3. Sınıf Hayat Bilgisi Okuldaki Hak ve Sorumluluklar – Konu Özeti

3. sınıf Hayat Bilgisi dersinin 3, 4. haftalarda işlenen “Okuldaki Hak Ve Sorumluluklar” konusu için hazırlanan konu özeti, renkli defter notu ve siyah-beyaz boyama çalışmasını bu sayfada inceleyebilirsiniz.

3. Sınıf Hayat Bilgisi Okuldaki Hak ve Sorumluluklar

3. Sınıf Hayat Bilgisi Okuldaki Hak ve Sorumluluklar – Konu Özeti
4. Sınıf Hayat Bilgisi Okuldaki Hak ve Sorumluluklar konusu, okulda sahip olduğumuz hakları tanımamıza, sorumluluklarımızı fark etmemize ve okul yaşamında hak ve sorumluluklarımıza uygun davranmamıza yardımcı olur.

Okul yalnızca ders öğrendiğimiz bir yer değildir.

Okulda:

arkadaşlarımızla birlikte yaşarız,
öğretmenlerimizle iletişim kurarız,
etkinliklere katılırız,
ortak alanları kullanırız,
çeşitli görevler üstleniriz.

Bu nedenle okul yaşamının düzenli, güvenli ve adil olması için herkesin bazı hakları ve bazı sorumlulukları vardır.

HAK NEDİR?

Hak, insanların sahip olduğu ve yararlanabileceği imkân ve özgürlüklerdir.

Bir öğrenci olarak okulda sahip olduğumuz haklardan bazıları:

eğitim almak,
güvenli bir ortamda bulunmak,
düşüncelerimizi uygun biçimde ifade etmek,
okuldaki etkinliklere katılmak,
adil davranılmak,
saygı görmek

şeklinde düşünülebilir.

Haklarımızı bilmek önemlidir.

Ancak kendi haklarımızı kullanırken başka insanların haklarına da saygı göstermeliyiz.

SORUMLULUK NEDİR?

Sorumluluk, üzerimize düşen görevleri yerine getirmek ve davranışlarımızın sonuçlarını düşünmek demektir.

Okuldaki sorumluluklarımızdan bazıları:

derslere zamanında katılmak,
ödevlerimizi yapmak,
okul ve sınıf kurallarına uymak,
arkadaşlarımıza saygılı davranmak,
ortak kullanılan eşyaları korumak,
çevremizi temiz tutmak,
verilen görevleri yerine getirmek

şeklindedir.

HAK VE SORUMLULUK BİRBİRİYLE İLİŞKİLİDİR

Haklarımız ve sorumluluklarımız birbirinden tamamen ayrı değildir.

Örneğin:

Eğitim alma hakkımız vardır.

Bunun yanında:

dersleri dikkatle dinlemek,
öğrenmek için çaba göstermek,
arkadaşlarımızın öğrenmesini engellememek

sorumluluğumuz vardır.

Başka bir örnek:

Okulda oyun oynama ve dinlenme hakkımız vardır.

Bunun yanında:

oyun sırasında arkadaşlarımıza zarar vermemek,
oyun alanını düzenli kullanmak,
kurallara uymak

sorumluluğumuz vardır.

EĞİTİM ALMA HAKKI

Her öğrencinin eğitim alma hakkı vardır.

Okulda:

derslere katılabilir,
öğretmeninden yardım isteyebilir,
yeni bilgiler öğrenebilir,
kendini geliştirebilir.

Eğitim hakkımızı kullanırken öğrenme ortamını korumamız gerekir.

DERSLERDEKİ SORUMLULUKLARIMIZ

Ders sırasında:

öğretmenimizi ve konuşan arkadaşımızı dinlemek,
söz almak için uygun zamanı beklemek,
ders araçlarımızı hazırlamak,
çalışmalara katılmak,
başkalarının öğrenmesini engellememek

sorumluluklarımız arasındadır.

SORU SORMA HAKKIMIZ

Anlamadığımız bir konu olduğunda soru sorabiliriz.

Örneğin:

“Bu bölümü tekrar açıklar mısınız?”

“Başka bir örnek verebilir misiniz?”

gibi sorular sorabiliriz.

Soru sorarken uygun zamanı beklemek ve saygılı bir dil kullanmak sorumluluğumuzdur.

DÜŞÜNCELERİMİZİ İFADE ETME HAKKIMIZ

Okulda düşüncelerimizi açıklayabiliriz.

Bir etkinlikle ilgili önerimizi söyleyebilir,

bir konu hakkındaki görüşümüzü paylaşabiliriz.

Ancak düşüncelerimizi ifade ederken:

başkalarını küçümsememeli,
hakaret etmemeli,
arkadaşlarımızın düşüncelerine saygı göstermeliyiz.

