4. Sınıf İnsan Olma Sorumluluğunu Taşımanın Yolları

4. sınıf İnsan Hakları dersinin 7. haftasında işlenen “İnsan Olma Sorumluluğunu Taşımanın Yolları” konusu için hazırlanan konu özeti, renkli defter notu ve siyah-beyaz boyama çalışmasını bu sayfada inceleyebilirsiniz.

4. Sınıf İnsan Olma Sorumluluğunu Taşımanın Yolları

4. Sınıf İnsan Hakları, Vatandaşlık ve Demokrasi – İnsan Olma Sorumluluğunu Taşımanın Yolları Konu Özeti

İnsan olmak yalnız haklara sahip olmak anlamına gelmez. Kendimize, başka insanlara, canlılara, doğaya ve ortak yaşam alanlarımıza karşı sorumluluklarımız da vardır.

İNSAN OLMA SORUMLULUĞU NEDİR?

İnsan:

düşünebilen,

karar verebilen,

davranışlarının sonuçlarını değerlendirebilen

bir varlıktır.

Bu nedenle davranışlarımızın:

kendimize,

başkalarına,

çevreye

etkisini düşünmeliyiz.

İnsan olma sorumluluğu:

yalnızca bir görev listesini tamamlamak değildir.

Değerli olanı:

korumak,

saygı göstermek,

zarar vermemek,

gerektiğinde yardım etmek

ile ilişkilidir.

KENDİME KARŞI SORUMLULUKLARIM

Kendimize karşı da sorumluluklarımız vardır.

Örneğin:

sağlığımıza dikkat etmek,

kişisel temizliğimizi yapmak,

güvenli davranmak,

eğitimimize önem vermek,

yeterli dinlenmek,

yardıma ihtiyaç duyduğumuzda yardım istemek

kendimize karşı sorumluluklarımızdandır.

KENDİME SAYGI

Kendi değerimizi bilmek:

başkalarından üstün olduğumuzu düşünmek

değildir.

Kendimize saygı:

bedenimizi,

sağlığımızı,

duygularımızı,

güvenliğimizi

önemsemektir.

AİLEME KARŞI SORUMLULUKLARIM

Aile içinde:

saygılı konuşmak,

yaşımıza uygun görevleri yerine getirmek,

ortak alanları düzenli kullanmak,

yardımlaşmak,

aile bireylerinin haklarına saygı göstermek

sorumluluklarımız olabilir.

Çocuk:

ailenin bütün yükünü taşımak

zorunda değildir.

Sorumluluklar:

yaşa ve gelişime uygun

olmalıdır.

ARKADAŞLARIMA KARŞI SORUMLULUKLARIM

Arkadaşlık:

yalnız birlikte oyun oynamak

değildir.

Arkadaşımıza karşı:

dürüst olmak,

alay etmemek,

sözünü dinlemek,

özel bilgisini izinsiz paylaşmamak,

zor durumda olduğunda destek olmak

sorumluluklarımızla ilişkilidir.

BAŞKALARININ HAKLARINA SAYGI

Bir toplumda:

herkesin kendi hakkını bilmesi

önemlidir.

Ancak bunun kadar önemli olan:

başkalarının hakkını

gözetmektir.

Örneğin:

Benim söz hakkım varsa

arkadaşımın da vardır.

Benim mahremiyetim önemliyse

başkasının mahremiyeti de önemlidir.

DİĞER İNSANLARA KARŞI SORUMLULUK

Tanımadığımız kişilere karşı da:

saygı,

adalet,

dürüstlük,

yardımseverlik

gibi sorumluluklarımız olabilir.

Örneğin:

toplu taşıma aracında başkasını rahatsız etmemek,

sırada hakkımıza düşeni beklemek,

ihtiyacı olan kişiye uygun biçimde yardım etmek

ortak yaşam sorumluluklarındandır.

DOĞAYA KARŞI SORUMLULUK

Doğa:

yalnız insanların kullanacağı sınırsız bir kaynak

değildir.

Su,

toprak,

orman,

hava,

diğer doğal varlıklar

korunmalıdır.

Doğaya karşı sorumluluk:

suyu israf etmemek,

çöp bırakmamak,

doğal alanlara zarar vermemek,

kaynakları bilinçli kullanmak

gibi davranışlarla gösterilebilir.

ÇEVREYE KARŞI SORUMLULUK

Sınıf,

okul,

sokak,

park,

mahalle

ortak yaşam çevremizin parçalarıdır.

Çevreyi:

temiz tutmak,

ortak eşyalara zarar vermemek,

gereksiz gürültü oluşturmamak,

çöpleri uygun yere bırakmak

sorumlu davranışlardır.

