3. Sınıf Hayat Bilgisi Sağlığı Koruma – Konu Özeti

3. sınıf Hayat Bilgisi dersinin 7. haftasında işlenen “Sağlığı Koruma” konusu için hazırlanan konu özeti, renkli defter notu ve siyah-beyaz boyama çalışmasını bu sayfada inceleyebilirsiniz.

3. Sınıf Hayat Bilgisi Sağlığı Koruma

3. Sınıf Hayat Bilgisi Sağlığı Koruma – Konu Özeti
4. Sınıf Hayat Bilgisi Sağlığı Koruma konusu, sağlıklı bir yaşam sürdürebilmek için günlük davranışlarımızı fark etmemize, doğru sağlık alışkanlıkları geliştirmemize ve bu davranışları düzenli biçimde uygulamamıza yardımcı olur.

Sağlığımızı korumak yalnızca hastalandığımızda doktora gitmek değildir.

Sağlıklı kalmak için günlük yaşamımızda:

düzenli uyumalı,
yeterli ve dengeli beslenmeli,
ağız ve diş sağlığımıza dikkat etmeli,
mevsime uygun giyinmeli,
kişisel temizliğimizi yapmalı,
ortak kullanım alanlarının temizliğine özen göstermeliyiz.

Bu davranışların düzenli hâle gelmesi sağlıklı yaşam alışkanlığı oluşturmamıza yardımcı olur.

SAĞLIK NEDİR?

Sağlık, kişinin bedensel, zihinsel ve sosyal açıdan iyi olma hâliyle ilişkilidir.

Kendimizi sağlıklı hissettiğimizde:

günlük işlerimizi daha rahat yapabilir,
derslerimize daha iyi odaklanabilir,
oyun ve etkinliklere katılabilir,
kendimizi daha enerjik hissedebiliriz.

Sağlığımızı korumak kendi sorumluluklarımızdan biridir.

SAĞLIKLI YAŞAM NEDİR?

Sağlıklı yaşam, vücudumuzun ihtiyaçlarına uygun davranışları günlük yaşamımızda düzenli biçimde uygulamaktır.

Sağlıklı yaşam yalnızca tek bir davranıştan oluşmaz.

Düzenli uyku,

dengeli beslenme,

temizlik,

ağız ve diş bakımı,

uygun giyinme

gibi birçok alışkanlık birlikte önemlidir.

SAĞLIĞIMIZI KORUMAK NEDEN ÖNEMLİDİR?

Sağlıklı olduğumuzda:

daha enerjik olabiliriz,
okul çalışmalarına daha kolay katılabiliriz,
bedenimiz büyüyüp gelişebilir,
günlük yaşamımızı daha rahat sürdürebiliriz.

Bu nedenle sağlığımızı korumak için doğru alışkanlıkları küçük yaşlardan itibaren geliştirmeliyiz.

Güncel Türkiye Yüzyılı Maarif Modeli’nde de öğrencilerin kendi sağlık davranışlarını fark etmeleri, bunları değerlendirmeleri ve uygun davranışları günlük yaşamlarına yansıtmaları beklenmektedir.

DÜZENLİ UYKU

Uyku bedenimizin ve zihnimizin dinlenmesine yardımcı olur.

Gün içinde:

ders çalışır,
oyun oynar,
hareket eder,
düşünür,
öğreniriz.

Bedenimizin yeniden dinlenebilmesi için yeterli ve düzenli uykuya ihtiyacımız vardır.

DÜZENLİ UYKU NEDEN ÖNEMLİDİR?

Yeterli uyku:

dinlenmemize,
güne daha enerjik başlamamıza,
öğrenmeye daha iyi odaklanmamıza,
bedenimizin gelişmesine

yardımcı olur.

Geceleri çok geç yatmak ve yeterince uyumamak ertesi gün kendimizi yorgun hissetmemize neden olabilir.

UYKU DÜZENİ OLUŞTURURUZ

Her gün mümkün olduğunca benzer saatlerde uyuyup uyanmak uyku düzeni oluşturmaya yardımcı olabilir.

Uyumadan önce:

çok hareketli etkinlikleri azaltmak,
uygun bir uyku ortamı hazırlamak,
ekran kullanımını sınırlandırmak

uykuya hazırlanmayı kolaylaştırabilir.

UYKU ÖNCESİ EKRAN KULLANIMI

Telefon, tablet ve bilgisayar gibi ekranları uyku saatine çok yakın ve uzun süre kullanmak uyku düzenini olumsuz etkileyebilir.

Bu nedenle ailemizle belirlenen ekran kullanım kurallarına uymalıyız.

Uyku zamanında bedenimizin dinlenmesine fırsat vermeliyiz.

SABAH DİNLENMİŞ UYANMAK

Düzenli uyuyan bir çocuk sabah:

daha dinlenmiş,
daha enerjik,
derslere daha hazır

hissedebilir.

Uyku sağlıklı yaşamın temel parçalarından biridir.

YETERLİ VE DENGELİ BESLENME

Vücudumuzun büyümek, gelişmek ve günlük faaliyetlerini gerçekleştirmek için besinlere ihtiyacı vardır.

Ancak yalnızca yemek yemek yeterli değildir.

Farklı besin gruplarından uygun miktarlarda tüketmeye dikkat etmeliyiz.

Buna yeterli ve dengeli beslenme denir.

DENGELİ BESLENME NEDİR?

Dengeli beslenme, vücudumuzun ihtiyaç duyduğu farklı besinlerden uygun miktarlarda tüketmektir.

Örneğin:

sebzeler,
meyveler,
süt ve süt ürünleri,
yumurta,
et ve benzeri protein kaynakları,
tahıllar

beslenmemizde farklı görevler üstlenebilir.

Tek bir besin türünü sürekli tüketmek dengeli beslenme değildir.