FARKLI DÜŞÜNCELERE SAYGI

Sınıftaki herkes aynı şeyi düşünmek zorunda değildir.

Bir arkadaşımızın fikri bizimkinden farklı olabilir.

Böyle durumlarda:

dikkatle dinleriz,
sözünü kesmeyiz,
saygılı biçimde kendi fikrimizi söyleriz.

Farklı düşüncelere saygı göstermek birlikte yaşama kültürünün önemli bir parçasıdır.

GÜVENLİ BİR OKULDA BULUNMA HAKKI

Öğrencilerin güvenli bir ortamda eğitim görmesi önemlidir.

Bu nedenle okulda güvenlik kurallarına uyarız.

Örneğin:

koridorda kontrolsüz koşmayız,
arkadaşlarımızı itmeyiz,
tehlikeli eşyalarla oynamayız,
acil durum kurallarına uyarız.

Güvenlik hepimizin ortak sorumluluğudur.

SAYGI GÖRME HAKKI

Her öğrenci saygı görmelidir.

Kimsenin:

görünüşü,
başarısı,
yetenekleri,
özellikleri

nedeniyle küçümsenmesi doğru değildir.

Biz nasıl saygı görmek istiyorsak arkadaşlarımıza da saygılı davranmalıyız.

ADİL DAVRANILMA HAKKI

Okulda öğrencilere adil davranılması önemlidir.

Adalet:

herkese her durumda tamamen aynı şeyi vermek

anlamına gelmeyebilir.

İnsanların ihtiyaçlarını ve koşullarını dikkate alarak hakkaniyetli davranmak önemlidir.

Sınıf içi görevlerin ve ortak çalışmaların adil biçimde paylaşılması buna örnek olabilir.

OYUN VE DİNLENME

Teneffüslerde dinlenebilir, oyun oynayabilir ve arkadaşlarımızla zaman geçirebiliriz.

Bu sırada:

başkalarının oyun hakkını engellememeli,
arkadaşlarımıza zarar vermemeli,
oyun alanındaki kurallara uymalıyız.

Bir kişinin hakkını kullanması başkasının hakkını ortadan kaldırmamalıdır.

OKUL ETKİNLİKLERİNE KATILMA

Okulda:

spor,
sanat,
bilim,
sosyal etkinlikler

düzenlenebilir.

Öğrenciler ilgi ve uygunluklarına göre bu etkinliklere katılabilir.

Güncel öğretim programında öğrencilerin okulda uygulanmasını istedikleri sosyal etkinliklerle ilgili isteklerini ifade etmelerine yönelik çalışmalar yapılması özellikle belirtilmektedir.

SOSYAL ETKİNLİKLERDE SORUMLULUK

Bir etkinliğe katıldığımızda:

aldığımız görevi yerine getiririz,
grubumuzla iş birliği yaparız,
araç gereçleri dikkatli kullanırız,
etkinlik kurallarına uyarız.

Katılım hakkımızın yanında bu sorumluluklarımız da vardır.

OKUL EŞYALARINI KULLANMA

Sınıftaki:

sıralar,
kitaplar,
akıllı tahta,
spor araçları,
sanat malzemeleri

ortak kullanım için bulunabilir.

Bu araçlardan yararlanabiliriz.

Ancak onları dikkatli kullanmak sorumluluğumuzdur.

ORTAK EŞYALARI KORURUZ

Okul eşyaları yalnızca bir öğrenciye ait değildir.

Başka öğrenciler de kullanacaktır.

Bu nedenle:

sırayı karalamamak,
kitapları yırtmamak,
araç gereçleri kırmamak

önemlidir.

Ortak eşyaları korumak toplumsal sorumluluk örneğidir.

TEMİZ BİR ORTAMDA BULUNMA

Temiz bir okulda bulunmak hepimiz için önemlidir.

Temizlik görevlilerinin bulunması öğrencilerin hiçbir sorumluluğu olmadığı anlamına gelmez.

Biz de:

çöpümüzü çöp kutusuna atar,
sınıfımızı temiz kullanır,
lavaboları düzenli bırakır,
bahçeye çöp atmayız.

ÇEVREYİ TEMİZ TUTMAK

Okulumuzu temiz tutmak yalnızca görünüş için değildir.

Temiz çevre:

sağlık,
düzen,
ortak yaşam

açısından önemlidir.

Bir kişinin bıraktığı çöp başka insanların kullandığı alanı da etkiler.

ARKADAŞLIK İLİŞKİLERİNDE HAKLAR

Her öğrencinin:

saygı görme,
kendini güvende hissetme,
oyunlara adil biçimde katılabilme,
düşüncesini ifade edebilme

hakkı vardır.

