3. sınıf Türkçe Dil Bilgisi dersinin 4, 5, 6, 7. haftalarda işlenen “Eş Anlamlı Sözcükler” konusu için hazırlanan konu özeti, renkli defter notu ve siyah-beyaz boyama çalışmasını bu sayfada inceleyebilirsiniz.
Eş Anlamlı Sözcükler Konu Özeti
Eş Anlamlı Sözcükler Renkli Görsel
Eş Anlamlı Sözcükler Siyah-Beyaz Görsel
3. Sınıf Türkçe Eş Anlamlı Sözcükler
- Sınıf Türkçe Eş Anlamlı Sözcükler – Konu Özeti
Eş Anlamlı Sözcükler konusunda yazılışları farklı olduğu hâlde anlamları aynı veya birbirine çok yakın olan sözcükleri öğreniriz. Bu sözcükleri metinlerde bulur, konuşmalarımızda ve yazılarımızda doğru biçimde kullanırız.
EŞ ANLAMLI SÖZCÜK NEDİR?
Yazılışları ve söylenişleri farklı olduğu hâlde anlamları aynı veya birbirine çok yakın olan sözcüklere eş anlamlı sözcükler denir.
Örnekler:
cevap – yanıt
soru – sual
misafir – konuk
öykü – hikâye
şehir – kent
yıl – sene
sözcük – kelime
ad – isim
hatıra – anı
görev – vazife
EŞ ANLAMLI SÖZCÜKLER AYNI MI YAZILIR?
Hayır.
Örneğin:
cevap
ve:
yanıt
farklı yazılır.
Ancak anlamları birbirine çok yakındır.
CÜMLEDE KULLANALIM
“Öğretmenin sorusuna doğru cevap verdi.”
“Öğretmenin sorusuna doğru yanıt verdi.”
İki cümlenin temel anlamı aynıdır.
Bu nedenle:
cevap – yanıt
eş anlamlıdır.
BAŞKA ÖRNEK
“Misafirler evimize geldi.”
“Konuklar evimize geldi.”
Burada:
misafir – konuk
eş anlamlıdır.
ÖYKÜ VE HİKÂYE
“Bu öyküyü çok beğendim.”
“Bu hikâyeyi çok beğendim.”
Öykü ve hikâye birçok cümlede birbirinin yerine kullanılabilir.
KENT VE ŞEHİR
“Ankara büyük bir şehirdir.”
“Ankara büyük bir kenttir.”
Şehir ve kent eş anlamlı sözcüklerdir.
YIL VE SENE
“Geçen yıl İzmir’e gittik.”
“Geçen sene İzmir’e gittik.”
Yıl ve sene eş anlamlıdır.
SÖZCÜK VE KELİME
“Bu sözcüğün anlamını bilmiyorum.”
“Bu kelimenin anlamını bilmiyorum.”
Sözcük ve kelime eş anlamlıdır.
EŞ ANLAMLI SÖZCÜKLER NEDEN ÖNEMLİDİR?
Eş anlamlı sözcükler dilimizi daha zengin kullanmamıza yardımcı olur.
Aynı sözcüğü sürekli tekrar etmek yerine uygun eş anlamlısını kullanabiliriz.
Örneğin:
“Güzel bir şehir gördük. Şehir çok kalabalıktı. Şehrin sokaklarını gezdik.”
yerine:
“Güzel bir şehir gördük. Kent çok kalabalıktı. Kentin sokaklarını gezdik.”
diyebiliriz.
Böylece gereksiz tekrarları azaltabiliriz.
METİNDE EŞ ANLAMLI SÖZCÜKLERİ BULALIM
“Konuklarımız akşam geldi. Misafirler için hazırladığımız yemekleri masaya koyduk.”
Bu metindeki:
konuk
ve:
misafir
eş anlamlıdır.
Başka örnek:
“Öğretmen soruya bir yanıt istedi. Ece doğru cevabı verdi.”
yanıt – cevap
eş anlamlıdır.
EŞ ANLAMLI SÖZCÜKLERİ SINIFLANDIRALIM
Verilen sözcükler:
cevap
şehir
yanıt
kent
yıl
sene
Gruplayalım:
cevap – yanıt
şehir – kent
yıl – sene
Bu çalışma okuduğumuz metindeki eş anlamlı sözcükleri bulma becerimizi geliştirir.
EŞ ANLAMLI VE ZIT ANLAMLI SÖZCÜKLERİ KARIŞTIRMAYALIM
Eş anlamlı:
cevap – yanıt
Zıt anlamlı:
büyük – küçük
Eş anlamlı:
misafir – konuk
Zıt anlamlı:
hızlı – yavaş
Eş anlamlı sözcükler yakın anlam taşır.
Zıt anlamlı sözcükler karşıt anlam taşır.
HER SÖZCÜĞÜN EŞ ANLAMLISI VAR MIDIR?
Hayır.
Her sözcüğün günlük dilde kullanılan bir eş anlamlısı bulunmayabilir.
Bu nedenle her sözcüğe zorla eş anlamlı bulmaya çalışmamalıyız.
BAĞLAM ÖNEMLİ MİDİR?
Evet.
Eş anlamlı sözcükler birçok cümlede birbirinin yerine kullanılabilir.
Ancak bazı kalıplaşmış ifadelerde aynı değişimi yapmak doğal olmayabilir.
Örneğin:
“kara haber”
ifadesindeki “kara” sözcüğünü:
“siyah haber”
şeklinde değiştirmek doğru değildir.
