3. sınıf Matematik dersinin 1. haftasında işlenen “Sayılar” konusu için hazırlanan konu özeti, renkli defter notu ve siyah-beyaz boyama çalışmasını bu sayfada inceleyebilirsiniz.

3. Sınıf Matematik Sayılar – Konu Özeti

3. Sınıf Matematik Sayılar konusu, sayıların yapısını daha iyi anlamamızı ve günlük yaşamda sayıları doğru biçimde kullanmamızı sağlar. 3. sınıfta sayı bilgimizi geliştirerek 1000’e kadar olan doğal sayıları okur, yazar, çözümler, karşılaştırır ve sıralarız.

Ayrıca sayıları en yakın onluğa ve yüzlüğe yuvarlamayı, ritmik saymayı, tek ve çift sayıları ayırt etmeyi, sayı örüntülerini incelemeyi ve nesne sayılarını tahmin etmeyi öğreniriz.

Türkiye Yüzyılı Maarif Modeli’nde 3. sınıf Sayılar ve Nicelikler (1) temasında bu beceriler birbiriyle bağlantılı olarak ele alınmaktadır. Tymm

Doğal Sayılar Nedir?

Sayma yaparken kullandığımız sayılara doğal sayılar denir.

Örneğin:

0, 1, 2, 3, 4, 5, 6…

şeklinde devam eden sayılar doğal sayılardır.

Günlük yaşamımızda doğal sayıları çok sık kullanırız.

Örneğin:

• Sınıfımızdaki öğrenci sayısını,
• Kitaplarımızın sayfa numaralarını,
• Bir ürünün fiyatını,
• Bir binanın kapı numarasını,
• Bir yarışmadaki puanları

ifade ederken sayılardan yararlanırız.

1000’e Kadar Olan Sayıları Öğreniyoruz

3. Sınıf Matematik Sayılar konusunda 1000’e kadar olan sayıların yapısını öğreniriz.

Örneğin:

128
305
476
720
999
1000

gibi sayıları okuyup yazabiliriz.

Üç basamaklı sayılarda:

• Yüzler,
• Onlar,
• Birler

basamağı bulunur.

Güncel programda öğrencilerin 1000’e kadar olan sayıların temsillerini kullanması, bu sayıları okuyup yazması ve günlük yaşam durumlarıyla ilişkilendirmesi amaçlanmaktadır. Tymm

Sayıları Okuyoruz

Üç basamaklı bir sayıyı okurken yüzler, onlar ve birler basamağını dikkate alırız.

Örneğin:

245 → iki yüz kırk beş

317 → üç yüz on yedi

680 → altı yüz seksen

904 → dokuz yüz dört

Sayıların doğru okunabilmesi için basamakların doğru tanınması gerekir.

Sayıları Yazıyoruz

Okunuşu verilen bir sayıyı rakamlarla yazabiliriz.

Örneğin:

Üç yüz yirmi dört → 324

Beş yüz yedi → 507

Sekiz yüz doksan → 890

Bu çalışmaları yaparken yüzler, onlar ve birler basamaklarını karıştırmamaya dikkat etmeliyiz.

Basamak Nedir?

Bir rakamın sayı içindeki bulunduğu yere basamak denir.

Örneğin:

472

sayısında:

4 → yüzler basamağında

7 → onlar basamağında

2 → birler basamağındadır.

Üç basamaklı doğal sayıları anlamanın temel yollarından biri basamakları doğru belirlemektir.

Basamak Değeri Nedir?

Bir rakamın sayı içindeki bulunduğu yere göre aldığı değere basamak değeri denir.

Örneğin:

472

sayısındaki:

4’ün basamak değeri → 400

7’nin basamak değeri → 70

2’nin basamak değeri → 2

olur.

Aynı rakam farklı bir basamakta bulunduğunda farklı değer taşıyabilir.

Aynı Rakamın Değeri Değişebilir

Örneğin 555 sayısını inceleyelim.

İlk 5 → 500

Ortadaki 5 → 50

Son 5 → 5

değerindedir.