Arkadaşlarımızın bu haklarına saygı göstermeliyiz.

ARKADAŞLIK İLİŞKİLERİNDE SORUMLULUKLAR

Arkadaşlarımıza:

nazik davranmak,
onları dinlemek,
eşyalarını izinsiz almamak,
alay etmemek,
yardımlaşmak

sorumlu davranışlara örnektir.

BAŞKASININ EŞYASINI KULLANMAK

Arkadaşımızın kalemine ihtiyacımız varsa:

izinsiz almak yerine

“Kalemini kullanabilir miyim?”

diye sorarız.

İzin verilirse dikkatli kullanıp geri veririz.

Bu davranış hem haklara hem sorumluluklara saygı gösterir.

KİŞİSEL ALANA SAYGI

Her öğrencinin kişisel alanına ve özel eşyalarına saygı gösterilmelidir.

Arkadaşımızın:

çantasını,
defterini,
özel eşyalarını

izinsiz karıştırmamalıyız.

Bizim kişisel alanımıza saygı gösterilmesini istemek de hakkımızdır.

ZORBALIK DOĞRU DEĞİLDİR

Bir öğrenciyi:

sürekli rahatsız etmek,
küçümsemek,
tehdit etmek,
gruptan dışlamak,
eşyasına zarar vermek

doğru değildir.

Böyle bir durum yaşarsak güvendiğimiz bir öğretmen veya okul yöneticisinden yardım istemeliyiz.

YARDIM İSTEMEK HAKTIR

Bir sorunla karşılaştığımızda her şeyi tek başımıza çözmek zorunda değiliz.

Öğretmenimizden,

rehber öğretmenden,

okul yöneticilerinden

uygun biçimde yardım isteyebiliriz.

Bir sorunu yetişkine anlatmak şikâyetçilik değildir; güvenliğimizi ve haklarımızı korumanın bir yolu olabilir.

KURALLARA UYMA SORUMLULUĞU

Okul kuralları herkesin daha güvenli ve düzenli biçimde bir arada yaşayabilmesi için vardır.

Kurallara:

yalnızca öğretmen bizi görürken değil,

her zaman

uymaya çalışmalıyız.

Sorumluluk doğru davranışı kimse hatırlatmadan da yapabilmektir.

ZAMANINDA OKULA GELMEK

Derslerin belirlenen zamanda başlaması için okula zamanında gelmek önemlidir.

Geç kalmak:

kendi öğrenmemizi,
dersin düzenini

etkileyebilir.

Bu nedenle hazırlanma ve zaman yönetimi konusunda sorumluluk almalıyız.

ÖDEV VE ÇALIŞMALAR

Ödevler ve sınıf çalışmaları öğrenmemizi destekler.

Verilen çalışmaları:

zamanında,
özenli,
kendi emeğimizle

yapmaya çalışmalıyız.

Anlamadığımız durumda yardım isteyebiliriz.

KENDİ ÇALIŞMAMIZI YAPARIZ

Bir arkadaşımızın ödevini aynen kopyalamak doğru değildir.

Yardım almak başka,

başkasının çalışmasını kendi çalışmamız gibi göstermek başka bir davranıştır.

Çalışmalarımızda dürüst olmalıyız.

GÖREV PAYLAŞIMI

Sınıfta veya grup çalışmasında görevler paylaşılabilir.

Örneğin:

yazıcı,
sunucu,
malzeme sorumlusu,
zaman takipçisi

gibi görevler belirlenebilir.

Her öğrenci aldığı görevi yerine getirmeye çalışmalıdır.

Güncel programda öğrencilerin görev paylaşımı yapması doğrudan beklenmektedir.

İŞ BİRLİĞİ

Bir grup çalışmasında:

birbirimizi dinleriz,
görevleri paylaşırız,
yardımlaşırız,
ortak bir sonuca ulaşmaya çalışırız.

İş birliği yalnızca kendi istediğimizi yapmak değildir.

Grubun diğer üyelerinin görüşlerini de dikkate almalıyız.

HAKLARIMIZI BİLMEK

Haklarımızı bilmek onları gerektiğinde uygun yollarla korumamıza yardımcı olur.

Örneğin kendimizi haksızlığa uğramış hissediyorsak:

durumu sakin biçimde anlatabilir,
öğretmenimizle konuşabilir,
uygun çözüm yollarını birlikte arayabiliriz.

HAKKIMIZI KORURKEN SAYGILI OLURUZ

Bir hakkımızı savunmak:

bağırmak,
hakaret etmek,
başkasına zarar vermek

anlamına gelmez.

Düşüncemizi açık ve saygılı biçimde ifade edebiliriz.

