3. sınıf Fen Bilimleri dersinin 1, 2. haftalarda işlenen “Bilimsel Bilgiye Ulaşma Yolları” konusu için hazırlanan konu özeti, renkli defter notu ve siyah-beyaz boyama çalışmasını bu sayfada inceleyebilirsiniz.
Bilimsel Bilgiye Ulaşma Yolları Konu Özeti
Bilimsel Bilgiye Ulaşma Yolları Renkli Görsel
Bilimsel Bilgiye Ulaşma Yolları Siyah-Beyaz Görsel
3. Sınıf Fen Bilimleri Bilimsel Bilgiye Ulaşma Yolları
- Sınıf Fen Bilimleri Bilimsel Bilgiye Ulaşma Yolları – Konu Özeti
Bilimsel Bilgiye Ulaşma Yolları konusunda merak ettiğimiz bir konu hakkında soru sormayı, uygun yollarla bilgi toplamayı, gözlem ve deney yapmayı, verileri kaydetmeyi ve elde ettiğimiz bilgilerden çıkarım yapmayı öğreniriz.
BİLİM NEDİR?
Bilim, çevremizdeki olayları ve varlıkları anlamaya yönelik sistemli çalışmalar yapmamıza yardımcı olur.
Bilim sayesinde:
sorular sorarız,
gözlem yaparız,
bilgi toplarız,
deneyebiliriz,
sonuçları karşılaştırırız,
elde ettiğimiz bilgilerden çıkarımlar yaparız.
BİLİMSEL BİLGİ NEDİR?
Gözlem, araştırma, deney, veri ve kanıtlardan yararlanılarak ulaşılan bilgiler bilimsel bilgi ile ilişkilidir.
Bilimsel bilgiye ulaşırken yalnızca tahmin etmek yeterli değildir.
Tahminimizi:
gözlem,
araştırma,
deney,
veri
gibi yollarla desteklememiz gerekir.
MERAK BİLİMİN BAŞLANGICIDIR
Bilimsel araştırmalar çoğu zaman merakla başlar.
Örneğin:
Bitkiler neden ışığa yönelir?
Buz neden erir?
Bazı cisimler neden suda yüzer?
Tohum nasıl büyür?
gibi sorular bilimsel araştırmaya başlangıç olabilir.
ARAŞTIRILACAK KONUYU BELİRLEME
İlk olarak merak ettiğimiz konuyu açık biçimde belirleriz.
Örneğin:
“Fasulye tohumu ışık alan ve almayan ortamlarda nasıl gelişir?”
Bu soru araştırılabilir bir konuya yöneliktir.
SORU SORMA
Bir konuyu anlamak için uygun sorular sorarız.
Sorularımız:
açık,
anlaşılır,
araştırılabilir
olmalıdır.
Örneğin:
“Bitkinin büyümesi için su gerekli midir?”
araştırılabilecek bir sorudur.
TAHMİN ETME
Araştırmadan önce ne olabileceğini tahmin edebiliriz.
Örneğin:
“Işık alan bitkinin daha iyi gelişeceğini düşünüyorum.”
Bu bir tahmindir.
Tahmin sonuç değildir.
Daha sonra gözlem veya deneyle kontrol edilmelidir.
GÖZLEM YAPMA
Duyu organlarımızı veya uygun araçları kullanarak bir olay ya da varlık hakkında bilgi toplamaya gözlem yapma denebilir.
Örneğin:
Bir bitkinin boyunu her gün gözlemlemek,
gökyüzündeki bulutları incelemek,
bir buz parçasının erimesini izlemek
gözlem çalışmalarına örnektir.
GÖZLEMDE DİKKAT
Gözlem yaparken:
dikkatli olmalı,
gördüklerimizi doğru kaydetmeli,
kişisel tahminimizi gözlem sonucu gibi yazmamalıyız.
Örneğin:
“Bitkinin boyu 8 cm oldu.”
ölçüme dayalı bilgidir.
“Bence bu bitki çok güzel.”
ise kişisel görüştür.
DENEY YAPMA
Bir soruya cevap ararken kontrollü bir uygulama yapabiliriz.
Örneğin:
İki aynı bitkiden birini ışık alan,
diğerini karanlık ortamda tutmak
ve gelişimlerini karşılaştırmak bir deney çalışmasına dönüşebilir.