Rakamların hepsi aynı olmasına rağmen bulundukları basamaklar farklı olduğu için basamak değerleri değişmiştir.

Bu nedenle sayıları incelerken yalnızca rakama değil, rakamın bulunduğu yere de dikkat etmeliyiz.

Sayıları Çözümlüyoruz

Bir doğal sayıyı basamak değerlerinin toplamı şeklinde göstermeye çözümleme denir.

Örneğin:

384 = 300 + 80 + 4

Burada:

3 yüzlük = 300
8 onluk = 80
4 birlik = 4

olur.

Başka bir örnek:

625 = 600 + 20 + 5

Sayıları çözümlemek onların yapısını daha iyi anlamamıza yardımcı olur.

Yüzlük, Onluk ve Birlik

Üç basamaklı sayıları modellerken yüzlük, onluk ve birliklerden yararlanabiliriz.

Örneğin:

243

sayısı:

2 yüzlük
4 onluk
3 birlik

şeklinde modellenebilir.

Yani:

200 + 40 + 3 = 243

olur.

Güncel programda yüzlük kavramının üç basamaklı sayıların çözümlenmesinde temel bir unsur olarak kavratılması özellikle vurgulanmaktadır. Tymm

Sayıları Karşılaştırıyoruz

İki doğal sayının hangisinin büyük veya küçük olduğunu belirleyebiliriz.

Örneğin:

436 ve 582

sayılarını karşılaştıralım.

Önce yüzler basamağına bakarız.

436 sayısında 4 yüzlük,
582 sayısında 5 yüzlük vardır.

5 yüzlük daha fazla olduğu için:

582 > 436

olur.

Büyüktür ve Küçüktür Sembollerini Kullanıyoruz

Sayıları karşılaştırırken şu sembolleri kullanırız:

> büyüktür

< küçüktür

= eşittir

Örneğin:

425 > 317

284 < 531

650 = 650

Güncel 3. sınıf matematik programında sayıları sıralarken büyüktür ve küçüktür sembollerinin kullanılmasına dikkat edilmesi istenmektedir. Tymm

Sayıları Sıralıyoruz

Birden fazla doğal sayıyı küçükten büyüğe veya büyükten küçüğe sıralayabiliriz.

Örneğin:

325, 148, 572, 410

sayılarını küçükten büyüğe sıralarsak:

148 < 325 < 410 < 572

olur.

Büyükten küçüğe sıralarsak:

572 > 410 > 325 > 148

olur.

Sayı Doğrusunu Kullanıyoruz

Sayı doğrusunda sayılar soldan sağa doğru büyür.

Örneğin:

120 – 130 – 140 – 150 – 160

şeklindeki bir sayı doğrusunda:

120 en solda,
160 ise daha sağdadır.

Bu nedenle:

160 > 120

olur.

Sayı doğrusu; sayıların büyüklüklerini, sıralarını ve yuvarlamayı anlamamıza yardımcı olur.

Sayıları En Yakın Onluğa Yuvarlıyoruz

Bir sayıyı kendisine en yakın onluğa yuvarlayabiliriz.

Yuvarlama yaparken birler basamağına bakarız.

Birler basamağı:

0, 1, 2, 3 veya 4 ise aşağıdaki onluğa,

5, 6, 7, 8 veya 9 ise yukarıdaki onluğa

yuvarlarız.

Örneğin:

32 → 30
44 → 40
56 → 60
78 → 80

olur.

Sayı Doğrusuyla Yuvarlama

Örneğin 47 sayısını ele alalım.

47 sayısı 40 ile 50 arasındadır.

40’a uzaklığı 7,

50’ye uzaklığı ise 3’tür.

Bu nedenle 47 sayısı 50’ye daha yakındır.

47 ≈ 50

olarak yuvarlanır.

En Yakın Yüzlüğe Yuvarlıyoruz

Üç basamaklı sayıları en yakın yüzlüğe de yuvarlayabiliriz.

Örneğin:

324

sayısı 300 ile 400 arasındadır.

324, 300’e daha yakın olduğu için:

324 ≈ 300

olur.

378 ise 400’e daha yakın olduğu için:

378 ≈ 400

olur.