HAYVANLARA KARŞI SORUMLULUK

Hayvanlar:

canlıdır.

Onlara:

eziyet etmek,

korkutmak,

bilerek zarar vermek

doğru değildir.

Hayvanlara karşı:

merhametli,

duyarlı

davranmalıyız.

Ancak yabani veya tanımadığımız hayvanlara yaklaşırken:

kendi güvenliğimizi de

düşünmeliyiz.

YARDIM ETMEK HER ZAMAN DOKUNMAK MIDIR?

Hayır.

Örneğin yaralı bir hayvan gördüğümüzde:

bilmediğimiz biçimde müdahale etmek yerine

uygun yetişkin veya yetkili birime

haber vermek daha doğru olabilir.

Sorumluluk:

iyi niyetli olduğu kadar

güvenli davranmayı da gerektirir.

İNSANLIĞIN ORTAK MİRASI

Tarihî yapılar,

sanat eserleri,

bilimsel birikim,

kültürel değerler,

doğal miras alanları

insanlığın ortak mirasıyla ilişkilendirilebilir.

Bu değerler:

yalnız bugünkü insanların değil,

gelecek kuşakların da

yararlanabileceği değerlerdir.

ORTAK MİRASA KARŞI SORUMLULUK

Tarihî bir yapıya:

yazı yazmak,

zarar vermek,

parça koparmak

doğru değildir.

Müze eserlerine:

kurallara aykırı biçimde dokunmak

zarar verebilir.

Ortak mirası korumak:

geçmişe,

bugüne,

geleceğe

karşı sorumluluktur.

GELECEK KUŞAKLARA KARŞI SORUMLULUK

Bugün kullandığımız doğal ve kültürel kaynakların:

gelecekte de var olması

önemlidir.

Bu nedenle:

suyu,

enerjiyi,

ormanları,

kültürel mirası

yalnız bugünkü ihtiyaçlarımızı düşünerek kullanmamalıyız.

SORUMLULUK VE HAKLAR

Haklarımız ve sorumluluklarımız:

birlikte yaşamanın

iki önemli unsurudur.

Örneğin:

Ben temiz çevrede yaşama hakkına sahibim.

Sorumluluğum:

çevreyi kirletmemektir.

Ben saygı görme hakkına sahibim.

Sorumluluğum:

başkalarına saygı göstermektir.

BENİM OLMAYAN ŞEY BENİ İLGİLENDİRİR Mİ?

Evet.

Park:

yalnız benim değildir.

Ama onu korumak benim de sorumluluğumdur.

Okul eşyası:

yalnız bana ait değildir.

Ama zarar vermemek sorumluluğumdur.

Tarihî eser:

benim özel eşyam değildir.

Ama korunmasına saygı göstermek sorumluluğumdur.

ORTAK SORUMLULUK

Bazı sorunları:

tek kişinin çözmesi

mümkün değildir.

Örneğin:

çevre kirliliği,

trafik güvenliği,

ortak alanların korunması

birçok kişinin birlikte sorumlu davranmasını gerektirir.

Bu nedenle:

iş birliği

önemlidir.

SORUMLU DAVRANIŞ KİMSE GÖRMEDİĞİNDE DE DEVAM EDER Mİ?

Evet.

Sorumluluk:

yalnız ceza almamak

veya övgü almak için

yerine getirilmemelidir.

Örneğin:

kimse bakmasa da çöpümüzü yere atmamak

sorumlu davranıştır.

DÜRÜSTLÜK

İnsan olma sorumluluğu:

dürüstlükle de

ilişkilidir.

Yanlış yaptığımızda:

suçu başkasına atmak

yerine:

davranışımızın sorumluluğunu almak

önemlidir.

Örneğin:

sınıftaki bir eşyayı yanlışlıkla kırdıysak

durumu öğretmene söylemek

sorumlu davranıştır.

YARDIMLAŞMA

İnsanlar:

tek başlarına yaşamaz.

Birbirimize:

uygun,

güvenli,

saygılı

biçimde yardım etmek toplumsal yaşamı güçlendirir.

Örneğin:

arkadaşımızın anlamadığı bir konuda yardımcı olmak,

yaşlı bir kişiye uygun durumda destek olmak,

yardım kampanyasına yaşımıza uygun biçimde katılmak

yardımlaşmadır.

SORUMLULUK İLE FEDAKÂRLIK AYNI MIDIR?

Her sorumluluk:

kendimize zarar vermemizi

gerektirmez.

Örneğin:

tehlikeli bir kazada yardım etmek istiyoruz.