DENEYDE GÜVENLİK
Deney sırasında:
öğretmen yönergelerine uymalı,
bilmediğimiz maddeleri tatmamalı,
tehlikeli araçları izinsiz kullanmamalı,
çalışma alanını düzenli tutmalıyız.
MODEL OLUŞTURMA
Gerçek bir varlığı, olayı veya sistemi daha kolay anlamak için model oluşturabiliriz.
Örneğin:
Güneş-Dünya modelini,
bir canlı yaşam alanının maketini,
bir bitkinin bölümlerini gösteren modeli
kullanabiliriz.
Model gerçeğin kendisi değildir.
Gerçeği anlamamıza yardımcı olan bir gösterimdir.
VERİ TOPLAMA
Araştırma sırasında elde ettiğimiz bilgiler veri olabilir.
Örneğin bir bitkinin günlük boyları:
- gün → 4 cm
- gün → 5 cm
- gün → 7 cm
- gün → 8 cm
şeklinde veri oluşturabilir.
VERİ KAYDETME
Verileri unutmamak ve karşılaştırabilmek için kaydetmeliyiz.
Verileri:
tabloya,
çizelgeye,
not defterine,
uygun dijital ortama
kaydedebiliriz.
Örneğin:
Gün | Bitkinin Boyu
- gün | 4 cm
- gün | 5 cm
- gün | 7 cm
- gün | 8 cm
KARŞILAŞTIRMA YAPMA
Topladığımız bilgileri karşılaştırabiliriz.
Örneğin:
Işık alan bitkinin boyu → 12 cm
Işık almayan bitkinin boyu → 7 cm
Bu veriler arasında karşılaştırma yapabiliriz.
ÇIKARIM YAPMA
Gözlem ve verilerden yararlanarak ulaştığımız anlamlı sonuca çıkarım denebilir.
Örneğin:
Gözlem:
Işık alan bitki daha iyi gelişti.
Veriler:
Işık alan bitki 12 cm,
karanlıkta kalan bitki 7 cm oldu.
Çıkarım:
Bu koşullarda ışık alan bitki daha fazla büyüdü.
İLETİŞİM KURMA
Bilimsel çalışmada ulaştığımız sonuçları başkalarıyla paylaşmak önemlidir.
Sonuçlarımızı:
anlatarak,
poster hazırlayarak,
tablo ve görseller kullanarak,
yazılı rapor hazırlayarak
paylaşabiliriz.
BİLGİYE HANGİ YOLLARLA ULAŞABİLİRİZ?
Bilimsel bir soruya cevap ararken:
gözlem yapabilir,
deney yapabilir,
model oluşturabilir,
güvenilir kitaplardan yararlanabilir,
uzman kişilerden bilgi alabilir,
güvenilir dijital kaynakları inceleyebiliriz.
HER SORU İÇİN AYNI YOLU MU KULLANIRIZ?
Hayır.
Araştırdığımız konuya göre farklı yollar kullanabiliriz.
Örneğin:
“Bir bitkinin büyümesini” araştırırken gözlem ve deney yapılabilir.
“Geçmişte yaşamış bir bilim insanının çalışmalarını” öğrenmek için kitap, güvenilir dijital kaynak ve uzman görüşü kullanılabilir.
Bilimsel bilgiye ulaşmada her zaman aynı adımların aynı sırayla izlenmesi gerekmez.
HANGİ YOL UYGUN?
Soru:
“Yağmurdan sonra bahçedeki solucanların sayısı değişiyor mu?”
Uygun yollar:
gözlem,
sayma,
veri kaydetme,
karşılaştırma
olabilir.
Soru:
“Bir bilim insanı hangi konuda çalışmıştır?”
Uygun yollar:
güvenilir kitap,
ansiklopedi,
güvenilir dijital kaynak
olabilir.
ARAŞTIRMA YOLUNU DEĞERLENDİRME
Araştırma yaptıktan sonra şu soruları sorabiliriz:
Seçtiğim yöntem soruma cevap verdi mi?
Topladığım bilgiler yeterli mi?
Gözlemlerimi doğru kaydettim mi?
Başka bir yöntem kullanabilir miydim?
Sonucumu hangi bilgiler destekliyor?
Bu sorular bilimsel araştırmamızı değerlendirmemize yardımcı olur.
BİLGİ KAYNAKLARINDA DİKKAT
Her gördüğümüz bilgi doğru olmak zorunda değildir.