SEBZE VE MEYVELER

Sebze ve meyveler sağlıklı beslenmenin önemli parçalarındandır.

Farklı renklerdeki sebze ve meyveleri tüketmek beslenmemizi çeşitlendirmeye yardımcı olabilir.

Mevsimine uygun sebze ve meyveleri tercih etmek de güzel bir alışkanlıktır.

SÜT VE SÜT ÜRÜNLERİ

Süt,

yoğurt,

peynir

gibi besinler dengeli beslenmenin bir parçası olabilir.

Büyüme çağındaki çocukların sağlıklı beslenme düzeni aile ve sağlık uzmanlarının önerileriyle oluşturulmalıdır.

SU İÇMEK

Vücudumuzun suya ihtiyacı vardır.

Gün boyunca yeterli su içmeye dikkat etmeliyiz.

Susadığımızda gazlı veya çok şekerli içecekler yerine suyu tercih etmek sağlıklı bir seçim olabilir.

KAHVALTI

Kahvaltı günün önemli öğünlerinden biridir.

Sabah okula gitmeden önce uygun bir kahvaltı yapmak güne daha enerjik başlamamıza yardımcı olabilir.

Kahvaltıyı sürekli atlamak sağlıklı beslenme düzenimizi bozabilir.

ÖĞÜNLERİ DÜZENLİ TÜKETİRİZ

Günlük beslenme düzenimizi ailemizle birlikte planlamalıyız.

Uzun süre aç kalmak veya sürekli düzensiz yemek yerine düzenli öğün alışkanlığı geliştirmek önemlidir.

Beslenmeyle ilgili özel durumlarda sağlık uzmanlarının önerilerine uyulmalıdır.

SAĞLIKLI YİYECEK SEÇİMLERİ

Bir yiyecek seçerken:

besleyici olup olmadığını,
ihtiyacımız olup olmadığını,
ne kadar tükettiğimizi

düşünebiliriz.

Şeker, tuz veya yağ içeriği yüksek yiyecekleri sürekli ve aşırı tüketmek yerine dengeli beslenmeye özen göstermeliyiz.

YİYECEKLERİ İSRAF ETMEMEK

Sağlıklı beslenirken yiyecekleri israf etmemek de önemlidir.

Tabağımıza yiyebileceğimiz kadar yemek alabiliriz.

Yiyecek israfını azaltmak hem kaynakları korur hem de sorumlu davranmamıza yardımcı olur.

AĞIZ VE DİŞ SAĞLIĞI

Ağız ve diş sağlığı genel sağlığımızın önemli bir parçasıdır.

Dişlerimizi:

yemekleri çiğnemek,
konuşmak,
sağlıklı bir ağız yapısını korumak

için kullanırız.

Dişlerimize düzenli olarak bakım yapmalıyız.

DİŞLERİMİZİ DÜZENLİ FIRÇALARIZ

Dişlerimizi uygun şekilde ve düzenli olarak fırçalamalıyız.

Görselde de dişlerin günde en az iki kez fırçalanması vurgulanmaktadır.

Özellikle sabah ve gece diş fırçalama alışkanlığı oluşturmak ağız ve diş sağlığı açısından önemlidir.

DİŞ FIRÇAMIZ KİŞİSELDİR

Diş fırçası kişisel bakım aracıdır.

Başkasının diş fırçasını kullanmamalı, kendi diş fırçamızı da başka biriyle paylaşmamalıyız.

Bu davranış kişisel temizlik açısından önemlidir.

DİŞ FIRÇALARKEN SUYU İSRAF ETMEYİZ

Dişlerimizi fırçalarken musluğu sürekli açık bırakmamıza gerek yoktur.

Diş fırçalama sırasında suyu kapatarak hem ağız bakımımızı yapabilir hem doğal kaynakları tasarruflu kullanabiliriz.

Böylece daha önce öğrendiğimiz tasarruf davranışını sağlık alışkanlığımızla birleştirmiş oluruz.

DİŞ HEKİMİ KONTROLLERİ

Dişlerimizde ağrı veya başka bir sorun olduğunda ailemize haber vermeliyiz.

Gerekli durumlarda diş hekiminden yardım alınmalıdır.

Diş sağlığı sorunlarını görmezden gelmek doğru değildir.

MEVSİME UYGUN GİYİNME

Hava koşullarına uygun kıyafet seçmek sağlığımızı korumaya yardımcı olur.

Kışın çok ince,

sıcak yaz günlerinde gereksiz derecede kalın

giyinmek uygun olmayabilir.

Kıyafetimizi hava durumuna göre seçmeliyiz.

KIŞIN GİYİM

Soğuk havalarda:

mont,
kazak,
bere,
atkı,
eldiven

gibi kıyafetlere ihtiyaç duyabiliriz.

Ancak her gün aynı derecede soğuk olmayabilir.

Bu nedenle günlük hava durumunu da dikkate almalıyız.

YAZIN GİYİM

Sıcak havalarda:

hafif,
hava koşullarına uygun,
rahat

kıyafetleri tercih edebiliriz.

Güneşli ve sıcak havalarda ailemizin yönlendirmelerine uyarak Güneş’ten korunmaya dikkat etmeliyiz.

YAĞMURLU HAVADA

Yağmurlu havalarda:

yağmurluk,
şemsiye,
uygun ayakkabı

kullanmak bizi yağıştan koruyabilir.

Mevsime ve hava durumuna uygun giyinmek günlük yaşamda önemli bir sağlık davranışıdır.

HAVA DURUMUNU KONTROL EDERİZ

Sadece:

“Kış mevsimindeyiz.”

diyerek karar vermek yerine o günün hava durumuna da bakabiliriz.

Kışın güneşli ve daha ılık bir gün,

ilkbaharda soğuk ve yağmurlu bir gün

olabilir.

Bu nedenle kıyafet seçimimizi gerçek hava koşullarına göre yapmalıyız.

