3. sınıf Fen Bilimleri dersinin 4, 5. haftalarda işlenen “Canlıların Sınıflandırılması” konusu için hazırlanan konu özeti, renkli defter notu ve siyah-beyaz boyama çalışmasını bu sayfada inceleyebilirsiniz.
Canlıların Sınıflandırılması Konu Özeti
Canlıların Sınıflandırılması Renkli Görsel
Canlıların Sınıflandırılması Siyah-Beyaz Görsel
3. Sınıf Fen Bilimleri Canlıların Sınıflandırılması
- Sınıf Fen Bilimleri Canlıların Sınıflandırılması – Konu Özeti
Canlıların Sınıflandırılması konusunda canlıların ortak özelliklerini fark etmeyi, canlıları benzer ve farklı özelliklerine göre incelemeyi ve onları mikroskopla görülebilen canlılar, mantarlar, bitkiler ve hayvanlar olarak gruplandırmayı öğreniriz.
CANLI NEDİR?
Çevremizde çok sayıda canlı bulunur.
İnsanlar,
hayvanlar,
bitkiler,
mantarlar
ve gözümüzle göremeyeceğimiz kadar küçük bazı canlılar canlılar dünyasının parçalarıdır.
CANLILARIN ORTAK ÖZELLİKLERİ
Canlılarda çeşitli canlılık özellikleri görülür.
Bunlardan bazıları:
beslenme,
büyüme,
üreme,
solunum,
boşaltım,
hareket,
uyaranlara tepki verme
olarak sıralanabilir.
Her canlı bu özellikleri aynı biçimde göstermez.
BESLENME
Canlılar yaşamlarını sürdürebilmek için besine ihtiyaç duyar.
Ancak bütün canlılar aynı şekilde beslenmez.
Örneğin:
hayvanlar besin tüketir,
bitkiler kendi besinlerini üretmeye yönelik süreçlere sahiptir.
- sınıfta bu yapıların ayrıntısına girilmez.
BÜYÜME
Canlılar yaşamları boyunca büyüme ve gelişme gösterebilir.
Örneğin:
bir tohumdan bitki gelişebilir,
yavru bir hayvan büyüyebilir.
ÜREME
Canlılar kendi türlerinin devamını sağlayacak yeni canlılar oluşturabilir.
Bu özellik:
üreme
olarak adlandırılır.
SOLUNUM
Canlıların yaşamlarını sürdürmelerinde solunum önemli bir canlılık özelliğidir.
Bütün canlıların solunumu aynı biçimde gerçekleşmeyebilir.
Bu düzeyde ayrıntılı organ veya hücresel süreçlere girilmez.
BOŞALTIM
Canlıların yaşam faaliyetleri sonucunda oluşan bazı atık maddeleri uzaklaştırmaları gerekir.
Bu durum:
boşaltım
özelliği ile ilişkilidir.
HAREKET
Canlılar farklı biçimlerde hareket gösterebilir.
Hayvanlar:
yer değiştirebilir.
Bitkiler ise:
ışığa yönelme
gibi hareket benzeri tepkiler gösterebilir.
Bu nedenle hareket yalnızca yürümek veya koşmak anlamına gelmez.
UYARANLARA TEPKİ
Canlılar çevrelerindeki değişikliklere tepki verebilir.
Örneğin:
Ayçiçeğinin ışığa yönelmesi,
küstüm çiçeğinin dokunulduğunda yapraklarını kapatması
uyaranlara verilen tepkilere örnektir.
NEDEN SINIFLANDIRIRIZ?
Dünyada çok sayıda canlı vardır.
Canlıları:
benzer,
farklı
özelliklerine göre gruplamak onları daha kolay incelememizi sağlar.
Sınıflandırma, canlılar arasındaki ilişkileri fark etmemize yardımcı olur.
CANLILARI NASIL SINIFLANDIRIRIZ?
- sınıf düzeyinde canlıları dört temel grupta ele alırız:
Mikroskopla görülebilen canlılar
Mantarlar
Bitkiler
Hayvanlar
MİKROSKOPLA GÖRÜLEBİLEN CANLILAR
Bazı canlılar çıplak gözle görülemeyecek kadar küçüktür.
Bu canlıları görebilmek için:
mikroskop
gibi araçlara ihtiyaç duyabiliriz.