BAŞKALARININ HAKLARINI KORUMAK

Sadece kendi haklarımızı düşünmemeliyiz.

Bir arkadaşımıza haksızlık yapıldığını görürsek:

ona destek olabilir,
uygun biçimde yetişkinlerden yardım isteyebiliriz.

Adalet herkesin hakkını önemsemeyi gerektirir.

HAK VE İSTEK AYNI ŞEY DEĞİLDİR

Her istediğimiz şey bir hak değildir.

Örneğin:

Eğitim almak → haktır.

Güvenli ortamda bulunmak → haktır.

Her istediğimiz oyuncağın okul tarafından alınmasını istemek → hak değildir.

Hak ile istek arasındaki farkı anlamak önemlidir.

SORUMLULUK VE CEZA AYNI ŞEY DEĞİLDİR

Sorumluluk yalnızca ceza almamak için yaptığımız işler değildir.

Sorumluluk:

doğru olduğunu bildiğimiz davranışları yerine getirmek

demektir.

Örneğin sınıfı temiz kullanmamızın nedeni yalnızca öğretmenin uyarmaması değil, ortak yaşam alanımıza saygı göstermemizdir.

OKULDA FİKİRLERİMİZİ PAYLAŞABİLİRİZ

Okulla ilgili bir önerimiz olabilir.

Örneğin:

kitap okuma etkinliği,
spor günü,
sanat sergisi,
bilim etkinliği

yapılmasını isteyebiliriz.

Bu isteğimizi uygun yollarla öğretmenimize veya okul yönetimine iletebiliriz.

Güncel program da öğrencilerin okulda uygulamak istedikleri sosyal etkinliklerle ilgili isteklerini ifade etmelerini desteklemektedir.

İSTEK KUTUSU

Sınıfta bir istek ve öneri kutusu hazırlanabilir.

Öğrenciler:

yapılmasını istedikleri etkinliği,
sınıfla ilgili önerilerini,
çözüm bulunmasını istedikleri konuları

uygun dille yazabilir.

Programın destekleme çalışmalarında öğrencilerin okuldan beklentilerini ifade edebilecekleri bir istek kutusu hazırlanması da önerilmektedir.

ÖĞRETMENİMİZE SORABİLİRİZ

Okuldaki hak ve sorumluluklarla ilgili merak ettiklerimizi öğretmenimize sorabiliriz.

Örneğin:

“Okulda hangi haklara sahibiz?”

“Bir sorun yaşadığımızda kime başvurabiliriz?”

“Okul eşyalarını kullanırken nelere dikkat etmeliyiz?”

gibi sorular hazırlanabilir.

OKUL YÖNETİCİSİYLE GÖRÜŞME

Güncel programda öğrencilerin okuldaki hak ve sorumluluklarla ilgili sorularını öğretmen veya okul yöneticilerine yapılandırılmış röportaj ve görüşme yoluyla sormaları önerilmektedir.

Örneğin:

“Öğrencilerin okulda en önemli sorumlulukları nelerdir?”

“Okulda öğrencilerin güvenliği için hangi çalışmalar yapılıyor?”

“Öğrenciler önerilerini yönetime nasıl iletebilir?”

gibi sorular hazırlanabilir.

BİLGİLERİMİZİ LİSTELEYELİM

Görüşmeler sonucunda sınıfça iki bölüm oluşturabiliriz:

OKULDAKİ HAKLARIM

ve

OKULDAKİ SORUMLULUKLARIM.

Böylece topladığımız bilgileri düzenli biçimde gösterebiliriz.

OKULDAKİ HAKLARIM

Örnek olarak:

Eğitim alma

Güvenli ortamda bulunma

Saygı görme

Düşüncesini ifade etme

Uygun sosyal etkinliklere katılma

Okul imkânlarından kurallara uygun yararlanma

haklarından söz edebiliriz.

OKULDAKİ SORUMLULUKLARIM

Örnek olarak:

Derslere zamanında katılmak

Kurallara uymak

Görevleri yerine getirmek

Arkadaşlara ve çalışanlara saygılı olmak

Ortak alanları temiz tutmak

Okul eşyalarını korumak

Grup çalışmalarında üzerine düşeni yapmak

sorumluluklarımızdan söz edebiliriz.

HAK MI SORUMLULUK MU?

“Eğitim almak.”

Hak.

“Okul eşyalarını korumak.”

Sorumluluk.

“Güvenli ortamda bulunmak.”

Hak.

“Arkadaşlarımıza saygılı davranmak.”

Sorumluluk.

“Düşüncemizi uygun biçimde açıklamak.”

Hak.

“Başkalarının düşüncelerini dinlemek.”

Sorumluluk.