Türkiye Yüzyılı Maarif Modeli’nde 1000’e kadar olan sayıların en yakın onluk ve yüzlüğe yuvarlanması sayı doğrusundan ve modellerden yararlanılarak ele alınmaktadır. Tymm

Ritmik Saymayı Öğreniyoruz

Ritmik sayma, belirli bir sayı kadar artırarak veya azaltarak saymaktır.

3. sınıfta özellikle:
   • 6’şar,
   • 7’şer,
   • 8’er,
   • 9’ar,
   • 10’ar,
   • 100’er

ritmik sayma çalışmaları yapılır. Tymm

6’şar Ritmik Sayma

6’şar ileriye doğru sayarsak:

6, 12, 18, 24, 30, 36, 42, 48, 54, 60

şeklinde devam ederiz.

Geriye doğru da sayabiliriz:

60, 54, 48, 42, 36…

7’şer Ritmik Sayma

7’şer sayalım:

7, 14, 21, 28, 35, 42, 49, 56, 63, 70

Ritmik sayma işlemleri daha sonra çarpma ve bölme işlemlerinde de bize yardımcı olur.

8’er Ritmik Sayma

8’er ileriye doğru:

8, 16, 24, 32, 40, 48, 56, 64, 72, 80

şeklinde sayabiliriz.

Geriye doğru sayarken ise aynı örüntüyü ters yönde takip ederiz.

9’ar Ritmik Sayma

9’ar sayarsak:

9, 18, 27, 36, 45, 54, 63, 72, 81, 90

elde ederiz.

Ritmik saymalardaki düzeni fark etmek sayı örüntülerini anlamamıza da yardımcı olur.

10’ar Ritmik Sayma

10’ar ritmik saymak oldukça kolaydır.

Örneğin:

10, 20, 30, 40, 50, 60…

veya:

325, 335, 345, 355…

şeklinde devam edebiliriz.

10’ar sayarken birler basamağının değişmediğini fark edebiliriz.

100’er Ritmik Sayma

100’er sayarken yüzler basamağındaki değişimi gözlemleyebiliriz.

Örneğin:

100, 200, 300, 400, 500…

veya:

125, 225, 325, 425…

şeklinde sayabiliriz.

Bu çalışmalar yüzlük kavramını daha iyi anlamamıza yardımcı olur.

İleriye ve Geriye Ritmik Sayıyoruz

Ritmik sayma yalnızca ileriye doğru yapılmaz.

Örneğin 10’ar geriye sayalım:

250, 240, 230, 220, 210…

100’er geriye:

900, 800, 700, 600…

şeklinde sayabiliriz.

Güncel programda ritmik saymaların aynı örüntü içerisinde önce ileriye, ardından geriye doğru yapılması özellikle önerilmektedir. Tymm

Tek Sayıları Tanıyoruz

2’şerli gruplara ayırdığımızda bir tane artan doğal sayılara tek sayı denir.

Birler basamağı:

1, 3, 5, 7 veya 9

olan doğal sayılar tektir.

Örneğin:

13, 27, 45, 61, 99

tek sayılardır.

Çift Sayıları Tanıyoruz

2’şerli gruplara tam olarak ayrılabilen doğal sayılara çift sayı denir.

Birler basamağı:

0, 2, 4, 6 veya 8

olan doğal sayılar çifttir.

Örneğin:

18, 24, 50, 76, 108

çift sayılardır.

Tek veya Çift Olduğunu Nasıl Anlarız?

Bir sayının tek veya çift olduğunu anlamak için yalnızca birler basamağına bakmamız yeterlidir.

Örneğin:

527

sayısının birler basamağı 7’dir.

7 tek olduğu için 527 de tektir.

684

sayısının birler basamağı 4’tür.

4 çift olduğu için 684 de çifttir.

Türkiye Yüzyılı Maarif Modeli’nde 1000’e kadar olan sayıların tek veya çift olarak sınıflandırılması öngörülmektedir. Tymm

Tek ve Çift Sayıların Toplamını İnceliyoruz

3. sınıfta yalnızca tek ve çift sayıları tanımakla kalmayız.