Bu nedenle sözcüğün cümlede nasıl kullanıldığına dikkat etmeliyiz.
KONUŞMADA EŞ ANLAMLI SÖZCÜKLER
Güncel program öğrencinin eş anlamlı sözcükleri yalnızca bulmasını değil, konuşmasında kullanmasını da ister.
Örneğin:
“Hafta sonu bir öykü okudum. Hikâye çok eğlenceliydi.”
Burada öğrenci:
öykü – hikâye
sözcüklerini konuşmasında kullanmıştır.
YAZIDA EŞ ANLAMLI SÖZCÜKLER
Kısa bir paragraf:
“Geçen yıl Ankara’ya gittik. Bu sene de başka bir şehri ziyaret etmek istiyoruz. Kent gezilerini çok seviyorum.”
Burada:
yıl – sene
şehir – kent
eş anlamlı sözcükler kullanılmıştır.
EŞ ANLAMLI SÖZCÜK HAVUZU
cevap – yanıt
ad – isim
öykü – hikâye
misafir – konuk
kent – şehir
yıl – sene
sözcük – kelime
anı – hatıra
görev – vazife
ulus – millet
olanak – imkân
yürek – kalp
Bu sözcükleri cümlelerde kullanarak pekiştirebiliriz.
CÜMLE TAMAMLAMA
“Öğretmenin sorusuna doğru ______ verdi.”
cevap
veya:
yanıt
yazılabilir.
“Akşam evimize ______ geldi.”
misafir
veya:
konuk
yazılabilir.
SÖZCÜĞÜ DEĞİŞTİRELİM
Cümle:
“Bu öyküyü çok beğendim.”
Eş anlamlı sözcük:
hikâye
Yeni cümle:
“Bu hikâyeyi çok beğendim.”
Anlam korunmuştur.
BAŞKA ÖRNEK
Cümle:
“Konuklarımız birazdan gelecek.”
Eş anlamlısı:
misafir
Yeni cümle:
“Misafirlerimiz birazdan gelecek.”
EŞ ANLAMLI SÖZCÜKLERLE OYUN
Öğretmen bir sözcük söyler:
“şehir”
Öğrenci:
“kent”
der.
Öğretmen:
“cevap”
der.
Öğrenci:
“yanıt”
der.
Bu etkinlik sözcük bilgisini eğlenceli biçimde geliştirebilir.
EŞ ANLAMLI SÖZCÜK KARTI
Sözcük:
Eş anlamlısı:
İlk cümlem:
Eş anlamlı sözcükle cümlem:
Cümlenin anlamı korundu mu?
METİNDE BULALIM
Kısa metin:
“Yolculuk sırasında güzel bir kent gördük. Şehrin meydanında çok sayıda insan vardı. Bir konuk bize bölge hakkında bilgi verdi. Misafir oldukça yardımseverdi.”
Bulduğumuz eş anlamlı sözcükler:
kent – şehir
konuk – misafir
T.O.3.2.h’NİN TEMELİ
Öğrenciden:
okuduğu metindeki eş anlamlı ve zıt anlamlı sözcükleri bulması
beklenmektedir.
T.K.3.2.f’NİN TEMELİ
Öğrenciden:
konuşmalarında eş anlamlı sözcükleri kullanması
beklenmektedir.
T.Y.3.2.f’NİN TEMELİ
Öğrenciden:
yazılarında eş anlamlı sözcükleri kullanması
beklenmektedir.
Temel süreç:
METNİ OKU
↓
EŞ ANLAMLI SÖZCÜKLERİ BUL
↓
EŞLEŞTİR
↓
CÜMLE İÇİNDE KULLAN
↓
KONUŞMADA KULLAN
↓
YAZIDA KULLAN
şeklindedir.
DOĞRU MU YANLIŞ MI?
“Eş anlamlı sözcüklerin yazılışları aynı olmak zorundadır.”
Yanlış.
“Cevap ve yanıt eş anlamlıdır.”
Doğru.
“Şehir ve kent eş anlamlıdır.”
Doğru.
“Büyük ve küçük eş anlamlıdır.”
Yanlış.
“Eş anlamlı sözcükleri konuşmalarımızda kullanabiliriz.”
Doğru.
“Eş anlamlı sözcükler yazılarımızdaki gereksiz tekrarları azaltabilir.”
Doğru.
BOŞLUĞU TAMAMLAYALIM
“Cevap” sözcüğünün eş anlamlısı ______tır.
Cevap:
yanıt
“Şehir” sözcüğünün eş anlamlısı ______tir.
Cevap:
kent
“Misafir” sözcüğünün eş anlamlısı ______tur.
Cevap:
konuk
ÖĞRENDİKLERİMİZİ HATIRLAYALIM
Eş anlamlı sözcüklerin:
yazılışları farklıdır,
anlamları aynı veya birbirine yakındır.
- sınıfta eş anlamlı sözcükleri:
metinde bulur,
eşleştirir,
konuşmada kullanır,
yazıda kullanırız.
Cemalin Etkinlik Fabrikası tarafından hazırlanan Eş Anlamlı Sözcükler Konu Özeti; eş anlamlı sözcükleri bulma, eşleştirme, konuşma ve yazıda kullanma çalışmalarında kullanılabilir.
Eş anlamlı sözcükleri yalnızca liste hâlinde ezberlemiyor; metin içinde buluyor, cümlelerimizde kullanıyor ve anlatımımızı daha zengin hâle getiriyoruz!