KİŞİSEL TEMİZLİK

Vücudumuzu temiz tutmak sağlığımızı korumaya yardımcı olur.

Kişisel temizlik davranışlarından bazıları:

elleri yıkamak,
banyo yapmak,
saçlarımızı temiz tutmak,
tırnak bakımına dikkat etmek,
temiz kıyafetler giymek

şeklindedir.

ELLERİMİZİ YIKARIZ

Ellerimiz gün içinde birçok yere temas eder.

Bu nedenle özellikle:

yemekten önce,
tuvaletten sonra,
dışarıdan eve geldiğimizde,
ellerimiz kirlendiğinde

ellerimizi sabun ve suyla uygun biçimde yıkamalıyız.

EL YIKAMA NEDEN ÖNEMLİDİR?

Ellerimizde gözle göremediğimiz mikroorganizmalar bulunabilir.

Ellerimizi uygun biçimde yıkamak bazı hastalıkların yayılma riskini azaltmaya yardımcı olabilir.

El temizliği günlük sağlık alışkanlıklarımızdan biridir.

ELLERİMİZİ NASIL YIKARIZ?

Ellerimizi suyla ıslatırız.

Sabun kullanırız.

Avuç içi,

el üstü,

parmak araları,

tırnak çevresi

gibi bölgeleri dikkatlice temizleriz.

Sonra ellerimizi durulayıp kurularız.

BANYO VE VÜCUT TEMİZLİĞİ

Vücudumuz gün içinde terleyebilir ve kirlenebilir.

Düzenli banyo yapmak:

beden temizliğimizi sağlamaya,
kendimizi daha rahat hissetmeye

yardımcı olur.

Banyo sıklığı kişisel ihtiyaçlara ve günlük etkinliklere göre değişebilir.

SAÇ TEMİZLİĞİ

Saçlarımızı temiz ve bakımlı tutmalıyız.

Saç bakım ürünleri yaşımıza ve ihtiyaçlarımıza uygun kullanılmalıdır.

Kişisel bakım ürünlerini yetişkinlerin yönlendirmesiyle kullanabiliriz.

TIRNAK TEMİZLİĞİ

Tırnaklarımızın altında kir birikebilir.

Tırnaklarımızı temiz tutmalı ve gerektiğinde bir yetişkinin yardımıyla uygun biçimde kesmeliyiz.

Tırnak yemek sağlıklı bir alışkanlık değildir.

KIYAFET TEMİZLİĞİ

Temiz kıyafetler giymek kişisel bakımın bir parçasıdır.

Kirlenen kıyafetlerin değiştirilmesi ve temizlenmesi önemlidir.

Okul kıyafetlerimizi de temiz ve düzenli kullanmaya özen göstermeliyiz.

KİŞİSEL EŞYALARIMIZ

Bazı eşyalar kişiye özeldir.

Örneğin:

diş fırçası,
tarak,
havlu

gibi kişisel bakım araçlarını paylaşmamak daha sağlıklı olabilir.

Kişisel eşyalarımızı temiz ve düzenli tutmalıyız.

ORTAK KULLANIM ALANLARINDA TEMİZLİK

Sağlık yalnızca kendi bedenimizin temizliğiyle ilgili değildir.

Sınıf,

okul koridoru,

lavabo,

park,

toplu kullanılan diğer alanların

temiz tutulması da önemlidir.

Görselde de okul, ev ve toplu alanlarda temizlik kurallarına uyulması özellikle vurgulanmaktadır.

SINIFIMIZI TEMİZ TUTARIZ

Sınıfta:

çöpleri yere atmamak,
masamızı temiz kullanmak,
ortak araç gereçleri düzenli bırakmak

hepimizin sorumluluğudur.

Temiz sınıf daha sağlıklı ve düzenli bir öğrenme ortamına katkı sağlar.

LAVABOLARI TEMİZ KULLANIRIZ

Okul ve diğer ortak alanlardaki lavaboları kullanırken:

suyu gereksiz yere açık bırakmamalı,
ortamı kirletmemeli,
kişisel temizliğimizi yaptıktan sonra alanı düzenli bırakmalıyız.

Ortak alanları bizden sonra başka insanların da kullanacağını unutmamalıyız.

ÇÖPLERİ ÇÖP KUTUSUNA ATARIZ

Çöpü yere bırakmak:

çevreyi kirletir,
sağlık sorunlarına yol açabilecek koşullar oluşturabilir,
ortak yaşam alanını olumsuz etkiler.

Bu nedenle çöplerimizi uygun çöp kutularına atarız.

ORTAK EŞYALARI TEMİZ KULLANIRIZ

Sınıfta kullanılan:

masa,
sandalye,
kitap,
spor araçları,
teknolojik araçlar

ortak olabilir.

Bu araçları kirletmemeli ve dikkatli kullanmalıyız.

Temizlik kadar ortak eşyalara özen göstermek de sorumluluğumuzdur.

SAĞLIKLI ALIŞKANLIK NEDİR?

Sağlığımızı koruyan bir davranışı düzenli biçimde yapmaya başladığımızda bu davranış sağlıklı bir alışkanlığa dönüşebilir.

Örneğin:

her gece uygun saatte uyumak,
her gün dişleri fırçalamak,
elleri gerektiğinde yıkamak,
yeterli su içmek

sağlıklı alışkanlıklara örnektir.

ALIŞKANLIKLAR NASIL GELİŞİR?

Bir davranışı bir kez yapmak yeterli değildir.

Düzenli biçimde tekrar etmek önemlidir.

Örneğin:

Bir gün dişimizi fırçalayıp sonraki günler fırçalamamak düzenli sağlık alışkanlığı değildir.

Sağlığı koruyan davranışları günlük yaşamımızın parçası hâline getirmeliyiz.

SAĞLIK DAVRANIŞLARIMIZI DEĞERLENDİRİRİZ

HB.3.2.1’in önemli yönlerinden biri öğrencinin kendi sağlık davranışlarını değerlendirmesidir.