Toplamlarının nasıl sonuç verdiğini de inceleriz.

Örnekleri inceleyelim:

2 + 4 = 6

çift + çift = çift

3 + 5 = 8

tek + tek = çift

4 + 3 = 7

çift + tek = tek

Bu örneklerden bir örüntü çıkarabiliriz.

Güncel programda öğrencilerin tek ve çift sayıların toplamlarının tek ya da çift olması arasındaki ilişkiye yönelik tümevarımsal akıl yürütmeleri amaçlanmaktadır. Tymm

Sayı Örüntülerini Keşfediyoruz

Belirli bir kurala göre devam eden sayı dizilerine sayı örüntüsü denir.

Örneğin:

5, 10, 15, 20, 25…

örüntüsünde sayılar 5’er artmaktadır.

Başka bir örnek:

100, 90, 80, 70…

örüntüsünde sayılar 10’ar azalmaktadır.

Örüntünün kuralını bulduğumuzda sonraki sayıları daha kolay belirleyebiliriz.

Şekil Örüntüleriyle Sayılar Arasında İlişki Kuruyoruz

Bazı örüntüler yalnızca rakamlardan oluşmaz.

Şekiller de belirli bir düzene göre artabilir veya azalabilir.

Örneğin:

1 yıldız
3 yıldız
5 yıldız
7 yıldız

şeklinde devam eden bir örüntüde sayı ile şekil arasında bir ilişki kurabiliriz.

Güncel 3. sınıf programında sayı ve sayı temsiline dönüşen şekil örüntülerinin kurallarını fark etme ve ifade etme de tema içerisinde yer almaktadır. Tymm

Nesne Sayısını Tahmin Ediyoruz

Her zaman nesneleri tek tek saymamız gerekmeyebilir.

Bazen yaklaşık kaç tane olduklarını tahmin edebiliriz.

Örneğin bir kavanozdaki düğmelere bakıp:

“Yaklaşık 50 tane olabilir.”

diye tahminde bulunabiliriz.

Daha sonra nesneleri sayarak tahminimizi kontrol ederiz.

3. sınıfta 100’e kadar olan nesnelerin sayısının ilişkilerden yararlanılarak tahmin edilmesi de programın bir parçasıdır. Tymm

İyi Tahmin Nasıl Yapılır?

Tahmin rastgele sayı söylemek değildir.

Gördüğümüz çokluğu gruplara ayırabiliriz.

Örneğin bir bölümde yaklaşık 10 nesne varsa:

“Burada buna benzer 5 grup var.”

diye düşünerek:

10 × 5 yaklaşık 50

şeklinde bir tahminde bulunabiliriz.

Daha sonra gerçek sayıyla tahminimizi karşılaştırabiliriz.

Sayılar Günlük Hayatımızın Her Yerindedir

Sayıları yalnızca matematik dersinde kullanmayız.

Günlük hayatımızda:

• Saatlerde,
• Takvimlerde,
• Fiyatlarda,
• Telefon numaralarında,
• Adreslerde,
• Spor sonuçlarında,
• Mesafelerde

sayılarla karşılaşırız.

Bu nedenle sayıları doğru anlamak günlük yaşam becerilerimiz açısından da önemlidir.

Sayı Kartlarıyla Çalışabiliriz

Öğretmenimiz üç rakam verebilir.

Örneğin:

3 – 7 – 5

Bu rakamlarla farklı üç basamaklı sayılar oluşturabiliriz:

375
357
735
753
537
573

Daha sonra bu sayıları küçükten büyüğe sıralayabiliriz.

Bu etkinlik hem basamak bilgisini hem de karşılaştırma becerisini geliştirir.

Basamak Tablosu Hazırlayabiliriz

Bir tablo hazırlayabiliriz:

Bu tablodan:

462

sayısını oluşturabiliriz.

Daha sonra:

400 + 60 + 2

şeklinde çözümleyebiliriz.

Sayı Doğrusu Oyunu Oynayabiliriz

Yere büyük bir sayı doğrusu hazırlanabilir.