HAK VE SORUMLULUK EŞLEŞTİRME

Eğitim alma hakkı → Derslere katılma ve öğrenmek için çaba gösterme sorumluluğu.

Oyun oynama hakkı → Oyun kurallarına uyma ve arkadaşlara zarar vermeme sorumluluğu.

Okul araçlarından yararlanma hakkı → Araçları dikkatli kullanma sorumluluğu.

Düşüncesini ifade etme hakkı → Başkalarının düşüncelerine saygı gösterme sorumluluğu.

Temiz ortamda bulunma hakkı → Çevreyi temiz tutma sorumluluğu.

Bu eşleştirmeler hak ve sorumluluğun birbirini tamamladığını fark etmemize yardımcı olur.

DOĞRU MU YANLIŞ MI?

“Her öğrencinin eğitim alma hakkı vardır.”

Doğru.

“Okul eşyalarına zarar vermek hakkımızdır.”

Yanlış.

“Düşüncemizi saygılı biçimde ifade edebiliriz.”

Doğru.

“Arkadaşımızın eşyasını izin almadan kullanabiliriz.”

Yanlış.

“Ortak alanları temiz tutmak sorumluluğumuzdur.”

Doğru.

“Yalnızca kendi haklarımız önemlidir.”

Yanlış.

“Grup çalışmasında aldığımız görevi yerine getirmek sorumluluktur.”

Doğru.

“Bir sorun yaşadığımızda öğretmenimizden yardım isteyebiliriz.”

Doğru.

BOŞLUĞU TAMAMLAYALIM

Sahip olduğumuz imkân ve özgürlüklere ______ denir.

Cevap:

hak

Üzerimize düşen görevleri yerine getirmeye ______ denir.

Cevap:

sorumluluk

Okul eşyalarını ______ kullanmalıyız.

Cevap:

dikkatli

Arkadaşlarımızın düşüncelerine ______ göstermeliyiz.

Cevap:

saygı

Grup çalışmalarında aldığımız ______ yerine getirmeliyiz.

Cevap:

görevi

ÖRNEK OLAY: SÖZ HAKKI

Öğretmen sınıfa bir soru sordu.

Mert cevap vermek istiyor.

Ne yapmalı?

Uygun biçimde söz istemeli ve sırası geldiğinde düşüncesini açıklamalıdır.

Konuşma hakkını kullanırken arkadaşlarının söz hakkına da saygı göstermelidir.

ÖRNEK OLAY: OKUL EŞYASI

Ece sınıftaki kitabı kullanıyor.

Ders bittikten sonra kitabı masanın üzerine atıp bırakıyor.

Bu davranış doğru mudur?

Hayır.

Okul kaynaklarından yararlanma hakkı vardır ancak onları dikkatli kullanıp uygun yerine bırakma sorumluluğu da vardır.

ÖRNEK OLAY: OYUN

Ali ve arkadaşları teneffüste oyun oynuyor.

Ali başka bir öğrencinin oyuna katılmasına sürekli engel oluyor.

Bu davranış adil değildir.

Oyun ve etkinliklerde arkadaşlarımızın haklarına saygılı davranmalıyız.

ÖRNEK OLAY: SINIF TEMİZLİĞİ

Zeynep elindeki kâğıdı yere atıyor.

“Temizlik görevlisi toplar.”

diyor.

Bu düşünce doğru değildir.

Temizlik görevlileri okulun temizliğine katkı sağlar ancak çevreyi kirletmemek herkesin sorumluluğudur.

ÖRNEK OLAY: GRUP ÇALIŞMASI

Dört öğrenci sunum hazırlıyor.

Bir öğrenci hiçbir görev yapmak istemiyor.

Grup çalışmasında herkes üzerine aldığı görevi yerine getirmelidir.

Bu davranış iş birliği ve sorumluluk açısından önemlidir.

SORUMLULUK ÇİZELGESİ

Güncel öğretim programında günlük veya haftalık sorumluluk çizelgelerinin kullanılması önerilmektedir.

Örneğin:

Derse zamanında geldim.

Görevimi tamamladım.

Arkadaşlarımı dinledim.

Ortak eşyaları dikkatli kullandım.

Çevremi temiz tuttum.

Kurallara uygun davrandım.

Hafta sonunda kendi davranışlarımızı değerlendirebiliriz.

ÖZ DEĞERLENDİRME

Kendimize şu seçenekleri verebiliriz:

Her zaman

Bazen

Geliştirmeliyim

Örneğin:

“Arkadaşım konuşurken onu dinlerim.”

Her zaman □

Bazen □

Geliştirmeliyim □

Bu çalışma davranışlarımızı fark etmemize yardımcı olur.