Kendimize şu soruları sorabiliriz:

Düzenli uyuyor muyum?

Kahvaltı yapıyor muyum?

Dengeli beslenmeye dikkat ediyor muyum?

Dişlerimi düzenli fırçalıyor muyum?

Ellerimi gerektiğinde yıkıyor muyum?

Hava durumuna uygun giyiniyor muyum?

Ortak alanları temiz kullanıyor muyum?

Bu sorular hangi alışkanlıklarımızı geliştirmemiz gerektiğini anlamamıza yardımcı olur.

SAĞLIK GÜNLÜĞÜ TUTABİLİRİZ

Güncel öğretim programında öğrencilerin sağlık davranışlarını değerlendirmeleri için günlük tutma çalışmaları önerilmektedir.

Bir sağlık günlüğü şöyle olabilir:

Pazartesi

Düzenli uyudum: Evet

Kahvaltı yaptım: Evet

Dişlerimi fırçaladım: Evet

Ellerimi gerektiğinde yıkadım: Evet

Hava durumuna uygun giyindim: Evet

Bu çalışma sağlık alışkanlıklarımızı fark etmemizi sağlar.

HAFTALIK SAĞLIK TAKİP ÇİZELGESİ

Bir haftalık tablo oluşturabiliriz.

Davranışlar:

Düzenli uyudum.

Dengeli beslendim.

Yeterli su içtim.

Dişlerimi fırçaladım.

Kişisel temizliğime dikkat ettim.

Ortak alanları temiz kullandım.

Her gün davranışlarımızı işaretleyebiliriz.

Amaç yarışmak değil, kendi alışkanlıklarımızı geliştirmektir.

SAĞLIKLI DAVRANIŞLARI ZORUNLU BİR YARIŞA DÖNÜŞTÜRMEYİZ

Sağlıklı yaşam:

kim daha çok puan aldı,

kim daha iyi çocuk

yarışı değildir.

Her öğrencinin günlük koşulları farklı olabilir.

Amaç kendi davranışımızı fark etmek ve geliştirmektir.

SAĞLIKLI YAŞAM VE SORUMLULUK

Sağlığımızı korumak konusunda yaşımıza uygun sorumluluklarımız vardır.

Örneğin:

ellerimizi yıkamak,
dişlerimizi fırçalamak,
uyku düzenimize uymak,
temizliğimize dikkat etmek

bizim yapabileceğimiz davranışlardır.

Ancak sağlıkla ilgili önemli kararları tek başımıza vermemeliyiz.

Ailemizin ve sağlık uzmanlarının yönlendirmelerine uymalıyız.

HASTALANDIĞIMIZDA

Kendimizi iyi hissetmiyorsak:

ailemize,
öğretmenimize

haber vermeliyiz.

İlaçları kendi kararımızla kullanmamalıyız.

Bir yetişkinin veya sağlık uzmanının yönlendirmesine ihtiyaç vardır.

İLAÇLARI KENDİ BAŞIMIZA KULLANMAYIZ

Bir ilacı daha önce kullanmış olsak bile kendi başımıza tekrar kullanmak doğru değildir.

İlaçlar:

doktor,
eczacı,
ailemiz

gibi yetişkinlerin uygun yönlendirmesiyle kullanılmalıdır.

Başkasına ait ilacı kullanmamalıyız.

SAĞLIKLI OLMAK HİÇ HASTALANMAMAK DEMEK DEĞİLDİR

Sağlıklı davranışlar hastalıklardan korunmaya yardımcı olabilir.

Ancak doğru alışkanlıkları olan bir kişi de bazen hastalanabilir.

Bu nedenle:

“Hasta olduysa sağlığına hiç dikkat etmemiştir.”

demek doğru değildir.

Sağlık birçok etkene bağlıdır.

KÜÇÜK ÖNLEMLER BÜYÜK FARK OLUŞTURABİLİR

Ellerimizi yıkamak,

dişlerimizi fırçalamak,

yeterli uyumak,

dengeli beslenmek

küçük günlük davranışlar gibi görünebilir.

Ancak düzenli uygulandıklarında sağlığımızın korunmasına önemli katkı sağlayabilir.

SAĞLIKLI YAŞAM VE HAREKET

Gün içinde yaşımıza uygun fiziksel etkinlikler yapmak da sağlıklı yaşamın bir parçasıdır.

Oyun oynamak,

yürümek,

hareketli etkinliklere katılmak

bedenimizi aktif tutabilir.

Etkinlik sırasında güvenlik kurallarına uymalıyız.

UZUN SÜRE HAREKETSİZ KALMAMAYA DİKKAT EDERİZ

Uzun süre aynı yerde oturmak yerine uygun aralıklarla hareket etmek yararlı olabilir.

Özellikle ekran karşısında çok uzun süre hareketsiz kalmamak önemlidir.

Günlük yaşamımızda hareket, dinlenme ve çalışma arasında denge kurmaya çalışmalıyız.

SAĞLIKLI YAŞAM VE EKRAN KULLANIMI

Telefon,

tablet,

bilgisayar,

televizyon

gibi ekranlı araçları dengeli kullanmalıyız.

Ekran kullanımı:

uykunun,
hareketin,
dersin,
aile iletişiminin

yerine geçmemelidir.

Ailemizle belirlenen kurallara uygun hareket etmeliyiz.

SAĞLIKLI YAŞAM VE TEMİZ ÇEVRE

Temiz çevre sağlığımızı destekler.

Evimizin,

okulumuzun,

sokağımızın

temiz tutulması hepimiz için önemlidir.

Doğaya ve ortak alanlara çöp atmamak hem çevreyi hem yaşam alanlarımızı korur.

