi,
kendini ifade edebilmesi
ile ilişkilidir.
Özgürlük:
“İstediğim her şeyi yaparım.”
demek değildir.
SORUMLULUK NEDİR?
Sorumluluk:
davranışlarımızın sonuçlarını dikkate almak,
üzerimize düşen görevleri yerine getirmek,
haklarımızı kullanırken başkalarının haklarını gözetmek
ile ilişkilidir.
HAK VE SORUMLULUK
Hak sahibi olmak:
sorumluluksuz davranma izni
vermez.
Örneğin:
Eğitim alma hakkım vardır.
Sorumluluğum:
derse katılmak,
başkalarının öğrenmesini engellememek,
okul araçlarını korumaktır.
ÖZGÜRLÜK VE SORUMLULUK
Düşüncemi söyleme özgürlüğüm vardır.
Ancak:
hakaret etmemek,
başkasını küçük düşürmemek,
yanlış bilgiyi kasıtlı yaymamak
sorumluluklarımla ilişkilidir.
OYUN HAKKI VE SORUMLULUK
Oyun oynamak çocuklar için önemlidir.
Ancak oyunda:
kurallara uymak,
başkasına zarar vermemek,
oyun alanını korumak,
herkese adil davranmak
sorumluluklarımızdır.
DİNLENME HAKKI
Dinlenme hakkım vardır.
Ancak ben dinlenirken:
yüksek sesle başkalarının dinlenmesini engellememeliyim.
Benim hakkım:
başkasının hakkını
ortadan kaldırmaz.
SINIFTA SÖZ HAKKI
Sınıfta:
düşüncemi açıklama hakkım vardır.
Arkadaşımın da:
söz hakkı vardır.
Ben sürekli konuşup başkalarına söz bırakmazsam:
kendi hakkımı kullanırken
başkasının hakkını engellemiş olurum.
DİJİTAL ÖZGÜRLÜK
İnterneti:
araştırma,
öğrenme,
iletişim
amacıyla kullanabiliriz.
Ancak:
başkasının fotoğrafını izinsiz paylaşmak,
kişisel bilgisini yaymak,
hakaret etmek
özgürlük değildir.
Çevrim içi ortamda da:
sorumluluklarımız vardır.
MÜLKİYET VE SORUMLULUK
Bir eşyam olması:
onu istediğim biçimde kullanırken başkalarına zarar verebileceğim
anlamına gelmez.
Örneğin:
topum bana ait olabilir.
Ancak topu:
sınıfta insanların üzerine atamam.
Mülkiyet hakkı:
güvenlik kurallarını kaldırmaz.
ÖZGÜRLÜĞÜN SINIRI NEREDEDİR?
Temel düşünce:
özgürlüğümüz başkalarının haklarına zarar vermemelidir.
Örneğin:
arkadaşlarımızla konuşmak özgürlüğümüzdür.
Ancak kütüphanede yüksek sesle konuşmak:
başkalarının sessiz ortamdan yararlanmasını
engelleyebilir.
KURALLAR ÖZGÜRLÜĞÜ YOK MU EDER?
Hayır.
Kuralların bir bölümü:
insanların hak ve özgürlüklerini birlikte kullanabilmesine
yardımcı olur.
Örneğin:
trafik kuralları
insanların güvenli biçimde hareket etmesini sağlar.
Kuralsızlık:
her zaman daha fazla özgürlük
anlamına gelmez.
SORUMLULUKLAR HAKLARIMIZI ORTADAN KALDIRIR MI?
Hayır.
“Ödevini yapmadın, o hâlde artık eğitim hakkın yok.”
demek doğru değildir.
Temel hak:
bir ceza aracı olarak
keyfî biçimde ortadan kaldırılamaz.
Sorumluluklarımızın bulunması:
temel haklarımızın olmadığı
anlamına gelmez.
HAK İHLALİ
Bir kişi:
kendi özgürlüğünü kullanırken
başkasının hakkını ihlal edebilir.
Örneğin:
arkadaşının fotoğrafını onun izni olmadan yayımlamak.
Kişi:
“Ben paylaşmakta özgürüm.”
diyemez.
Çünkü:
başkasının mahremiyeti
dikkate alınmalıdır.
SORUMLU ÖZGÜRLÜK
Özgürlüğümüzü:
sonuçlarını düşünerek,
başkalarının haklarını gözeterek,
kurallara uygun biçimde
kullanmaya sorumlu özgürlük anlayışı denebilir.
Örnek:
Fikrimi söylerim.
Ama saygılı söylerim.
Oyun oynarım.
Ama başkasına zarar vermem.
İnterneti kullanırım.
Ama kişisel verileri korurum.
HAK – ÖZGÜRLÜK – SORUMLULUK ÜÇGENİ
HAK:
Neye sahibim?
ÖZGÜRLÜK:
Bu hakkı nasıl kullanabilirim?