Kendimizi trafiğin ortasına atmak:

sorumlu davranış değildir.

Doğru sorumluluk:

güvenli yerde kalıp

uygun yetişkin veya acil yardım çağırmaktır.

SORUMLULUKLAR YAŞA GÖRE DEĞİŞİR

Bir 4. sınıf öğrencisinin sorumlulukları ile:

bir yetişkinin sorumlulukları

aynı değildir.

Çocuğun sorumlulukları:

yaşına,

gelişimine,

güvenliğine

uygun olmalıdır.

GÜNLÜK SORUMLULUK KARTI

Kime / neye karşı?

□ Kendime
□ Aileme
□ Arkadaşlarıma
□ Diğer insanlara
□ Doğaya
□ Hayvanlara
□ Ortak mirasa

Sorumluluğum:

Bugün nasıl yerine getirebilirim?

Yerine getirmezsem kim etkilenebilir?

Davranışımı nasıl geliştirebilirim?

ÖRNEK

Alan:
Doğa.

Sorumluluğum:
Suyu gereksiz kullanmamak.

Neden?
Su kaynakları sınırsız değildir.

Davranış:
Diş fırçalarken musluğu açık bırakmamak.

2018 PROGRAMI İLE DOĞRUDAN BAĞLANTI

Y.4.2.2:
İnsan olma sorumluluğunu taşımanın yollarını açıklar.

Programda sorumluluklar:

kendine,

ailesine,

arkadaşlarına,

diğer insanlara,

doğaya,

çevreye,

hayvanlara,

insanlığın ortak mirasına

karşı ele alınır.

Temel süreç:

SORUMLULUK ALANINI BELİRLE

↓

DAVRANIŞININ ETKİSİNİ DÜŞÜN

↓

DOĞRU DAVRANIŞI SEÇ

↓

GÜNLÜK YAŞAMDA UYGULA

↓

SONUCUNU DEĞERLENDİR

şeklindedir.

GÜNCEL TYMM İLE BAĞLANTI

Güncel programda eski Y.4.2.2’nin birebir karşılığı olan bağımsız bir çıktı bulunmamaktadır.

En güçlü doğrudan bağlantı:

İHVD.4.3.2:
Etkin vatandaş olmanın gerektirdiği sorumlulukları belirleyebilme.

Bunun yanında güncel program:

sorumluluk,

saygı,

duyarlılık,

yardımseverlik,

mahremiyet,

tasarruf

gibi değerleri farklı öğrenme alanlarında kullanır.

Bu nedenle TYMM’de çalışma:

SORUMLULUK ALANINI BELİRLE

↓

KİMLERİN / NELERİN ETKİLENDİĞİNİ DÜŞÜN

↓

ETKİN VATANDAŞIN UYGUN DAVRANIŞINI BELİRLE

↓

HAK VE ÖZGÜRLÜKLERLE İLİŞKİ KUR

↓

GÜNLÜK YAŞAMDA UYGULA

şeklinde destekleyici içerik olarak kullanılabilir.

DOĞRU MU YANLIŞ MI?

“İnsanların yalnız kendilerine karşı sorumluluğu vardır.”

Yanlış.

“Doğayı korumak sorumluluklarımızdan biri olabilir.”

Doğru.

“Başkasının hakkına saygı göstermek sorumlulukla ilişkilidir.”

Doğru.

“Ortak kullanılan eşyalara zarar vermek yalnız sahibini ilgilendirir.”

Yanlış.

“Çocukların sorumlulukları yaşlarına uygun olmalıdır.”

Doğru.

“İnsanlığın ortak mirasını korumak gelecek kuşaklara karşı da sorumluluktur.”

Doğru.

ÖĞRENDİKLERİMİZİ HATIRLAYALIM

İnsan olarak:

kendimize,

ailemize,

arkadaşlarımıza,

diğer insanlara,

doğaya,

çevreye,

hayvanlara,

ortak mirasa

karşı sorumluluklarımız vardır.

Sorumluluk:

yalnız görev yapmak değil,

davranışlarımızın başkaları ve çevre üzerindeki etkisini

düşünmektir.

Haklarımızı bilmek kadar:

başkalarının haklarına,

canlılara,

ortak değerlere

saygılı davranmak da önemlidir.

Cemalin Etkinlik Fabrikası tarafından hazırlanan İnsan Olma Sorumluluğunu Taşımanın Yolları Konu Özeti; öğrencilerin kendilerine, diğer insanlara, doğaya ve ortak mirasa yönelik sorumluluklarını günlük yaşamla ilişkilendirmelerini desteklemek amacıyla kullanılabilir.