SAĞLIKLI YAŞAM VE HAVA OLAYLARI

Daha önce öğrendiğimiz hava olayları bilgisi sağlığımızı korumamıza yardımcı olabilir.

Örneğin:

soğuk hava → uygun kalınlıkta kıyafet,

yağmur → yağmurluk veya şemsiye,

sıcak hava → hava koşullarına uygun hafif kıyafet

seçebiliriz.

Böylece farklı konularda öğrendiklerimizi günlük yaşamda birlikte kullanırız.

SAĞLIKLI YAŞAM VE DOĞAL KAYNAKLAR

El yıkarken ve diş fırçalarken su kullanırız.

Ancak sağlık için su kullanırken onu gereksiz yere harcamamalıyız.

Temizlikten vazgeçmeden suyu tasarruflu kullanabiliriz.

Bu davranış hem sağlığımızı hem doğal kaynakları korur.

SAĞLIKLI BESLENME VE İSRAF

Yeterli ve dengeli beslenirken yiyecekleri israf etmemeye de dikkat ederiz.

Tabağımıza ihtiyacımız kadar yemek alabiliriz.

Böylece:

sağlıklı beslenme,
tasarruf,
sorumluluk

davranışlarını birlikte uygularız.

GÖRSELLERİ İNCELEYEREK DAVRANIŞLARI DEĞERLENDİRİRİZ

Güncel programda sağlık davranışlarının yer aldığı:

görsel,
animasyon,
karikatür,
video

gibi içeriklerin incelenmesi önerilmektedir.

Bir görsele bakarak:

“Bu davranış sağlığı koruyor mu?”

“Neden?”

“Ben günlük yaşamımda ne yapıyorum?”

sorularını cevaplayabiliriz.

ÖRNEK GÖRSEL: UYKU

Bir çocuk gece çok geç saate kadar tablet kullanıyor.

Ertesi sabah yorgun kalkıyor.

Bu görselden:

düzenli uyku ve ekran kullanımının önemini

çıkarabiliriz.

ÖRNEK GÖRSEL: BESLENME

Bir çocuk yalnızca tek çeşit yiyecek tüketiyor.

Başka bir çocuk farklı besin gruplarından uygun miktarda tüketiyor.

Dengeli beslenme açısından ikinci davranış daha uygundur.

ÖRNEK GÖRSEL: TEMİZLİK

Bir öğrenci tuvaletten çıktıktan sonra ellerini yıkıyor.

Bu davranış:

kişisel temizlik ve sağlığı koruma

ile ilişkilidir.

ÖRNEK GÖRSEL: ORTAK ALAN

Bir öğrenci sınıftaki çöpü yere bırakıyor.

Başka öğrenci çöp kutusuna atıyor.

Sağlıklı ve temiz ortak yaşam alanı için çöp kutusunu kullanmak doğru davranıştır.

SAĞLIKLI MI, SAĞLIKSIZ MI?

Düzenli uyumak → Sağlığı koruyan davranış.

Dişleri düzenli fırçalamak → Sağlığı koruyan davranış.

Kirli ellerle yemek yemek → Uygun olmayan davranış.

Mevsime göre giyinmek → Sağlığı koruyan davranış.

Ortak alanları kirletmek → Uygun olmayan davranış.

Yeterli ve dengeli beslenmek → Sağlığı koruyan davranış.

DOĞRU MU YANLIŞ MI?

“Düzenli uyku sağlığımız için önemlidir.”

Doğru.

“Yalnızca sevdiğimiz tek bir besini sürekli tüketmek dengeli beslenmedir.”

Yanlış.

“Dişlerimizi düzenli fırçalamalıyız.”

Doğru.

“Hava çok soğukken uygun kıyafet seçmek sağlığımızı korumaya yardımcı olur.”

Doğru.

“Ellerimizi yalnızca görünür biçimde kirliyse yıkamalıyız.”

Yanlış.

“Ortak kullanım alanlarının temizliği bizi ilgilendirmez.”

Yanlış.

“Sağlığımızı korumak için doğru alışkanlıkları düzenli uygulamalıyız.”

Doğru.

“İlaçları istediğimiz zaman kendi başımıza kullanabiliriz.”

Yanlış.

BOŞLUĞU TAMAMLAYALIM

Bedenimizin dinlenmesi için düzenli ______ önemlidir.

Cevap:

uyku

Sağlıklı büyümek için yeterli ve ______ beslenmeliyiz.

Cevap:

dengeli

Dişlerimizi düzenli olarak ______ gerekir.

Cevap:

fırçalamamız

Ellerimizi su ve ______ ile yıkayabiliriz.

Cevap:

sabun

Hava koşullarına uygun ______ seçmeliyiz.

Cevap:

kıyafet

Ortak kullanım alanlarını ______ tutmalıyız.

Cevap:

temiz

HANGİSİ SAĞLIĞIMIZI KORUR?

A) Çok geç saatlere kadar uyanık kalmak

B) Düzenli uyumak

C) Her gün uyku saatini sürekli değiştirmek

Doğru cevap:

B) Düzenli uyumak

HANGİSİ DENGELİ BESLENMEYE UYGUNDUR?

A) Sürekli tek çeşit besin tüketmek

B) Farklı besinlerden uygun miktarda tüketmek

C) Öğünleri sürekli atlamak

Doğru cevap:

B) Farklı besinlerden uygun miktarda tüketmek

HANGİSİ KİŞİSEL TEMİZLİĞE ÖRNEKTİR?

A) Tuvaletten sonra elleri yıkamak

B) Çöpü yere atmak

C) Diş fırçasını arkadaşımızla paylaşmak

Doğru cevap:

A) Tuvaletten sonra elleri yıkamak

HANGİSİ ORTAK ALANLARDA DOĞRU DAVRANIŞTIR?

A) Çöpü yere bırakmak

B) Masayı gereksiz yere kirletmek

C) Ortak alanı temiz kullanmak

Doğru cevap:

C) Ortak alanı temiz kullanmak

ÖRNEK OLAY: UYKU

Ece gece geç saate kadar oyun oynadı.