Bu nedenle bu grup:
mikroskopla görülebilen canlılar
olarak ele alınır.
MİKROSKOP NEDİR?
Çok küçük varlıkları büyüterek incelememize yardımcı olan araca mikroskop denir.
Mikroskop sayesinde çıplak gözle göremediğimiz bazı canlıları inceleyebiliriz.
BÜTÜN MİKROSKOBİK CANLILAR ZARARLI MIDIR?
Hayır.
Çok küçük canlıların bazıları yararlı olabilir, bazıları ise hastalıklara veya bozulmalara neden olabilir.
Bu sınıf düzeyinde ayrıntılı tür sınıflandırmalarına girilmez.
MANTARLAR
Mantarlar canlıdır.
Mantarlar:
bitki değildir,
hayvan değildir.
Canlılar içinde ayrı bir grup olarak ele alınır.
Bazı mantarlar doğada görülebilir.
Bazıları ise çok küçük olabilir.
MANTARLARDA GÜVENLİK
Doğada gördüğümüz her mantar yenilebilir değildir.
Bazı mantarlar:
zehirli
olabilir.
Bu nedenle doğada bulunan mantarlar:
bilinçsizce toplanmamalı,
yenmemelidir.
Bu konuda mutlaka yetişkin ve uzman uyarıları dikkate alınmalıdır.
MANTAR ÇEŞİTLERİNE GİRİYOR MUYUZ?
Hayır.
- sınıf güncel programında mantar çeşitlerinin ayrıntılı sınıflandırmasına girilmez.
Temel amaç mantarları canlılar arasında ayrı bir grup olarak fark etmektir.
BİTKİLER
Ağaçlar,
çiçekler,
çimler,
sebze bitkileri
bitkilere örnek olabilir.
Bitkiler canlıdır.
Büyür,
beslenir,
solunum yapar,
uyaranlara tepki verebilir.
BİTKİLERİ KENDİ İÇİNDE SINIFLANDIRIYOR MUYUZ?
Hayır.
- sınıf düzeyinde bitkileri:
çiçekli-çiçeksiz,
tohumlu-tohumsuz
gibi ayrıntılı gruplara ayırmak bu konunun hedefi değildir.
Bitkiler bir ana canlı grubu olarak ele alınır.
HAYVANLAR
Kedi,
köpek,
kuş,
balık,
kelebek,
karınca
hayvanlara örnektir.
Hayvanlar canlılık özellikleri gösterir.
Beslenir,
büyür,
üreyebilir,
solunum yapar,
çevresel uyaranlara tepki verir.
HAYVANLARI KENDİ İÇİNDE SINIFLANDIRIYOR MUYUZ?
Hayır.
Bu düzeyde:
omurgalı-omurgasız,
memeli-sürüngen,
kuş-balık
gibi ayrıntılı sistematik sınıflandırmalara girilmez.
Temel amaç hayvanları ana canlı grubu olarak tanımaktır.
BENZERLİKLERİ BULALIM
Bir bitki ile hayvanın ortak özellikleri olabilir.
Örneğin:
ikisi de canlıdır,
büyür,
solunum yapar,
uyaranlara tepki verebilir.
FARKLILIKLARI BULALIM
Bitki:
genellikle bulunduğu yerden farklı bir yere yürüyerek gitmez.
Hayvan:
yer değiştirebilir.
Ancak bu tek başına canlı-cansız ayrımı için kullanılmamalıdır.
Canlılar birçok özellik birlikte değerlendirilerek incelenir.
SINIFLANDIRMA ÖRNEĞİ
Gül → Bitki
Kedi → Hayvan
Şapkalı mantar → Mantar
Mikroskopla gözlenen çok küçük canlı → Mikroskopla görülebilen canlı
BAŞKA ÖRNEK
Çam ağacı → Bitki
Serçe → Hayvan
Orman mantarı → Mantar
Mikroskobik canlı → Mikroskopla görülebilen canlı
SINIFLANDIRMA KARTLARI
Öğretmen çeşitli canlı görselleri verebilir.
Öğrenci her görseli:
Mikroskopla görülebilen canlılar
Mantarlar
Bitkiler
Hayvanlar
başlıklarının altına yerleştirir.
NEDEN BU GRUBA KOYDUM?
Öğrenci yalnızca kartı yerleştirmemeli.
