4. sınıf İnsan Hakları dersinin 2. haftasında işlenen “Doğuştan Gelen Temel Ve Vazgeçilmez Haklar” konusu için hazırlanan konu özeti, renkli defter notu ve siyah-beyaz boyama çalışmasını bu sayfada inceleyebilirsiniz.
Doğuştan Gelen Temel Ve Vazgeçilmez Haklar Konu Özeti
Doğuştan Gelen Temel Ve Vazgeçilmez Haklar Renkli Görsel
Doğuştan Gelen Temel Ve Vazgeçilmez Haklar Siyah-Beyaz Görsel
4. Sınıf Doğuştan Gelen Temel ve Vazgeçilmez Haklar
- Sınıf İnsan Hakları, Vatandaşlık ve Demokrasi – Doğuştan Gelen Temel ve Vazgeçilmez Haklar Konu Özeti
İnsan olduğumuz için sahip olduğumuz bazı temel haklarımız vardır. Bu hakları elde etmek için başarılı, zengin, güçlü veya belirli bir gruba ait olmamız gerekmez.
İnsan olarak dünyaya geldiğimiz için temel insan haklarına sahibiz.
HAK NEDİR?
Hak, bir insanın hukuk ve toplumsal yaşam içinde sahip olduğu ve korunması gereken imkânlarla ilişkilidir.
Örneğin:
yaşama,
eğitim,
sağlık,
düşünce,
dinlenme,
eşitlik
gibi alanlarda haklarımız bulunur.
HAKLAR NEREDEN GELİR?
Temel insan hakları:
insan olmamızdan kaynaklanır.
Bu nedenle temel haklara sahip olmak için:
para ödemek,
yarış kazanmak,
başarılı olmak,
belirli bir ailede doğmak
gerekmez.
Her insan insan olduğu için temel haklara sahiptir.
DOĞUŞTAN GELEN HAK NE DEMEKTİR?
Doğuştan gelen hak:
kişinin insan olarak dünyaya gelmesiyle sahip olduğu temel hakları ifade eder.
Örneğin bir bebek:
yaşama hakkına,
sağlığının korunmasına,
bakım görmeye,
güvenliğinin korunmasına
ilişkin haklara sahiptir.
Bebek:
bu hakları talep edecek yaşta olmasa da
hak sahibidir.
VAZGEÇİLMEZ HAK NE DEMEKTİR?
Temel insan hakları:
insanın değerli bir varlık olmasıyla ilişkilidir.
Bu nedenle kişiye:
“Sen bu haktan vazgeç.”
denilerek temel insan haklarının keyfî biçimde ortadan kaldırılması doğru değildir.
Hakların korunması:
insan onurunun korunmasıyla
yakından ilişkilidir.
YAŞAMA HAKKI
Her insanın yaşamının korunması temel insan haklarının başında gelir.
Yaşama hakkı:
diğer haklardan yararlanabilmenin de
temelidir.
Hiç kimsenin yaşamı:
değersiz,
önemsiz
görülemez.
SAĞLIK HAKKI
İnsanların:
sağlıklarının korunması,
hastalandıklarında uygun sağlık hizmetlerine ulaşması
sağlık hakkıyla ilişkilidir.
Çocukların sağlıklı büyüyebilmesi için:
beslenme,
korunma,
sağlık hizmetleri
önemlidir.
EĞİTİM HAKKI
Çocukların:
okula gitmesi,
öğrenmesi,
bilgi ve becerilerini geliştirmesi
eğitim hakkıyla ilişkilidir.
Eğitim:
yalnız ders kitabı öğrenmek değildir.
Çocuğun:
kendini geliştirmesine,
topluma katılmasına,
geleceğe hazırlanmasına
yardımcı olur.
EŞİTLİK HAKKI
İnsanların:
temel haklardan yararlanırken haksız ayrımcılığa uğramaması
eşitlik ilkesiyle ilişkilidir.