Öğretmenimiz:

“340 sayısına git.”

dediğinde doğru noktaya geçebiliriz.

Daha sonra:

“340’tan 10 fazla olan sayıya ilerle.”

denildiğinde 350’ye geçeriz.

Bu etkinlik sayıların sırası ve ritmik saymayı somutlaştırır.

Tek-Çift Oyunu Oynayabiliriz

Öğretmenimiz bir sayı söyler.

Örneğin:

327

Birler basamağı 7 olduğu için:

Tek!

deriz.

Başka sayı:

462

Birler basamağı 2 olduğu için:

Çift!

deriz.

Oyunla öğrenmek konunun daha kolay hatırlanmasına yardımcı olabilir.

Yuvarlama Oyunu Yapabiliriz

Örneğin kartta:

367

sayısı yazsın.

Önce en yakın onluğa:

367 → 370

sonra en yakın yüzlüğe:

367 → 400

yuvarlayabiliriz.

Böylece onluğa ve yüzlüğe yuvarlama arasındaki farkı daha iyi anlarız.

Hatalarımızı Kontrol Ediyoruz

Sayı çalışmalarında işlem yapmadan önce veya yaptıktan sonra kendimize bazı sorular sorabiliriz:

• Rakamların basamaklarını doğru belirledim mi?
• Çözümlemeyi doğru yaptım mı?
• Karşılaştırırken önce yüzler basamağına baktım mı?
• Yuvarlamada doğru basamağı kullandım mı?
• Sayının tek veya çift olduğunu birler basamağından kontrol ettim mi?

Bu kontroller matematikte daha dikkatli çalışmamıza yardımcı olur.

Öğrendiklerimizi Hatırlayalım

3. Sınıf Matematik Sayılar konusunda 1000’e kadar doğal sayıları daha ayrıntılı biçimde öğreniriz.

Bu konuda:

• 1000’e kadar sayıları okuruz.
• Sayıları rakamlarla yazarız.
• Yüzler, onlar ve birler basamaklarını belirleriz.
• Basamak değerlerini buluruz.
• Sayıları çözümleriz.
• Sayıları karşılaştırır ve sıralarız.
• Sayıları en yakın onluk ve yüzlüğe yuvarlarız.
• 6’şar, 7’şer, 8’er, 9’ar, 10’ar ve 100’er ritmik sayarız.
• Tek ve çift sayıları sınıflandırırız.
• Tek ve çift sayıların toplamındaki ilişkileri inceleriz.
• Sayı ve şekil örüntülerinin kurallarını buluruz.
• Nesne sayılarını tahmin ederiz.

Türkiye Yüzyılı Maarif Modeli’nin 3. Sınıf Sayılar ve Nicelikler (1) temasında da öğrencilerin 1000’e kadar sayıları temsil etmesi, okuyup yazması, çözümlemesi, sıralaması, yuvarlaması, ritmik sayması, tek-çift olarak sınıflandırması, örüntüler üzerinde çıkarım yapması ve çoklukları tahmin etmesi hedeflenmektedir. Tymm

Unutmayalım:

Sayıların yapısını ne kadar iyi anlarsak matematikte yapacağımız işlemleri ve problem çözme çalışmalarını da o kadar sağlam bir temel üzerine kurarız.

Cemalin Etkinlik Fabrikası tarafından hazırlanan Sayılar Konu Özeti, 3. sınıf öğrencilerinin doğal sayılarla ilgili temel kavramları görsel ve anlaşılır biçimde öğrenmelerine, basamak kavramını geliştirmelerine ve sayı ilişkilerini keşfetmelerine yardımcı olmak amacıyla kullanılabilir.

Çalışma; konu anlatımı, sayı kartları, basamak tablosu, sayı doğrusu etkinliği, yuvarlama oyunu, tek-çift sınıflandırması, ritmik sayma çalışmaları, akıllı tahta etkinliği, öğrenci defteri veya ders tekrarı için yardımcı materyal olarak değerlendirilebilir.

Sayıları okuyor, çözümlüyor, karşılaştırıyor ve matematiğin sayı dünyasını keşfediyoruz!