Programda öğrencilerin kendi davranışlarını öz değerlendirme formuyla değerlendirmeleri açıkça önerilmektedir.

SORUMLULUK GÜNLÜĞÜ

Bir hafta boyunca her gün yaptığımız sorumlu bir davranışı yazabiliriz.

Pazartesi:
Ödevimi zamanında yaptım.

Salı:
Arkadaşım konuşurken onu dinledim.

Çarşamba:
Ortak kullandığımız kitabı yerine koydum.

Perşembe:
Sınıfımı temiz tuttum.

Cuma:
Grup görevimi tamamladım.

Bu günlük sorumluluğu alışkanlık hâline getirmemize yardımcı olabilir.

SINIF HAK VE SORUMLULUK POSTERİ

Posterimizi iki bölüme ayırabiliriz.

HAKLARIMIZ

Eğitim almak

Saygı görmek

Güvende olmak

Düşüncelerimizi ifade etmek

Etkinliklere katılmak

SORUMLULUKLARIMIZ

Kurallara uymak

Saygılı davranmak

Görevleri yerine getirmek

Okul eşyalarını korumak

Çevreyi temiz tutmak

Poster sınıfta görülebilecek bir yere asılabilir.

HAK VE SORUMLULUK KARTLARI

Kartlarda farklı davranışlar bulunabilir.

Örneğin:

“Derslere katılmak.”

“Düşüncesini ifade etmek.”

“Okul eşyasını korumak.”

“Güvenli ortamda eğitim görmek.”

Öğrenciler kartları:

HAK

ve

SORUMLULUK

başlıkları altında sınıflandırabilir.

Ancak bazı durumlarda hak ve sorumlulukların birlikte ele alınabileceği de açıklanmalıdır.

ROL OYNAMA ETKİNLİĞİ

Öğrenciler çeşitli okul durumlarını canlandırabilir.

Örneğin:

Bir arkadaşının sözünü kesen öğrenci.

Okul eşyasını dikkatli kullanan öğrenci.

Fikrini saygılı biçimde ifade eden öğrenci.

Grup görevini yerine getirmeyen öğrenci.

Canlandırmadan sonra:

“Hangi hak veya sorumlulukla ilgiliydi?”

sorusu sorulabilir.

SINIFTA ADALET

Sınıf içinde görev dağılımı yapılırken adil davranmaya çalışırız.

Aynı öğrencinin sürekli bütün görevleri yapması doğru olmayabilir.

Görevler uygun biçimde paylaşılabilir.

Bu durum adalet ve sorumluluk değerlerini birlikte öğrenmemizi sağlar.

YARDIMLAŞMA

Bir arkadaşımız bir görevde zorlandığında ona yardım edebiliriz.

Ancak yardım etmek onun bütün görevini yapmak anlamına gelmez.

Örneğin:

anlamadığı yeri açıklayabilir,

malzemesini bulmasına yardımcı olabiliriz.

Yardımlaşma sınıf ortamını güçlendirir.

SORUMLULUK ALMAK KENDİMİZE GÜVENİMİZİ GELİŞTİRİR

Bir görevi başarıyla tamamladığımızda:

“Bunu yapabildim.”

duygusunu yaşayabiliriz.

Bu nedenle yaşımıza uygun görevler almak gelişimimiz açısından önemlidir.

HAKLARIMIZI BİLMEK NEDEN ÖNEMLİDİR?

Haklarımızı bilirsek:

hangi davranışların uygun olduğunu daha iyi anlayabilir,

gerektiğinde yardım isteyebilir,

başkalarının haklarına daha fazla saygı gösterebiliriz.

Hak bilgisi vatandaşlık bilincimizin gelişmesine katkı sağlar.

SORUMLULUKLARIMIZI YERİNE GETİRMEK NEDEN ÖNEMLİDİR?

Herkes yalnızca haklarını kullanıp sorumluluklarını yerine getirmeseydi okulda:

düzensizlik,
kirlilik,
anlaşmazlık,
güvensizlik

oluşabilirdi.

Sorumluluklarımızı yerine getirdiğimizde ortak yaşam daha düzenli hâle gelir.

HAKLAR BAŞKALARINA ZARAR VERME ÖZGÜRLÜĞÜ DEĞİLDİR

“Düşüncemi söylemek benim hakkım.”

diyerek arkadaşımıza hakaret edemeyiz.

“Oyun oynamak benim hakkım.”

diyerek başka öğrencilere zarar veremeyiz.

Haklarımızı başka insanların haklarına saygı göstererek kullanırız.

HAK VE SORUMLULUK DENGESİ

Sağlıklı bir okul ortamında:

haklarımız korunur

ve

sorumluluklarımız yerine getirilir.