İnsanların:
görünüşü,
ailesi,
maddi durumu,
farklı kişisel özellikleri
onların insan olarak değerini değiştirmez.
DÜŞÜNCE ÖZGÜRLÜĞÜ
İnsanlar:
farklı fikirler geliştirebilir,
bir konu hakkında farklı düşünebilir.
Düşünce özgürlüğü:
herkesin aynı şeyi düşünmek zorunda olmadığını
gösterir.
Ancak düşüncemizi ifade ederken:
başkalarının haklarına,
onuruna,
güvenliğine
saygı göstermeliyiz.
DİN VE VİCDAN ÖZGÜRLÜĞÜ
İnsanların inanç alanındaki özgürlükleri de temel hak ve özgürlüklerle ilişkilidir.
İnsanların:
inançları nedeniyle aşağılanmaması,
zorlanmaması
önemlidir.
Bu konu:
karşılıklı saygı
çerçevesinde ele alınmalıdır.
DİNLENME VE SERBEST ZAMAN HAKKI
Çocukların:
yalnız ders çalışmaya değil,
dinlenmeye,
oyun oynamaya,
yaşına uygun etkinliklere katılmaya
da ihtiyacı vardır.
Dinlenme ve serbest zaman:
çocuğun gelişiminin
önemli bir parçasıdır.
BİLİM VE SANAT ÖZGÜRLÜĞÜ
İnsanların:
bilimsel düşünce geliştirmesi,
sanatsal üretimde bulunması,
kültürel ve sanatsal etkinliklere katılması
özgürlüklerle ilişkilidir.
Çocuklar:
resim,
müzik,
yazı,
tasarım
gibi alanlarda kendilerini geliştirebilir.
HAKLAR HERKES İÇİN MİDİR?
Evet.
Temel insan hakları:
yalnız yetişkinlerin,
yalnız çocukların,
yalnız belirli ülkelerin insanlarının
hakları değildir.
İnsan hakları:
bütün insanları
kapsayan bir anlayışa dayanır.
ÇOCUKLARIN DA İNSAN HAKLARI VAR MIDIR?
Evet.
Çocuklar:
insandır
ve temel insan haklarına sahiptir.
Bunun yanında çocukların:
yaşları,
gelişim özellikleri,
korunma ihtiyaçları
nedeniyle özel çocuk hakları da bulunmaktadır.
Bu nedenle:
insan hakları
ve
çocuk hakları
birbirinden tamamen kopuk değildir.
ÇOCUK HAKLARI NEDEN AYRICA GEREKLİDİR?
Çocuklar:
yetişkinlere göre daha fazla korunmaya,
bakıma,
eğitime,
rehberliğe
ihtiyaç duyabilir.
Bu nedenle çocukların:
gelişiminin,
güvenliğinin,
eğitiminin,
görüşlerinin
özellikle korunması önemlidir.
HAK İLE İSTEK AYNI MIDIR?
Hayır.
Her istediğimiz şey hak değildir.
Örneğin:
yaşama hakkı
temel bir haktır.
Ancak:
“İstediğim her oyuncağın alınması benim hakkımdır.”
demek doğru değildir.
Hak ile:
isteği,
ihtiyacı
birbirinden ayırmalıyız.
HAKLAR SINIRSIZ MIDIR?
Hak ve özgürlükleri kullanırken:
başkalarının haklarına
zarar vermemeliyiz.
Örneğin:
düşüncemi ifade etme özgürlüğüm vardır.
Ancak bu özgürlük:
başkasına hakaret etme,
onu tehdit etme
hakkı vermez.
ÖZGÜRLÜĞÜN SINIRI
Özgürlüğümüz:
başka insanların hak ve özgürlüklerini ihlal etmemelidir.
Örnek:
Müzik dinlemek isteyebilirim.
Ancak gece çok yüksek sesle müzik açarak:
başkalarının dinlenme hakkını
engelleyemem.