Seçimini açıklamalıdır.
Örneğin:
“Kediyi hayvanlar grubuna koydum.”
“Gülü bitkiler grubuna koydum.”
“Mantarı bitki grubuna koymadım çünkü mantarlar ayrı bir canlı grubudur.”
CANLI VE CANSIZI AYIRMA
Taş:
cansızdır.
Kedi:
canlıdır.
Ağaç:
canlıdır.
Oyuncak araba:
cansızdır.
Mantar:
canlıdır.
Bir varlığı yalnızca hareket ettiği için canlı kabul etmek doğru değildir.
Örneğin oyuncak araba hareket edebilir ancak canlı değildir.
SİSTEMATİK TERİMLERE DİKKAT
- sınıfta:
âlem,
cins,
tür
gibi ayrıntılı sistematik sınıflandırma terimleri kullanılmaz.
Canlıların sınıflandırılması öğrencinin yaş düzeyine uygun temel gruplamalarla ele alınır.
FB.3.2.1’İN TEMELİ
Güncel Türkiye Yüzyılı Maarif Modeli’nde öğrenciden:
Canlıların benzer ve farklı özelliklerini belirlemesi,
Canlıları özelliklerine göre ayırması,
Canlıları gruplandırması,
Grupları uygun biçimde etiketlemesi
beklenmektedir.
Temel gruplar:
MİKROSKOPLA GÖRÜLEBİLEN CANLILAR
MANTARLAR
BİTKİLER
HAYVANLAR
şeklindedir.
Öğrenme süreci:
CANLILARI GÖZLEMLE
↓
BENZER VE FARKLI ÖZELLİKLERİ BELİRLE
↓
CANLILARI AYIR
↓
BENZERLERİ GRUPLA
↓
GRUPLARI ETİKETLE
↓
SINIFLANDIRMANI AÇIKLA
şeklindedir.
DOĞRU MU YANLIŞ MI?
“Mantarlar canlıdır.”
Doğru.
“Mantarlar bitkidir.”
Yanlış.
“Bazı canlıları görebilmek için mikroskop gerekir.”
Doğru.
“3. sınıfta hayvanlar memeli, sürüngen ve kuş olarak ayrıntılı sınıflandırılır.”
Yanlış.
“Bitkiler canlıdır.”
Doğru.
“Doğadaki bütün mantarlar yenilebilir.”
Yanlış.
“Canlılar benzer ve farklı özelliklerine göre gruplandırılabilir.”
Doğru.
BOŞLUĞU TAMAMLAYALIM
Çok küçük canlıları incelememize yardımcı olan araca ______ denir.
Cevap:
mikroskop
Canlılar 3. sınıfta mikroskopla görülebilen canlılar, mantarlar, ______ ve ______ olarak gruplandırılır.
Cevap:
bitkiler ve hayvanlar
Doğadaki bazı mantarlar ______ olabilir.
Cevap:
zehirli
SINIFLANDIRMA KARTI
Canlının adı:
Gözlemlediğim özellikleri:
Hangi gruba ait?
□ Mikroskopla görülebilen canlılar
□ Mantarlar
□ Bitkiler
□ Hayvanlar
Neden?
ÖĞRENDİKLERİMİZİ HATIRLAYALIM
Canlılar:
beslenme,
büyüme,
üreme,
solunum,
boşaltım,
hareket,
uyaranlara tepki verme
gibi canlılık özellikleri gösterebilir.
- sınıfta canlıları:
mikroskopla görülebilen canlılar,
mantarlar,
bitkiler,
hayvanlar
olarak gruplandırırız.
Âlem, cins ve tür gibi sistematik terimlere girilmez.
Bitkiler ve hayvanlar kendi içlerinde ayrıntılı sınıflandırılmaz.
Mantar çeşitlerine girilmez.
Cemalin Etkinlik Fabrikası tarafından hazırlanan Canlıların Sınıflandırılması Konu Özeti; canlılık özellikleri, benzerlik-farklılık, canlıları gruplandırma, mikroskop, mantarlar, bitkiler ve hayvanlar çalışmalarında kullanılabilir.
Canlıları gözlemliyor, ortak ve farklı özelliklerini belirliyor ve onları yaş düzeyimize uygun dört temel grupta sınıflandırıyoruz!