Sabah okula kalktığında çok yorgundu.

Ece hangi alışkanlığını geliştirebilir?

Daha düzenli bir uyku programı uygulayabilir.

ÖRNEK OLAY: BESLENME

Mert öğle yemeğinde yalnızca tatlı yemek istiyor.

Sağlıklı davranmak için ne yapabilir?

Farklı besin gruplarından oluşan dengeli öğün tercih edebilir ve tatlıyı uygun miktarda tüketebilir.

ÖRNEK OLAY: DİŞ SAĞLIĞI

Ali:

“Sabah dişlerimi fırçaladım, akşam fırçalamama gerek yok.”

diyor.

Bu doğru değildir.

Diş bakımını düzenli hâle getirmelidir.

ÖRNEK OLAY: KIŞ GÜNÜ

Hava çok soğuk ama Defne ince yazlık kıyafetlerle dışarı çıkmak istiyor.

Hava koşullarına uygun daha sıcak tutan kıyafetler seçmesi daha doğru olur.

ÖRNEK OLAY: EL TEMİZLİĞİ

Bir öğrenci teneffüste bahçede oynadıktan sonra yemek yiyecek.

Yemekten önce ellerini uygun biçimde yıkaması doğru bir sağlık davranışıdır.

ÖRNEK OLAY: SINIF TEMİZLİĞİ

Bir öğrenci:

“Nasıl olsa sınıfı başkası temizler.”

diyerek çöpünü yere bırakıyor.

Bu doğru değildir.

Ortak alanların temizliğine özen göstermek hepimizin sorumluluğudur.

SAĞLIKLI ALIŞKANLIK KARTLARI

Kartlarda şu davranışlar bulunabilir:

Düzenli uyku

Dengeli beslenme

Diş fırçalama

El yıkama

Mevsime uygun giyinme

Ortak alanı temiz tutma

Öğrenciler her kart için:

“Bu davranış sağlığımızı nasıl korur?”

sorusunu cevaplayabilir.

SAĞLIKLI YAŞAM ÇARKI

Bir çarkın bölümlerine:

Uyku

Beslenme

Diş sağlığı

Kişisel temizlik

Giyinme

Ortak alan temizliği

yazılabilir.

Çark çevrilir.

Öğrenci gelen başlıkla ilgili bir doğru sağlık davranışı söyler.

SAĞLIKLI DAVRANIŞI SEÇ

İki görsel yan yana verilebilir.

Birinde çocuk ellerini yıkıyor.

Diğerinde kirli elleriyle yemek yiyor.

Öğrenciden:

“Hangisi sağlığı koruyan davranıştır?”

sorusunu cevaplaması istenir.

Ardından:

“Neden?”

sorusu eklenir.

Bu gerekçelendirme öğrencinin yalnızca davranışı ezberlemesini değil anlamasını sağlar.

SAĞLIK GÜNLÜĞÜ

Bir hafta boyunca:

uyku,
beslenme,
diş temizliği,
el temizliği,
giyim,
ortak alan temizliği

davranışlarımızı takip edebiliriz.

Hafta sonunda:

En düzenli yaptığım davranış hangisiydi?

Hangi davranışımı geliştirmeliyim?

sorularını cevaplayabiliriz.

BU ÇALIŞMA NEDEN ÖNEMLİ?

Çünkü HB.3.2.1 yalnızca sağlık kurallarını bilmeyi değil, kişinin kendi davranışlarını düzenlemesini ister.

Öğrenci:

“Düzenli uyumalıyız.”

demekle kalmamalı,

“Ben uyku düzenime ne kadar dikkat ediyorum?”

sorusunu da düşünmelidir.

SAĞLIĞIMI KORUMA HEDEFİM

Bir hafta için kendimize küçük bir hedef belirleyebiliriz.

Örneğin:

“Her gece belirlenen uyku saatime uyacağım.”

“Dişlerimi düzenli fırçalayacağım.”

“Yemekten önce ellerimi yıkamayı unutmayacağım.”

Hafta sonunda hedefimizi değerlendirebiliriz.

HEDEFİM GERÇEKÇİ OLMALI

Bir anda her alışkanlığı değiştirmeye çalışmak zor olabilir.

Önce bir davranış seçebiliriz.

Örneğin:

“Bu hafta uyku düzenime dikkat edeceğim.”

Sonra başka bir alışkanlığı geliştirebiliriz.

Bu, kendini düzenleme becerimizi destekler.

SAĞLIKLI YAŞAM HİKÂYESİ

Güncel öğretim programında sağlığı korumanın önemine yönelik hikâye, şiir veya şarkı gibi özgün ürünlerin hazırlanması önerilmektedir.

Örneğin bir hikâyede:

geç yatan,
kahvaltı yapmayan,
dişlerini fırçalamayı unutan

bir çocuk zamanla alışkanlıklarını düzene koyabilir.

Hikâyenin sonunda kendisini daha düzenli ve iyi hissedebilir.

SAĞLIK ŞİİRİ

Öğrenciler kısa bir şiir oluşturabilir.

Örneğin:

Uykumu alır güne başlarım,
Dengeli beslenir güç toplarım.
Ellerim temiz, dişlerim parlar,
Sağlıklı alışkanlık beni korur.

Amaç kusursuz şiir yazmak değil, sağlık davranışlarını kendi ifadeleriyle anlatmaktır.

SAĞLIK AFİŞİ

Başlık:

“Sağlığını Koru!”

Alt mesajlar:

Düzenli uyu.

Dengeli beslen.

Dişlerini fırçala.

Ellerini yıka.

Hava durumuna uygun giyin.

Ortak alanları temiz tut.

Bu afiş okul içinde farkındalık çalışmasında kullanılabilir.