Bu iki kavram birlikte düşünüldüğünde daha adil ve düzenli bir okul yaşamı oluşur.

OKULDA KARARLARA KATILMA

Öğrenciler okul veya sınıf yaşamını ilgilendiren bazı konularda fikirlerini paylaşabilir.

Örneğin:

sınıf kitaplığı düzeni,

yapılacak sosyal etkinlik,

grup çalışmasının biçimi

hakkında öneride bulunabiliriz.

Fikir belirtme hakkımızı kullanırken ortak kararlara ve başkalarının görüşlerine saygı gösteririz.

ÇEVREMİZDEKİ İNSANLARA SAYGI

Okulda yalnızca arkadaşlarımız bulunmaz.

Öğretmenler,

yöneticiler,

temizlik görevlileri,

güvenlik ve diğer okul çalışanları

da okul topluluğunun parçasıdır.

Herkese saygılı davranmak sorumluluğumuzdur.

OKUL ÇALIŞANLARININ EMEĞİNE SAYGI

Bir çalışan temizlediği alanı hemen kirletmek,

hazırlanan bir ortamı bozmak

saygılı davranış değildir.

Okuldaki herkesin emeğine değer vermeliyiz.

SORUNLARI KONUŞARAK ÇÖZERİZ

Bir arkadaşımızla anlaşmazlık yaşadığımızda:

bağırmak,
itmek,
vurmak

yerine konuşmayı deneriz.

Sakin biçimde:

“Bu davranışın beni rahatsız etti.”

diyebiliriz.

Sorun devam ederse bir öğretmenden yardım isteyebiliriz.

OKULDAKİ HAK VE SORUMLULUKLARI ARAŞTIRIYORUZ

Güncel program bu konuda öğrencilerin yalnızca hazır bilgileri okumalarını değil, bilgi toplamalarını da desteklemektedir.

Öğretmen veya okul yöneticisiyle görüşme yapılabilir.

Öğrenciler merak ettikleri soruları önceden hazırlayabilir.

Elde edilen bilgiler grup çalışmasıyla düzenlenebilir.

Böylece kendi okulumuza ilişkin gerçek bilgiler ediniriz.

RÖPORTAJ FORMU

Görüşeceğim kişi:

Sorum:

Okulumuzda öğrencilerin hangi hakları vardır?

Cevap:

Sorum:

Öğrencilerin en önemli sorumluluklarından bazıları nelerdir?

Cevap:

Sorum:

Bir öğrenci hakkının ihlal edildiğini düşünürse kimden yardım isteyebilir?

Cevap:

Bu çalışma bilgi toplama becerimizi destekler.

SINIF LİSTESİ HAZIRLAYALIM

Görüşmelerden sonra sınıfça:

“Okuldaki Haklarımız ve Sorumluluklarımız”

başlıklı ortak bir liste hazırlayabiliriz.

Liste hazırlanırken herkes fikrini paylaşabilir.

Sonuçta sınıfça ortak bir ürün ortaya çıkarabiliriz.

DUYURU BÜLTENİ

Programın zenginleştirme bölümünde öğrencilerin okuldaki hak ve sorumluluklarına yönelik sunum veya duyuru bülteni gibi özgün ürün hazırlamaları önerilmektedir.

Bir duyuru bülteni şöyle düzenlenebilir:

HAKKINI BİL!

SORUMLULUĞUNU YERİNE GETİR!

Eğitim hakkını kullan.

Arkadaşlarının öğrenme hakkına saygı göster.

Okul eşyalarını koru.

Düşünceni saygılı biçimde ifade et.

Görevini zamanında tamamla.

Bu bülten sınıf veya okul panosunda kullanılabilir.

KENDİ DAVRANIŞLARIMIZI GÖZDEN GEÇİRİYORUZ

Bu konunun sonunda yalnızca bilgimizi değil davranışlarımızı da değerlendirmeliyiz.

Kendimize şu soruları sorabiliriz:

Derslere zamanında katılıyor muyum?

Arkadaşlarımı dinliyor muyum?

Fikirlerimi saygılı biçimde açıklıyor muyum?

Okul eşyalarını koruyor muyum?

Grup görevlerimi yapıyor muyum?

Sınıfımı temiz tutuyor muyum?

Bir sorun olduğunda uygun kişiden yardım istiyor muyum?

Bu sorular gerçek davranışlarımızı geliştirmemize yardımcı olur.

ÖĞRENDİKLERİMİZİ KONTROL EDELİM

Hak kavramını açıklayabiliyor muyum?

Sorumluluk kavramını açıklayabiliyor muyum?

Okuldaki haklarımdan örnek verebiliyor muyum?

Okuldaki sorumluluklarımdan örnek verebiliyor muyum?