SORUMLULUK:
Kullanırken nelere dikkat etmeliyim?
Bu üç soru:
günlük yaşamımızdaki birçok durumu
değerlendirmemize yardımcı olur.
ÖRNEK 1
Hak:
Eğitim hakkı.
Özgürlük:
Öğrenme sürecinde düşüncemi paylaşabilirim.
Sorumluluk:
Başkalarının öğrenmesini engellemem.
ÖRNEK 2
Hak:
Dinlenme hakkı.
Özgürlük:
Serbest zamanımı uygun etkinlikle geçirebilirim.
Sorumluluk:
Başkalarının güvenliğine ve dinlenmesine zarar vermem.
ÖRNEK 3
Hak:
Düşünce özgürlüğü.
Özgürlük:
Bir konuda farklı düşünebilirim.
Sorumluluk:
Farklı düşünen kişiye saygı gösteririm.
ÖRNEK 4
Hak:
Mahremiyet.
Özgürlük:
Kişisel bilgilerimi kiminle paylaşacağıma dikkat ederim.
Sorumluluk:
Başkasının kişisel bilgilerini de izinsiz paylaşmam.
SORUMLULUK HER ZAMAN GÖREV LİSTESİ MİDİR?
Hayır.
Sorumluluk:
yalnız “odamı toplayacağım”
gibi görevlerden oluşmaz.
Başkasının:
hakkını,
güvenliğini,
emeğini,
mahremiyetini
gözetmek de sorumluluktur.
BAŞKALARININ HAKLARI
Haklarımızı öğrenirken yalnız:
“Benim hakkım nedir?”
sorusunu sormamalıyız.
Şunu da sormalıyız:
“Benim davranışım başkasının hangi hakkını etkileyebilir?”
Bu soru:
sorumlu karar vermemize
yardımcı olur.
KARAR VERME KARTI
Yapmak istediğim davranış:
Hangi hakkım veya özgürlüğümle ilgili?
Bu davranış başkasının hakkını etkiliyor mu?
Sorumluluğum nedir?
Daha uygun nasıl davranabilirim?
2018 PROGRAMI İLE DOĞRUDAN BAĞLANTI
Y.4.2.1:
Hak, özgürlük ve sorumluluk arasındaki ilişkiyi fark eder.
Temel süreç:
HAKKINI BELİRLE
↓
ÖZGÜRLÜĞÜNÜ BELİRLE
↓
DAVRANIŞININ BAŞKASINA ETKİSİNİ DÜŞÜN
↓
SORUMLULUĞUNU BELİRLE
↓
HAKKINI SORUMLU BİÇİMDE KULLAN
şeklindedir.
GÜNCEL TYMM İLE BAĞLANTI
Güncel programda eski Y.4.2.1’in birebir karşılığı olan tek bir çıktı bulunmaz.
En güçlü bağlantılar:
İHVD.4.1.3:
İnsan olmanın getirdiği temel hak ve özgürlükleri yorumlayabilme.
İHVD.4.3.2:
Etkin vatandaş olmanın gerektirdiği sorumlulukları belirleyebilme.
Güncel program ayrıca kişisel özgürlüklerin:
başkalarının haklarını ihlal etmeyecek biçimde
kullanılması gerektiğini özellikle vurgular.
Güncel süreç:
HAK VE ÖZGÜRLÜĞÜ TANI
↓
GÜNLÜK DURUMDA NASIL KULLANILDIĞINI İNCELE
↓
BAŞKASININ HAKKINI BELİRLE
↓
SORUMLULUĞU BELİRLE
↓
SORUMLU KARAR VER
şeklinde kullanılabilir.
DOĞRU MU YANLIŞ MI?
“Özgürlük istediğimiz her şeyi yapabilmek demektir.”
Yanlış.
“Haklarımızı kullanırken başkalarının haklarını dikkate almalıyız.”
Doğru.
“Sorumluluklarımız olması haklarımızı ortadan kaldırır.”
Yanlış.
“Düşünce özgürlüğü başkasına hakaret etme hakkı vermez.”
Doğru.
“Dijital ortamda da hak ve sorumluluklarımız vardır.”
Doğru.
ÖĞRENDİKLERİMİZİ HATIRLAYALIM
Hak:
sahip olduğumuz temel imkânlarla,
özgürlük:
bu haklardan yararlanabilme alanımızla,
sorumluluk:
davranışlarımızın sonuçlarını ve başkalarının haklarını gözetmekle
ilişkilidir.
Haklarımızı:
bilinçli,
saygılı,
sorumlu
biçimde kullanmalıyız.
Cemalin Etkinlik Fabrikası tarafından hazırlanan Hak, Özgürlük ve Sorumluluk Arasındaki İlişki Konu Özeti; öğrencilerin haklarını kullanırken başkalarının haklarını ve kendi sorumluluklarını birlikte düşünmelerini desteklemek amacıyla kullanılabilir.