SAĞLIKLI YAŞAM POSTERİ

Poster altı bölüme ayrılabilir:

Uyku

Beslenme

Ağız ve diş sağlığı

Kişisel temizlik

Mevsime uygun giyinme

Ortak alan temizliği

Her bölümde kısa açıklama ve uygun görsel bulunabilir.

SAĞLIK FARKINDALIK PROJESİ

Güncel programın zenginleştirme bölümünde öğrencilerden sağlığın korunmasının önemine yönelik okul içi projeler geliştirmeleri istenebileceği belirtilmektedir.

Örneğin:

Proje adı:
“Sağlıklı Alışkanlıklar Haftası”

Amaç:
Sağlığımızı koruyan günlük davranışları tanıtmak.

Çalışmalar:
Poster,
sağlık günlüğü,
kısa sınıf sunumu.

Öğrenciler kendi yaşlarına uygun görevler üstlenebilir.

SAĞLIKLI YAŞAM SUNUMU

Kısa bir sunum şöyle olabilir:

“Sağlığımızı korumak için düzenli uyumalı, dengeli beslenmeli ve temizliğimize dikkat etmeliyiz.

Dişlerimizi düzenli fırçalamalı ve hava durumuna uygun giyinmeliyiz.

Ortak alanları temiz tutmak da sağlığımız açısından önemlidir.

Bu davranışları düzenli yaptığımızda sağlıklı alışkanlıklara dönüştürebiliriz.”

SAĞLIKLI YAŞAM SLOGANLARI

Sağlığım Benim Sorumluluğum!

Sağlıklı Alışkanlık, Sağlıklı Yaşam!

Düzenli Uyu, Güne Enerjik Başla!

Dengeli Beslen, Sağlıklı Büyü!

Temiz Eller, Sağlıklı Günler!

Dişlerini Koru, Gülüşünü Koru!

Temiz Çevre, Sağlıklı Yaşam!

SAĞLIĞIMIZI KORURKEN AŞIRILIKTAN KAÇINIRIZ

Sağlıklı yaşam kurallarını uygulamak önemlidir.

Ancak sağlık konusunda gereksiz korku veya kaygı oluşturmamalıyız.

Örneğin:

Her yüzeye dokunduğumuzda tehlike varmış gibi düşünmek yerine uygun zamanlarda el temizliğine dikkat ederiz.

Sağlıklı davranış dengeli ve gerçekçi olmalıdır.

SAĞLIKLI YAŞAMDA AİLENİN ROLÜ

Çocukların sağlıklı alışkanlık kazanmasında aile önemli rol oynar.

Ailemiz:

uyku düzeni,
beslenme,
sağlık kontrolleri,
kişisel bakım

konularında bize rehberlik edebilir.

Sağlığımızla ilgili önemli kararları güvenilir yetişkinlerle birlikte almalıyız.

OKULUN ROLÜ

Okul da sağlıklı yaşam alışkanlıklarımızı destekleyebilir.

Okulda:

temiz ortam,
sağlıklı yaşam etkinlikleri,
beden hareketleri,
bilgilendirici çalışmalar

yapılabilir.

Öğretmenlerimizden sağlık konusunda yaşımıza uygun bilgi alabiliriz.

GÜVENİLİR SAĞLIK BİLGİSİ

Sağlıkla ilgili internette çok fazla bilgi bulunur.

Ancak her bilgi doğru olmayabilir.

Sağlık konusunda:

ailemiz,
öğretmenimiz,
doktor,
diş hekimi,
diğer sağlık uzmanları

gibi güvenilir kişilerden bilgi almak önemlidir.

SOSYAL MEDYADAKİ HER SAĞLIK BİLGİSİ DOĞRU DEĞİLDİR

Bir videoda:

“Bunu yaparsan hiç hastalanmazsın.”

gibi bir ifade görmek onun doğru olduğu anlamına gelmez.

Sağlıkla ilgili önemli bilgileri güvenilir kaynaklardan doğrulamalıyız.

BİZİM YAŞIMIZA UYGUN BİLGİ

Sağlıklı yaşam konusunda yetişkinlere yönelik önerilerin tamamı çocuklar için uygun olmayabilir.

Beslenme,

uyku,

egzersiz

gibi konularda yaşa uygun bilgiye ihtiyaç vardır.

Bu nedenle aile ve uzman rehberliği önemlidir.

SAĞLIKLI BİREY, MUTLU BİREY

Görselde:

“Sağlıklı birey, mutlu bireydir.”

mesajına yer verilmektedir.

Sağlıklı alışkanlıklar:

kendimizi daha iyi hissetmemize,
günlük işlerimizi daha rahat yapmamıza,
okul ve oyun etkinliklerine katılmamıza

yardımcı olabilir.

Ancak herkes zaman zaman hastalanabilir veya kendini iyi hissetmeyebilir.

Bu nedenle sağlık ile mutluluğu tek bir koşula indirgememeliyiz.

SAĞLIĞIMIZ BİZE EMANETTİR

Görselin önemli mesajlarından biri de sağlığımızı korumanın sorumluluğumuz olduğudur.

Biz:

doğru alışkanlıklar geliştirebilir,
temizliğimize dikkat edebilir,
aile ve uzmanların sağlık önerilerine uyabiliriz.

Bu davranışlar kendi sağlığımıza karşı sorumluluk göstermemizi sağlar.

KÜÇÜK ÖNLEMLER BÜYÜK SORUNLARI ÖNLEMEYE YARDIMCI OLABİLİR

Dişleri düzenli fırçalamak,

elleri uygun zamanda yıkamak,

düzenli uyumak,

hava durumuna uygun giyinmek

gibi davranışlar küçük görünse de sağlığımız açısından önemlidir.

Bu davranışları alışkanlık hâline getirmek daha kolay ve etkili olabilir.