Eğitim alma hakkımın olduğunu biliyor muyum?

Güvenli ve saygılı bir okul ortamında bulunma hakkımı biliyor muyum?

Düşüncemi uygun biçimde ifade edebiliyor muyum?

Başkalarının düşüncelerine saygı gösteriyor muyum?

Okul eşyalarını dikkatli kullanıyor muyum?

Ortak alanları temiz tutuyor muyum?

Grup çalışmalarında görevimi yerine getiriyor muyum?

Hak kullanırken başkalarının haklarını da düşünmem gerektiğini biliyor muyum?

Bir sorun yaşadığımda öğretmen veya okul yöneticisinden yardım isteyebiliyor muyum?

Okuldaki sosyal etkinliklerle ilgili istek ve önerilerimi uygun yollarla ifade edebiliyor muyum?

Kendi davranışlarımı değerlendirebiliyor muyum?

ÖĞRENDİKLERİMİZİ HATIRLAYALIM

3. Sınıf Hayat Bilgisi Okuldaki Hak ve Sorumluluklar konusunda okul yaşamındaki haklarımızı ve sorumluluklarımızı öğreniriz.

Okuldaki haklarımız arasında:

eğitim alma,
saygı görme,
güvenli ortamda bulunma,
düşüncelerimizi uygun biçimde ifade etme,
uygun sosyal etkinliklere katılma,
okulun sunduğu imkânlardan kurallara uygun yararlanma

gibi haklar bulunabilir.

Okuldaki sorumluluklarımız arasında:

derslere zamanında katılma,
öğrenmek için çaba gösterme,
arkadaşlara ve okul çalışanlarına saygılı davranma,
okul kurallarına uyma,
ortak eşyaları koruma,
çevreyi temiz tutma,
grup görevlerini yerine getirme,
başkalarının haklarına saygı gösterme

bulunur.

Hak ve sorumluluklar birbirini tamamlar.

Eğitim alma hakkımız vardır ancak arkadaşlarımızın öğrenmesini engellememek sorumluluğumuzdur.

Düşüncemizi ifade etme hakkımız vardır ancak başkalarının düşüncesine saygı göstermek sorumluluğumuzdur.

Okul imkânlarından yararlanma hakkımız vardır ancak ortak eşyaları korumak sorumluluğumuzdur.

Oyun oynama hakkımız vardır ancak arkadaşlarımıza zarar vermemek sorumluluğumuzdur.

Güncel Türkiye Yüzyılı Maarif Modeli’nde HB.3.1.2 kapsamında öğrencilerden okuldaki hak ve sorumluluklarını fark etmeleri, bunlarla ilgili öğretmen veya okul yöneticilerinden bilgi toplamaları, grup çalışmasıyla hak ve sorumluluk listesi hazırlamaları, görev paylaşımı yapmaları ve hak-sorumluluklarına uygun davranışları gerçek okul yaşamına aktarmaları beklenmektedir.

Ayrıca öğrencilerin okulda gerçekleştirilmesini istedikleri sosyal etkinliklerle ilgili isteklerini ifade etmeleri, görev ve sorumluluklarını günlük veya haftalık çizelgelerle takip etmeleri ve kendi davranışlarını öz değerlendirme yoluyla değerlendirmeleri desteklenmektedir.

Unutmayalım:

Haklarımızı bilmek kadar başkalarının haklarına saygı göstermek ve sorumluluklarımızı yerine getirmek de önemlidir. Her öğrenci üzerine düşeni yaptığında okul daha güvenli, adil, düzenli ve mutlu bir yaşam alanı olur.

Cemalin Etkinlik Fabrikası tarafından hazırlanan Okuldaki Hak ve Sorumluluklar Konu Özeti, 3. sınıf öğrencilerinin okul yaşamındaki haklarını ve sorumluluklarını fark etmelerine, hak ve sorumluluk arasındaki ilişkiyi anlamalarına, görevlerini yerine getirmelerine ve kendi davranışlarını değerlendirmelerine yardımcı olmak amacıyla kullanılabilir.

Çalışma; konu anlatımı, hak-sorumluluk eşleştirme, örnek olaylar, durum kartları, yapılandırılmış röportaj, hak ve sorumluluk listesi, sorumluluk günlüğü, günlük-haftalık çizelge, öz değerlendirme formu, rol oynama, sınıf posteri, duyuru bülteni, istek kutusu, akıllı tahta etkinliği, öğrenci defteri veya ev çalışmasında yardımcı materyal olarak değerlendirilebilir.

Haklarımızı biliyor, başkalarının haklarına saygı gösteriyor ve sorumluluklarımızı yerine getirerek daha güzel bir okul ortamına katkı sağlıyoruz!