HAKLARIN KORUNMASI
Hakların yalnız bilinmesi yeterli değildir.
Hakların:
korunması,
saygı görmesi,
ihlal edildiğinde uygun yollarla başvuru yapılabilmesi
de önemlidir.
Güncel programda insan hak ve özgürlüklerinin korunmasına katkı sağlayan kurumlara da değinilmektedir.
HAKKIM İHLAL EDİLİRSE NE YAPABİLİRİM?
Çocuklar yaşlarına uygun olarak:
öğretmene,
ailesine,
güvendiği yetişkine
durumu anlatabilir.
Gerekli durumda:
yetkili kurumlara
başvurulabilir.
Çocuk:
hak ihlalini tek başına çözmek zorunda değildir.
HAKLARA SAYGI
Kendi hakkımızın değerli olduğunu düşünüyorsak:
başkalarının hakkının da
değerli olduğunu kabul etmeliyiz.
Örneğin:
Ben konuşurken dinlenmek istiyorsam,
arkadaşım konuşurken de
onu dinlemeliyim.
TEMEL HAKLAR KARTI
Hakkın adı:
Bu hak ne sağlar?
Günlük yaşamımdan örnek:
Bu hak neden önemlidir?
Başkalarının bu hakkına nasıl saygı gösterebilirim?
2018 PROGRAMI İLE DOĞRUDAN BAĞLANTI
Y.4.1.2:
İnsanın doğuştan gelen temel ve vazgeçilmez hakları olduğunu bilir.
Temel süreç:
İNSAN OLDUĞUNU FARK ET
↓
TEMEL HAKLARI TANI
↓
HAKLARIN İNSAN OLMAKTAN KAYNAKLANDIĞINI ANLA
↓
HAKLARIN HERKESİ KAPSADIĞINI FARK ET
↓
KENDİ VE BAŞKALARININ HAKLARINA SAYGI GÖSTER
şeklindedir.
GÜNCEL TYMM İLE DOĞRUDAN BAĞLANTI
İHVD.4.1.3:
İnsan olmanın getirdiği temel hak ve özgürlükleri yorumlayabilme.
Güncel süreç:
HAK VE ÖZGÜRLÜK ÖRNEKLERİNİ İNCELE
↓
HANGİ HAKLA İLİŞKİLİ OLDUĞUNU BELİRLE
↓
HAKKI KENDİ CÜMLENLE AÇIKLA
↓
GÜNLÜK YAŞAMLA İLİŞKİLENDİR
↓
ÖZGÜRLÜĞÜN BAŞKALARININ HAKLARINI İHLAL ETMEMESİ GEREKTİĞİNİ FARK ET
şeklindedir.
DOĞRU MU YANLIŞ MI?
“Temel insan hakları insan olmaktan kaynaklanır.”
Doğru.
“Yalnız yetişkinlerin insan hakları vardır.”
Yanlış.
“Her isteğimiz temel insan hakkıdır.”
Yanlış.
“Özgürlüklerimizi kullanırken başkalarının haklarını dikkate almalıyız.”
Doğru.
“İnsan hakları herkesi kapsar.”
Doğru.
ÖĞRENDİKLERİMİZİ HATIRLAYALIM
İnsan olarak:
yaşama,
sağlık,
eğitim,
eşitlik,
düşünce,
dinlenme,
çeşitli temel özgürlükler
gibi haklara sahibiz.
Bu haklar:
insan olmamızdan kaynaklanır.
Haklarımızı kullanırken:
başkalarının haklarına da
saygı göstermeliyiz.
Cemalin Etkinlik Fabrikası tarafından hazırlanan Doğuştan Gelen Temel ve Vazgeçilmez Haklar Konu Özeti; öğrencilerin insan haklarının evrensel niteliğini ve temel hakların insan olmaktan kaynaklandığını kavramalarını desteklemek amacıyla kullanılabilir.