SAĞLIKLI ALIŞKANLIKLAR BAŞARIMIZI DESTEKLEYEBİLİR

Yeterli dinlenmek ve düzenli beslenmek:

dikkatimizi,
enerjimizi,
derslere katılımımızı

destekleyebilir.

Ancak okul başarısının yalnızca sağlık alışkanlıklarına bağlı olmadığını da bilmeliyiz.

Sağlıklı yaşam öğrenme sürecimizi destekleyen önemli etkenlerden biridir.

SAĞLIKLI YAŞAMDA DENGE

Sağlıklı yaşamda denge önemlidir.

Çalışmak kadar dinlenmek,

hareket etmek kadar uyumak,

yemek kadar su içmek

önemlidir.

Tek bir davranışa aşırı odaklanmak yerine günlük yaşamımızın bütününe dikkat etmeliyiz.

ÖĞRENDİKLERİMİZİ KONTROL EDELİM

Sağlığımı korumak için neler yapmam gerektiğini açıklayabiliyor muyum?

Düzenli uykunun neden önemli olduğunu biliyor muyum?

Yeterli ve dengeli beslenmenin ne anlama geldiğini biliyor muyum?

Farklı besinlerden uygun miktarlarda tüketmenin önemini açıklayabiliyor muyum?

Dişlerimi düzenli fırçalıyor muyum?

Ağız ve diş sağlığımı neden korumam gerektiğini biliyor muyum?

Hava durumuna uygun giyinebiliyor muyum?

Ellerimi hangi durumlarda yıkamam gerektiğini biliyor muyum?

Kişisel bakım araçlarımı temiz kullanıyor muyum?

Ortak kullanım alanlarını temiz tutuyor muyum?

Sağlığımla ilgili davranışlarımı değerlendirebiliyor muyum?

Geliştirmem gereken bir sağlık alışkanlığı belirleyebiliyor muyum?

Bir sağlık günlüğü tutabiliyor muyum?

Sağlığımı korumaya yönelik bir hedef oluşturabiliyor muyum?

Sağlık bilgilerini güvenilir kaynaklardan almam gerektiğini biliyor muyum?

İlaçları kendi başıma kullanmamam gerektiğini biliyor muyum?

Bu sorular öğrendiklerimizi değerlendirmemize yardımcı olur.

ÖĞRENDİKLERİMİZİ HATIRLAYALIM

3. Sınıf Hayat Bilgisi Sağlığı Koruma konusunda sağlıklı yaşam için gerekli günlük davranışları öğrenir ve kendi alışkanlıklarımızı değerlendiririz.

Sağlığımızı korumak için:

• Düzenli uyuruz.
• Yeterli ve dengeli besleniriz.
• Ağız ve diş sağlığımıza dikkat ederiz.
• Dişlerimizi düzenli fırçalarız.
• Mevsime ve hava durumuna uygun giyiniriz.
• Ellerimizi gerektiğinde sabun ve suyla yıkarız.
• Kişisel temizliğimizi yaparız.
• Ortak kullanım alanlarını temiz tutarız.
• Yeterli su içmeye dikkat ederiz.
• Sağlığımızla ilgili önemli durumlarda güvenilir yetişkinlerden ve sağlık uzmanlarından yardım alırız.

Düzenli uyku bedenimizin dinlenmesine yardımcı olur.

Yeterli ve dengeli beslenme büyüme ve gelişmemizi destekler.

Ağız ve diş bakımı dişlerimizin sağlığını korumamıza yardımcı olur.

Mevsime uygun giyinmek hava koşullarına daha uygun hareket etmemizi sağlar.

Kişisel ve ortak alan temizliği sağlıklı yaşamın önemli parçalarındandır.

Güncel Türkiye Yüzyılı Maarif Modeli’nde HB.3.2.1 kapsamında öğrenciden yalnızca bu davranışları bilmesi beklenmez.

Öğrencinin:

• Kendi sağlık davranışlarını fark etmesi,
• Davranışlarını değerlendirmesi,
• Geliştirmesi gereken yönleri belirlemesi,
• Sağlığını koruyan uygun davranışları günlük yaşamına yansıtması

beklenmektedir.

Programda özellikle:

uyku düzeni,
yeterli ve dengeli beslenme,
ağız ve diş sağlığı,
mevsimine göre giyinme,
kişisel bakım ve temizlik

üzerinde durulmaktadır.

Ayrıca günlük tutma, araştırma yapma ve sağlığın korunmasının önemine yönelik hikâye, şiir veya şarkı gibi özgün ürünler hazırlama çalışmaları önerilmektedir.

Unutmayalım:

Sağlıklı olmak için tek bir davranış yeterli değildir. Düzenli uyku, dengeli beslenme, temizlik, ağız ve diş bakımı ve hava koşullarına uygun giyinme gibi davranışları günlük yaşamımızın bir parçası hâline getirmeliyiz.

Cemalin Etkinlik Fabrikası tarafından hazırlanan Sağlığı Koruma Konu Özeti, 3. sınıf öğrencilerinin sağlığı koruyan davranışları tanımalarına, kendi günlük alışkanlıklarını değerlendirmelerine ve sağlıklı yaşam davranışlarını düzenli hâle getirmelerine yardımcı olmak amacıyla kullanılabilir.

Çalışma; konu anlatımı, sağlıklı-sağlıksız davranış sınıflandırması, örnek olaylar, sağlık günlüğü, haftalık sağlık takip çizelgesi, sağlıklı alışkanlık kartları, sağlık çarkı, öz değerlendirme, hedef belirleme, poster-afiş hazırlama, hikâye ve şiir oluşturma, akıllı tahta etkinliği, öğrenci defteri veya ev çalışmasında yardımcı materyal olarak değerlendirilebilir.

Düzenli uyuyor, dengeli besleniyor, temizliğimize dikkat ediyor ve sağlığımızı koruyan alışkanlıkları günlük yaşamımıza yerleştiriyoruz!