Bilginin:
kim tarafından hazırlandığını,
kanıta dayanıp dayanmadığını,
başka güvenilir kaynaklarla uyuşup uyuşmadığını
kontrol etmek yararlıdır.
BİR ARAŞTIRMA ÖRNEĞİ
Merak ettiğim konu:
Tohumların çimlenmesi
Sorum:
“Tohum su verilmeden çimlenir mi?”
Tahminim:
Su verilmeyen tohumun çimlenmeyeceğini düşünüyorum.
Yaptığım çalışma:
İki benzer tohum grubunu karşılaştırdım.
Birine su verdim.
Diğerine su vermedim.
Gözlem:
Su verilen grupta çimlenme görüldü.
Veri:
Gözlemlerimi gün gün kaydettim.
Çıkarım:
Bu koşullarda su verilen tohumlarda çimlenme gerçekleşti.
FB.3.1.1’İN TEMELİ
Güncel Türkiye Yüzyılı Maarif Modeli’nde öğrenciden:
Merak ettiği bilimsel bir konuyu tanımlaması,
Konu hakkında sorular sorması,
Sorularına cevap bulmak için bilgi toplaması,
Kullandığı bilimsel bilgiye ulaşma yollarının uygunluğunu değerlendirmesi,
Toplanan bilgilerden bilimsel bilgiye ulaşma yollarına ilişkin çıkarım yapması
beklenmektedir.
Bu nedenle öğrenme süreci:
MERAK ET
↓
KONUYU BELİRLE
↓
SORU SOR
↓
UYGUN BİLGİYE ULAŞMA YOLUNU SEÇ
↓
GÖZLEM / DENEY / MODEL / ARAŞTIRMA YAP
↓
VERİ TOPLA
↓
VERİLERİ KAYDET
↓
KARŞILAŞTIR
↓
ÇIKARIM YAP
↓
KULLANDIĞIN YÖNTEMİ DEĞERLENDİR
şeklinde düşünülebilir.
DOĞRU MU YANLIŞ MI?
“Bilimsel araştırma merakla başlayabilir.”
Doğru.
“Her bilimsel araştırmada aynı adımlar aynı sırayla uygulanmak zorundadır.”
Yanlış.
“Gözlem bilimsel bilgiye ulaşma yollarından biridir.”
Doğru.
“Deney sonucunu kaydetmeye gerek yoktur.”
Yanlış.
“Veriler karşılaştırılabilir.”
Doğru.
“Model oluşturma bilimsel bilgiye ulaşmada kullanılabilir.”
Doğru.
“Tahmin ile sonuç aynı şeydir.”
Yanlış.
BOŞLUĞU TAMAMLAYALIM
Bir konu hakkında dikkatli biçimde inceleme yapmaya ______ denir.
Cevap:
gözlem
Araştırma sırasında elde edilen bilgilere ______ denebilir.
Cevap:
veri
Verilerden anlamlı sonuç çıkarmaya ______ yapma denir.
Cevap:
çıkarım
BİLİMSEL ARAŞTIRMA KARTI
Merak ettiğim konu:
Sorum:
Tahminim:
Kullanacağım yöntem:
Gözlemim:
Topladığım veriler:
Çıkarımım:
Kullandığım yöntem uygun muydu?
ÖĞRENDİKLERİMİZİ HATIRLAYALIM
Bilimsel bilgiye ulaşırken:
tahmin edebilir,
gözlem yapabilir,
model oluşturabilir,
deney yapabilir,
veri toplayabilir,
verileri kaydedebilir,
karşılaştırabilir,
çıkarım yapabilir,
sonuçlarımızı başkalarıyla paylaşabiliriz.
Araştıracağımız konuya göre farklı yollar kullanabiliriz.
Bilimsel çalışmalarda her zaman aynı basamakların aynı sırayla izlenmesi gerekmez.
Cemalin Etkinlik Fabrikası tarafından hazırlanan Bilimsel Bilgiye Ulaşma Yolları Konu Özeti; soru sorma, tahmin, gözlem, deney, model oluşturma, veri toplama, veri kaydetme, karşılaştırma ve çıkarım çalışmalarında kullanılabilir.
Merak ediyor, sorular soruyor, uygun araştırma yollarını seçiyor ve topladığımız bilgilerden bilimsel çıkarımlar yapıyoruz!